Karnawał. James Ensor i Witold Wojtkiewicz 3105-KJEW-K
Przedmiotem konwersatorium jest konfrontacja dwóch
znaczących i oryginalnych artystów przełomu XIX i XX
wieku, poruszających problematykę maskarady, teatru i
cyrku. Traktując pojęcie karnawału jako metafory życia,
świata na opak, fantazji i szaleństwa, poddamy refleksji
dekadencką ikonosferę śmierci i erotyki, szaleństwa i
złudzeń, masek, lalek, marionetek, postaci z komedii
dell’arte. Indywidualna, antyburżuazyjna i autoironiczna
sztuka Witolda Wojtkiewicza i Jamesa Ensora stawia
pytania, które przenikają modernistyczną literaturę, teatr i
filozofię. Przesycona wieloznacznością i dekadencką
subwersją, odsłania iluzje, penetruje mroczne rejony
wyobraźni, niepokojące stany podświadomości, posługuje
się językiem groteski, ale dotyka również kwestii
społecznych. Twórcy Młodej Polski byli zafascynowani
belgijskimi pisarzami i krytykami (zwłaszcza Maurice’em
Maeterlinckiem i Emile’em Verhaerenem), których dzieła
tłumaczono na język polski na przełomie wieków. Ensor i
Wojtkiewicz będą zaprezentowani w kontekście –
symbolizmu polskiego i belgijskiego, międzynarodowych
powiązań na polu sztuki, krytyki i literatury,
nowoczesnych teorii teatru. Ostatnia dekada XIX w. to
czas zwrotów w dramaturgii, poszukiwania nowego języka
i estetyki teatru (Ibsen, Strindberg, Théâtre-Libre André
Antoine’a, théâtre d’Art Paula Forta), eksperymentów w
zakresie przestrzeni czy gry aktorskiej. Na przełomie
stuleci ożyła teoria marionety Heinricha von Kleista,
inspirująca reformatorskie koncepcje teatralne Edwarda
Gordona Craiga, postulującego zastąpienie żywego aktora
mechanicznie poruszaną lalką oraz Maurice’a
Maeterlincka, przekonanego o doskonałości marionetek
pozbawionych osobowości i uczuć.
Rodzaj przedmiotu
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
K_W04 ma uporządkowaną wiedzę szczegółową z zakresu
historii sztuki w ujęciu chronologicznym, tematycznym i
problemowym, w zakresie najważniejszych artystycznych
kierunków, ruchów, tendencji, środowisk
K_W05 ma podstawową wiedzę o głównych kierunkach
rozwoju i najważniejszych naukowych osiągnięciach
aktualnej historii sztuki
K_W17 zna i rozumie podstawowe metody analizy i
interpretacji obiektów sztuki, stosowane w historycznej i
aktualnej historii sztuki i potrafi je dostosować do badania
konkretnego dzieła
K_U02 posiada podstawowe umiejętności badawcze,
obejmujące formułowanie i analizę problemów badawczych,
dobór metod i narzędzi badawczych, opracowanie i
prezentację wyników, pozwalające na rozwiązywanie
problemów w zakresie historii sztuki
K_U04 potrafi rozpoznać różne rodzaje obiektów sztuki (pod
względem techniki, tematu, typologii, chronologii, stylistyki,
genezy, atrybucji) oraz przeprowadzić ich krytyczną analizę i
interpretację z zastosowaniem typowych metod, w celu
określenia ich znaczeń, oddziaływania społecznego i miejsca
w procesie historyczno-kulturowym, umie opisać dzieła
omawianego okresu identyfikując i wartościując zjawiska i
problemy szczególnie istotne
K_U05 potrafi krytycznie analizować teksty z obszaru teorii
sztuki i nowych mediów, socjologii i filozofii kultury
K_U07 posiada umiejętność merytorycznego
argumentowania z wykorzystaniem poglądów różnych
badaczy historii sztuki i historii kultury oraz umiejętność
wyciągania wniosków
K_K01 potrafi odpowiednio określić priorytety służące
realizacji zadań, określonych przez siebie i innych
K_K05 uczestniczy w życiu kulturalnym, korzystając z
różnych mediów i form (poznaje zbiory muzealne, wystawy,
instytucje kultury, uczestniczy w spotkaniach z artystami,
kuratorami, kustoszami i konserwatorami)
Kryteria oceniania
Aktywność i prezentacja (30 minut) wybranego
zagadnienia związanego z tematyką aktualnych zajęć.
Literatura
Wybrana bibliografia:
Andrzejewska H., Van Lerberghe J., Sztuka belgijska
końca w. XIX – w. XX, Warszawa 1957;
Becks-Malorny U., James Ensor masks, Kolonia 1999;
Berman P., James Ensor : Christ's entry into Brussels in
1889, Los Angeles 2002;
Bown-Taevernier S., Ensor, Hodler, Kruyder, Munch,
Rotterdam 1989;
Ceremonie: Witold Wojtkiewicz 1879-1909, kat. Wystawy,
red. nauk. Elżbiera Charazińska, Ewa Micke-Broniarek,
Warszawa 2004;
Draguet M., Le Symbolisme en Belgique,Bruxelles 2010
Elesh J. N., James Ensor, Nowy Jork 1982;
Ficowski J., Witold Wojtkiewicz. W sierocińcu świata,
Łowicz 1996;
Gryglewicz T., Groteska w sztuce polskiej XX wieku,
Kraków 1984;
Ireson N., Florizoone P., James Ensor. The temptation of
Saint Anthony, Chicago 2014;
Juszczak W., Wojtkiewicz i nowa sztuka, Kraków 2000;
Kossowska I., Kossowski Ł., Malarstwo Polskie.
Symbolizm i Młoda Polska, Warszawa 2010
Lesko D., James Ensor: the creative years, Princeton 1985;
Potocki A., Witold Wojtkiewicz, w: „Museion 1911-1913.
Publicystyka artystyczna i literacka”, red. Grzegorz P.
Bąbiak, Danuta Knysz-Tomaszewska, Warszawa 2013, s.
336-351;
Schoon T., Ensor, Hodler, Kruyder, Munch, Rotterdam
1989;
Schoonbaert L., Dorine Cardyn-Oomen, Herwig Todts,
James Ensor, Belgien um 1900, Monachium 1989;
L. Schoonbaert, D. Cardyn-Oomen, H. Todts, Belgien um
1900, Monachium 1989;
Stoichita V. M., Coderch A. M., Goya. Der letzte
Karneval, Monachium 2006;
Szreniawa-Rzecki S., O życiu i sztuce Wojtkiewicza, w:
„Museion 1911-1913. Publicystyka artystyczna i
literacka”, red. Grzegorz P. Bąbiak, Danuta Knysz-
Tomaszewska, Warszawa 2013, s. 352-357;
Zegher C., Between street and mirror: the drawings of
James Ensor, Nowy Jork 2001.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: