Archiwistyka. Historia ustroju i instytucji 3104-4ARCHHUI
Zakres tematów:
1. Omówienie podstawowej literatury. Periodyzacja dziejów instytucji na ziemiach polskich. Instytucje na ziemiach polskich w dobie monarchii patrymonialnej i stanowej
2.Urzędy centralne i lokalne : sejm i sejmiki , szlachecki samorząd terytorialny od XV do XVIII w .
3. Sądownictwo staropolskie;
sądy szlacheckie: ziemskie, grodzkie, podkomorskie , Trybunał Koronny i
Litewski, Trybunał Skarbowy
sąd sejmowy, relacyjny , asesorski
referendaria koronna i litewska
4. Ustrój miast dawnej Rzeczypospolitej ( rada miejska, ława sądowa, trzeci ordynek- „panowie gminni” ) ; różnice pomiędzy miastami królewskimi a prywatnymi .
Sądy wiejskie
5. Reformy ustrojowe za panowania Stanisława Augusta ( reformy sejmu konwokacyjnego 1764 r., powstanie Rady Nieustającej, Sejm Wielki, Targowica )
6. Ustrój instytucji wyznaniowych, szczególnie Kościoła katolickiego od X do XX w.
7.Ustrój ziem polskich po 1795 r. - wprowadzenie instytucji państw zaborczych. Księstwo Warszawskie.
8 Ustrój Królestwa Polskiego ; cezura 1831 r. . Ziemie zabrane. Tendencje unifikacyjne po powstaniu listopadowym. Odwilż sewastopolska i reformy A.Wielopolskiego . Kraj Priwislinskij
9.Zabór pruski i Galicja ( od ery Metternicha do autonomii )
10.Instytucje na ziemiach polskich w latach I wojny światowej ; geneza II Rzeczypospolitej
11. Instytucje w dobie II Rzeczypospolitej : urzędy centralne i lokalne (cezury : 1921/22, 1926. 1935 ) Samorząd terytorialny i zawodowy, sądownictwo
12. Ustrój ziem polskich pod okupacjami niemiecka i sowiecką. Instytucje na emigracji . Polskie Państwo Podziemne
13. Ustrój PRL ( Problemy suwerenności i totalitaryzmu, ustawy zasadnicze; nowela 1976 r., ustrój władz lokalnych, sądownictwo )
14. Ustrój III Rzeczypospolitej
Metody dydaktyczne:
wykład urozmaicony przy pomocy schematów organizacyjnych, map i innych materiałów.
Rodzaj przedmiotu
obowiązkowe
Efekty kształcenia
• zna i rozumie podstawowe terminy prawne
• zna system prawny i ustrój państwa na przestrzeni dziejów Polski
• rozumie związek form ustrojowych z wytwarzaną dokumentacja kancelaryjną
Kryteria oceniania
Wiedza wykazana na kolokwium na zakończenie wykładu
Literatura
Literatura
A. Ajnenkiel , Polskie konstytucje, Warszawa 1991
A. Bereza, Sądownictwo pokojowe w guberni lubelskiej na tle Królestwa Polskiego (1876-1915 ) , Lublin 2004
J. Bardach, B. Leśnodorski, M. Pietrzak, Historia państwa i prawa Polski, liczne wydania
M. Bogucka, H. Samsonowicz , Dzieje miast i mieszczaństwa w Polsce przedrozbiorowej, Warszawa 1986
W. Ćwik, Historia administracji od połowy XVIII w, Warszawa 2005
S. Grodziski, Porównawcza historia ustrojów państwowych, Kraków 1998
Grzybowski, Konstanty, Galicja 1848-1914 : historia ustroju politycznego na tle historii ustroju Austrii, Kraków 1959.
H.Izdebski, Historia administracji, Warszawa 2001
M.Kallas, Historia ustroju Polski , Warszawa 2006
Idem, Organy administracji terytorialnej w Księstwie Warszawskim , Toruń 1975,
J. Kukulski, Sądy gminne w Królestwie Polskim…, Kielce 1995
F. Ramotowska, Tajemne państwo polskie w powstaniu styczniowym 1863-1864 : struktura organizacyjna. Cz. 2 / Franciszka Ramotowska ; Warszawa 2000
Sobociński, Władysław Historia ustroju i prawa Księstwa Warszawskiego Toruń 1964. Seria (Roczniki Towarzystwa Naukowego w Toruniu ; r. 70, z. 1)
H.Wyczawski, Przygotowanie do studiów w archiwach kościelnych, Kalwaria Zebrzydowska 1989