Impresjoniści u źródeł 3105-IUZ-SP
Tytuł przedmiotu jest celowo niejasny, wieloznaczny: chodzić może o źródła kierunku artystycznego, którym był szeroko pojmowany impresjonizm, ale również o „źródłowe“ poszukiwania samych impresjonistów. Poszukiwania istoty obrazu malarskiego, „źródłowe“ oczyszczenie obrazu, także koncepcje teorii i krytyki malarstwa w II połowie XIX wieku, zmierzające do uczynienia obrazu obrazem – bez tradycyjnych ról, funkcji, itd. Zajęcia mają zatem stworzyć możliwość refleksji nad zasadniczymi cechami przełomu nowoczesnego/ modernistycznego w sztukach wizualnych, przede wszystkim jednak sytuując ten przełom w refleksji nad obrazem, także tej prowadzonej przez samych malarzy.
Konwersatorium będzie zasadniczo skupione na twórczości głównych impresjonistów francuskich (Degas, Monet, Pissarro), także tzw. postimpresjonistów (Cézanne, Seurat, van Gogh). Jednakże źródła ich malarskich koncepcji również zostaną poddane analizie (wcześniejsza twórczość barbizończyków, Courbeta, malarstwo Maneta). Okazję dla rozszerzenia refleksji daje wystawa sławnego niemieckiego realisty, Adolpha Menzla w Muzeum Narodowym w Warszawie; także do rozszerzenia o poszukiwania poza Francją, w realizmie niemieckim, a również u luministów włoskich, a nawet we Francji, ale wśród tzw. akademików, teoretycznie – przeciwników impresjonizmu. Pojawi się też klasyczny dylemat fotografia-malarstwo, na ile wpływały wówczas te media na siebie? Ponieważ zarówno realizm jak impresjonizm stały się kierunkami wykreowanymi przez krytykę artystyczną, a nierzadko krytyka ta to klasyczne teksty pisarstwa o sztuce, również one stanowić będą przedmiot namysłu.
Ostateczny dobór przykładów (dzieł malarskich, tekstów) będzie zależeć od preferencji grupy. Możliwe jest odbycie kilku zajęć na galeriach (nie tylko na wystawie czasowej Menzla) Muzeum Narodowego w Warszawie, w bezpośrednim kontakcie z obrazami malarzy francuskich i polskich XIX wieku.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Efekty uczenia się
absolwent zna i rozumie:
K2_W02 – w stopniu pogłębionym terminologię, teorię i metodologię z zakresu historii sztuki oraz jej powiązania z innymi naukami historycznymi.
K2_W03 – kluczowe fakty, obiekty i zjawiska, stanowiące pogłębioną wiedzę o wszechstronnym i ogólnym charakterze z zakresu nauk o sztuce.
K2_W06 – zaawansowane metody analizy, interpretacji, krytyki, wartościowania i problematyzowania różnych wytworów kultury, właściwe dla wybranych tradycji, teorii i szkół badawczych w zakresie nauk o sztuce.
absolwent potrafi:
K2_U01 – wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i integrować informacje z zakresu historii sztuki z wykorzystaniem różnych źródeł oraz formułować na tej podstawie krytyczne sądy.
K2_U02 – wykorzystywać wiedzę i umiejętności badawcze, obejmujące analizę prac innych autorów, syntezę różnych idei i poglądów, dobór metod i konstruowanie narzędzi badawczych, opracowanie i prezentację wyników, pozwalające na oryginalne rozwiązywanie złożonych problemów w zakresie dziedzin nauki i dyscyplin naukowych właściwych dla historii sztuki.
K2_U04 – przeprowadzić krytyczną analizę i interpretację różnych rodzajów dzieł sztuki, stosując oryginalne podejścia, uwzględniające nowe osiągnięcia historii sztuki, w celu określenia ich znaczeń, oddziaływania społecznego oraz miejsca w procesie historyczno-kulturowym.
K2_U07 – stosować umiejętność formułowania opinii krytycznych o wytworach kultury na podstawie wiedzy naukowej i doświadczenia oraz umiejętność prezentacji opracowań krytycznych w różnych formach i w różnych mediach.
K2_U08 – porozumiewać się z wykorzystaniem różnych kanałów i technik informacyjno-komunikacyjnych ze specjalistami z zakresu historii sztuki oraz dziedzin nauki i dyscyplin pokrewnych oraz niespecjalistami, a także popularyzować wiedzę o humanistyce oraz wytworach kultury i jej instytucjach.
K2_U09 – posługiwać się językiem obcym na poziomie B2+ Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego oraz specjalistyczną terminologią. (w przypadku zajęć prowadzonych w języku obcym)
K2_U13 – samodzielnie zdobywać wiedzę i poszerzać umiejętności badawcze oraz podejmować autonomiczne działania zmierzające do rozwijania zdolności i kierowania własną karierą zawodową.
absolwent jest gotów do:
K2_K01 – krytycznej oceny posiadanej wiedzy i odbieranych treści, uznawania znaczenia wiedzy w rozwiązywaniu problemów poznawczych i praktycznych oraz zasięgania opinii ekspertów w przypadku trudności z samodzielnym rozwiązywaniem problemu.
K2_K03 – przekuwania projektów w profesjonalne działania o charakterze badawczym, muzealniczym lub wystawienniczym, myśląc w sposób przedsiębiorczy i działając na rzecz dobra wspólnego.
Kryteria oceniania
Zaliczenie: Ocenie podlegać będzie cała aktywność studentek/ów, udział w dyskusjach i ich inicjatywa w dookreślaniu oryginalnych tematów oraz sposobach ich realizacji. Po zakończeniu zajęć zaliczenie specjalizacji zostanie dokonane na podstawie w/w aktywności oraz referatu złożonego w formie pisemnej jako abstrakt lub konspekt (tekst o objętości max. 3 znormalizowanych stron wraz z bibliografią).
Kryteria oceny pracy:
- - merytoryczne (zakres tematu, oryginalność wniosków, odpowiednio dobrana bibliografia)
- formalne (zgodność tytułu z treścią, przejrzysty układ pracy, poprawnie sporządzona bibliografia, ewent. zestaw i spis ilustracji)
- kryteria poprawności językowej (stylistyczne, gramatyczne, ortograficzne).
Narzędzia sztucznej inteligencji mogą być stosowane wyłącznie do weryfikacji tłumaczeń tekstów obcojęzycznych, a także porządkowania przypisów czy bibliografii zgodnie z przyjętym systemem wydawniczym. Sam proces zbierania literatury musi być wynikiem własnej aktywności intelektualnej. Użycie AI nie zwalnia osób studiujących z odpowiedzialności za błędy.
Dopuszczalne są 3 nieobecności w semestrze.
Literatura
R. Brettell, Modern Art 1851-1929, Oxford-New York 1997.
P. Cézanne, Listy, red. J. Rewald, Warszawa 1968.
T.J. Clark, The Painting of Modern Life. Paris in the Art of Manet and His Followers, Princeton 1984.
M. Fried, Manet's Modernism. Chicago-London 1996.
E. Grabska, Moderniści o sztuce, Warszawa 1971.
H. Hofstaetter, Symbolizm, Warszawa 1987.
W. Juszczak, Postimpresjoniści, Warszawa 1985.
Z. Kępiński, Impresjoniści u źródeł swych obrazów, Wrocław 1976.
Z. Kępiński, Impresjonizm, Warszawa 1986.
P. Mainardi, Art and Politics of the Second Empire. The Universal Expositions of 1855 and 1867, New Haven-London 1987.
P. Mainardi, The End of the Salon. Art and the State in Early Third Republic, Cambridge Mass. 1993.
H. Morawska, Francuscy pisarze i krytycy o malarstwie 1820-1876, Warszawa 1977.
L. Nochlin, Realizm, Warszawa 1974.
Od Maneta do Gauguina : impresjoniści i postimpresjoniści z Musée d'Orsay w Paryżu, kat. wyst. w MNW, red. I. Danielewicz i C. Mathieu, Warszawa 2001.
Paris 1874: inventer l'impressionnisme, kat. wyst. w Musée d'Orsay w Paryżu, red. S. Patry, Paris 2024.
A. Pieńkos, Tracona moc obrazu czyli epizody nowoczesnego realizmu, Warszawa 2012.
A. Pieńkos, Odważył się namalować głos. O odwiecznej albo tylko nowoczesnej analogii, Warszawa 2024.
M. Poprzęcka, Akademizm, Warszawa 1977.
J. Rewald, Historia impresjonizmu, Warszawa 1985.
R. Shiff, Cézanne and the end of impressionism, Chicago 1984.
S. Smee, Paryż w ruinie : miłość, wojna i narodziny impresjonizmu, Warszawa 2026.
Turner Whistler Monet, kat. wyst. w Galeries nationales du Grand Palais w Paryżu, red. K. Lochnan, Paris 2004.
V. Van Gogh, Listy do brata, Warszawa 2002.
Teksty krytyczne z epoki m.in. braci de Goncourt, J.K. Huysmansa, E. Zoli, S. Witkiewicza.