|
W cyklu 2024L:
Tematem Międzyuczelnianego Obozu Etnograficznego.2025–Podlasie jest: Dziedzictwo kulturowe podlaskiej wsi – dawne i współczesne konteksty. Celem Obozu jest integracja środowiska etnologicznego oraz zapoznanie się z pracą muzealników.
Podczas tygodniowego wyjazdu będą prowadzone badania terenowe dotyczące szeroko rozumianego „życia codziennego podlaskiej wsi” – od pracy w gospodarstwie, zajęć pozarolniczych, uprawy roślin i hodowli zwierząt, pożywienia, ubrania, kwestii higieny i zdrowia, domostwa i jego wyposażenia po spędzanie wolnego czasu i działania na rzecz społeczności lokalnej. Badania będą realizowane w dwóch lokalizacjach: okolicy Ciechanowca i w miejscowościach należących do Krainy Otwartych Okiennic. Integralną częścią wyjazdu jest zwiedzanie Muzeum Rolnictwa im. K. Kluka w Ciechanowcu oraz Podlaskiego Muzeum Kultury Ludowej, uczestniczenie w spotkaniach z muzealnikami i zapoznanie się z projektem NIKiDW „Etnomozaika”.
Zebrane podczas badań materiały terenowe zostaną zarchiwizowane w archiwach: Muzeum Rolnictwa im. K. Kluka w Ciechanowcu, Podlaskiego Muzeum Kultury Ludowej, jednostek uniwersyteckich biorących udział w MOE.2025 oraz w NIKiDW.
W Międzyuczelnianym Obozie Etnograficznym.2025–Podlasie udział biorą osoby studiujące w ośrodkach etnologicznych i antropologicznych z: Krakowa, Łodzi, Torunia, Wrocławia i Warszawy oraz osoby pracujące w muzeach typu skansenowskiego.
Międzyuczelniany Obóz Etnograficzny działa w ramach inicjatywy Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego „Młoda Antropologia”.
Tematyka (szczegóły):
Część badawcza:
- badania będą realizowane w dwóch lokalizacjach: miejscowości wokół Ciechanowca oraz w miejscowościach należących do tzw. Krainy Otwartych Okiennic: Soce, Trzcianka, Puchły, Cieluszki, Kaniuki, Pawły, Ryboły;
- tematyka badań zakłada posługiwanie się wspólnym kwestionariuszem, w którym znajdują się zagadnienia związane z: pracą w gospodarstwie, zajęciami pozarolniczymi, uprawą roślin i hodowlą zwierząt, pożywieniem, ubraniem (codziennym i odświętnym), kwestiami higieny i zdrowia, domostwa i wyposażenia wnętrza (dawniej i współcześnie), zagospodarowywania przestrzeni przydomowej/zagrody wiejskiej, spędzania wolnego czasu (w tym wytwarzania i gry na ligawce), działania na rzecz społeczności lokalnej (w ramach Ochotniczej Straży Pożarnej, Koła Gospodyń Wiejskich, wiejskich bibliotek, czy ośrodków kultury itd), cyklu życia i świątecznego itd.
- zapoznanie z projektem NIKiDW „Etnomozaika”
Część muzealna:
- zwiedzanie wystaw Muzeum Rolnictwa im. K. Kluka w Ciechanowcu oraz Podlaskiego Muzeum Kultury Ludowej;
- spotkania z muzealnikami.
MOE.2025–Podlasie jest wspófinansowane przez jednostki muzealne i uniwersyteckie.
|
W cyklu 2025L:
Tematem Międzyuczelnianego Obozu Etnograficznego.2026-Chorzów jest: Na tropie żywej tradycji – badania, dokumentacja i interpretacja niematerialnego dziedzictwa Górali Śląskich i Górali Żywieckich oraz dawnych wsi powiatu żywieckiego, zalanych podczas budowy sztucznego, przeciwpowodziowego zbiornika wodnego na rzece Sole. Celem Obozu jest integracja środowiska etnologicznego oraz zapoznanie się z pracą muzealników. Dlatego integralną częścią wyjazdu jest zwiedzanie m.in. Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie”, uczestniczenie w spotkaniach z muzealnikami i zapoznanie się z projektem NIKiDW „Etnomozaika”..
W części badawczej działania zostaną ukierunkowane na poznanie tradycji dwóch grup etnograficznych – Górali Śląskich i Górali Żywieckich, przede wszystkim na badanie i dokumentację przejawów kultury niematerialnej – obrzędów dorocznych i rodzinnych czy folkloru muzycznego. Przedmiotem pogłębionych badań mogą być także elementy wpisane na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego, np.: wyplatanie z korzeni świerkowych w Beskidzie Śląskim, umiejętność gry na dudach żywieckich oraz sposób ich wytwarzania, gajdy – umiejętność wytwarzania instrumentu i praktyka gry lub żywieckie tradycje zdobnictwa bibułkowego, a także wikliniarstwa. Drugim ważnym tematem badań będą doświadczenia mieszkańców wsi zalanych podczas budowy sztucznego zbiornika wodnego na rzece Sole. Z tego powodu w latach 60. XX wieku część mieszkańców wsi żywieckich została przesiedlona do pobliskich, ale i dalszych miejscowości. Takie niewątpliwie traumatyczne przeżycie, zapewne skutkowało istotnymi zmianami w wymiarze fizycznym i namacalnym (zmiana zawodu, kierunku edukacji, lokalizacji szkoły itp.), ale także zmianami o charakterze niematerialnym (problemy integracji z nowym otoczeniem, zaadaptowanie nowych zwyczajów lub próba narzucenia własnych, wpływ nowych uwarunkowań topograficznych na organizację dnia powszedniego i sposób spędzania wolnego czasu, pielęgnowanie pamięci o utraconym świecie lub pragnienie błyskawicznego i zupełnego odcięcia się od przeszłości na rzecz szybkiej integracji w nowym miejscu). Tematy te pozornie odległe od siebie łączą takie zagadnienia jak: pamięć jednostkowa i zbiorowa, konstruowanie wspomnień, transmisja tradycji, obrzędy doroczne, rodzinne, zmiany a trwanie, ekologia, dyskurs medialny o regionie a narracje w obrębie grupy (endogeniczne). Ponadto ważną kwestią jest pojęcie tożsamości i wspólnoty, ich przemiany w ponowoczesnym świecie, ich wpływ na otoczenie, współdziałanie w oparciu o więzi społeczne, ale i w poczuciu zagrożenia (różnie rozumianego) i utraty.
Zebrane podczas badań materiały terenowe zostaną zarchiwizowane w archiwach: Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie”, jednostkach uniwersyteckich biorących udział w MOE.2026 oraz w NIKiDW.
W Międzyuczelnianym Obozie Etnograficznym.2025Podlasie udział biorą osoby studiujące w ośrodkach etnologicznych i antropologicznych z: Cieszyna, Gdańska, Krakowa, Łodzi, Torunia, Poznania, Wrocławia i Warszawy oraz osoby pracujące w muzeach typu skansenowskiego.
Międzyuczelniany Obóz Etnograficzny działa w ramach inicjatywy Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego „Młoda Antropologia”.
Tematyka (szczegóły):
Wyjazd na MOE poprzedzają dwa spotkania stacjonarne związane z rozmową o terenie badań na podstawie literatury.
Część muzealna:
zwiedzanie wystaw m.in. Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie”;
spotkania z muzealnikami.
Część badawcza:
badania będą realizowane w dwóch lokalizacjach: Beskid Śląski i Beskid Żywiecki;
tematyka badań zakłada posługiwanie się wspólnym kwestionariuszem przekazanym osobom uczestniczącym w MOE.2026 podczas wyjazdu. Wśród badanych zagadnień znajdą się: przejawy kultury niematerialnej – obrzędy doroczne i rodzinne, folklor muzyczny; elementy wpisane na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa: wyplatanie z korzeni świerkowych w Beskidzie Śląskim, umiejętność gry na dudach żywieckich oraz sposób ich wytwarzania, gajdy – umiejętność wytwarzania instrumentu i praktyka gry lub żywieckie tradycje zdobnictwa bibułkowego, a także wikliniarstwa; pamięć i doświadczenia związane z opuszczeniem wsi zalanych przy okazji budowy zbiornika retencyjnego na rzece Sole (zmiany o charakterze niematerialnym: problemy integracji z nowym otoczeniem, zaadaptowanie nowych zwyczajów lub próba narzucenia własnych, wpływ nowych uwarunkowań topograficznych na organizację dnia powszedniego i sposób spędzania wolnego czasu, pielęgnowanie pamięci o utraconym świecie lub pragnienie błyskawicznego i zupełnego odcięcia się od przeszłości na rzecz szybkiej integracji w nowym miejscu);
zapoznanie z projektem NIKiDW „Etnomozaika.”
Zakończenie Obozu:
Obóz kończy konferencja studencka podsumowująca prowadzone badania. |