Armia koronna w XVI-XVIII w. na tle przemian w wojskowości europejskiej, cz.I 3104-WH17MNAG1/Z-OG

Studenci będą mogli zaznajomić się z organizacją, strukturą, wyposażeniem oraz kadrą wojska koronnego od początku działań na teatrze wschodnim (1492) po plany wojny tureckiej Władysława IV (1648). wykłady będą poświęcone zmaganiom armii koronnej na trzech teatrach: północnym, wschodnim oraz południowym będą dotyczyć:
-organizacji i struktury armii koronnej w ww. okresie;
-składu społeczno-narodowego tak oficerów jak żołnierzy;
-kosztów utrzymania armii koronnej i funkcjonujących systemów jej finansowania;
-odrębności staropolskiej sztuki wojennej XVI-XVII w. w stosunku do wojskowości europejskiej;
-przemian zachodzących w taktyce, uzbrojeniu i organizacji sił zbrojnych państw zachodnioeuropejskich i ich wpływu na armię koronną;
-wpływu reform tak batoriańskich jak doby panowania Władysława IV na wojsko koronne;
-prób reform armii koronnej, w tym planów założenia pierwszych szkół rycerskich;
-stosunku żołnierzy armii koronnej do własnego społeczeństwa i odwrotnie tak w trakcie działań jak w okresie pokojowym;
-organizacji naczelnego dowództwa w siłach koronnych;
-problemów związanych z utrzymaniem wojska i jego wyposażeniem wobec ograniczonego budżetu Rzeczypospolitej.
- przedstawienie źródeł i podstawowej literatury dotyczącej armii koronnej w XVI-XVII w.
- zagrożenie ze strony Tatarów w I połowie XVI w. na przykładzie bitwy pod Kleckiem w 1506 r.
- funkcjonowanie obrony potocznej w obronie kresów płd-wsch. Rzeczypospolitej.
- rywalizacja W.Ks.Lit. z Moskwą na teatrze wschodnim –wkład Korony na tym teatrze operacyjnym.
- wojskowa myśl operacyjna hetmana Jana Tarnowskiego w kontekście kampanii starodubsko-homelskiej 1535 r.
- ”Consilium rationes bellicae” Jana Tarnowskiego na tle europejskiego prawodawstwa wojskowego (por. z „Kriegsordnung” A. Hohenzollerna)
- siły koronne w dobie panowania ostatniego Jagiellona ( 1548-1572)
- armia koronna w dobie I wojny północnej, tj. walk o Inflanty- por. z innymi armiami państw ościennych.
- reformy Stefana Batorego w dobie walk z Moskwą ( 1579-1681).
- armia koronna w konfrontacji z zachodnioeuropejską sztuką wojenną- bitwa pod Byczyną (24.I.1588).
-siły kwarciane Korony i ich działania na różnych teatrach operacyjnych do polowy XVII w.
- powstanie autoramentu cudzoziemskiego za Władysława IV.
- armia koronna w kontekście toczących się działań wojny trzydziestoletniej; czy Rzeczpospolita wzięła w nich udział?
- Kozaczyzna zaporoska jako odrębny rodzaj sił państwowych – nierozwiązany problem władz Rzeczypospolitej.
- kondotier czy obywatel? Postawy żołnierzy wojsk koronnych do własnego społeczeństwa; podobieństwa i różnice w armiach europejskich.

Rodzaj przedmiotu

fakultatywne
ogólnouniwersyteckie

Założenia (opisowo)

Studenci powinni posiadać podstawową wiedzę dotyczącą dziejów Rzeczypospolitej na tle powszechnym XVI-XVII wieku.

Efekty kształcenia

Po zaliczeniu wykładu studenci powinni wykazać się wiedzą dotyczącą dziejów wojen i wojskowości staropolskiej na tle europejskim, a w szczególności armii koronnej. Winni także posiadać wiedzę nt:
-źródeł i literatury dotyczących omawianej problematyki;
-znać obowiązującą terminologię dotycz wojskowości staropolskiej;
-poznać organizację, strukturę armii polskiej i sił państw ościennych ww. okresie;
-nabyć umiejętności prezentacji najważniejszych wydarzeń wojenno-politycznych rzutujących na rozwój sił koronnych;
-uzyskać wiedzę nt. najważniejszych wojen na trzech teatrach operacyjnych w XVI-XVII w.
-potrafić wykazać podstawowe różnice w organizacji, strukturze armii koronnej w stosunku do sił zbrojnych państw ościennych.

Kryteria oceniania

Obecność na wykładzie.
Test zaliczeniowy na ostatnich zajęciach dla studentów

Literatura

M. Plewczyński, Wojny i wojskowość XVI wieku, t. I-III, Zabrze 2011-2014;
J. Wimmer, Historia piechoty polskiej do 1864 r., Warszawa 1978;
J. Maroń, Wokół teorii rewolucji militarnej. Wybrane problemy, Wrocław 2011;
G. Parker, Historia sztuki wojennej. Od starożytności do czasów współczesnych, Warszawa 2008;
C. Clausewitz, O wojnie, t.I-II, Warszawa 1958;
B. Baranowski, Organizacja wojska polskiego w latach trzydziestych i czterdziestych XVII wieku, Warszawa 1957;
J. Wimmer, Wojsko i skarb Rzeczypospolitej u schyłku XVI i I połowie XVII wieku, „SMHW”, t. XIV/1, Warszawa 1968;
J. Maroń, Wojna trzydziestoletnia na Śląsku. Aspekty militarne, Wrocław 2008;
M. Horn, Chronologia i zasięg najazdów tatarskich na ziemie Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1600-1647, „SMHW”, t.VIII/1, Warszawa 1962, s. 1-71;
H. Kotarski, Wojsko polsko-litewskie podczas wojny inflanckiej 1576-1582; „SMHW”, t. XVI/2 –t.XVIII/2, Warszawa 1971-1973;
M. Plewczyński, Żołnierz jazdy obrony potocznej za panowania Zygmunta Augusta. Studia nad zawodem wojskowym w XVI w., Warszawa 1985;
R. Lolo, Rzeczpospolita wobec wojny trzydziestoletniej. Opinie i stanowiska szlachty polskiej (1618- 1635), Pułtusk 2004;
K. Łopatecki, „Disciplina militaris” w wojskach rzeczypospolitej do połowy XVII wieku, Białystok 2012.
K. Kościelniak, Kadra oficerska w wojsku koronnym w latach 1576-1648. Studia nad zawodem wojskowym, Toruń 2011.
P. Gawron, Hetman koronny w systemie ustrojowym Rzeczypospolitej w latach 1581-1646, Warszawa 2010.

Więcej informacji

Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami: