Kłopoty z obrazem. Nowożytna ikonografia i współczesna antropologia 3102-LKZO
Głównym celem proponowanych zajęć jest przedstawienie, omówienie oraz dyskusja na temat wybranych wątków nowożytnej ikonografii europejskiej. Dodatkowym elementem kursu będzie także ukazanie ich ciągłości w sztuce i kulturze na przestrzeni lat. Zajęcia nie będą jednak klasycznym wykładem z historii sztuki, ale konwersatorium uzupełniającym ogólną wiedzę o kulturze nowożytnej oraz jej późniejszych i współczesnych interpretacjach. Pozwoli to na dostrzeżenie wpływu niektórych nowożytnych przedstawień wizualnych na zjawiska obecne w kulturze najnowszej, takich jak uprzedzenia wobec grup zewnętrznych i dehumanizujący sposób ich przedstawiania. Istotny będzie także wspólny namysł nad wykorzystaniem wiedzy o ikonografii nowożytnej we współczesnych antropologicznych badaniach terenowych.
Ze względu na obszerność tematyki wybrane zostaną określone zagadnienia, pozwalające na omówienie towarzyszących im zjawisk społeczno-kulturowych. Wizerunki analizowane przy pomocy metod historii sztuki (omówienie materiału wizualnego) potraktowane będą jak punkt wyjścia dla zarysowania szerszej panoramy historycznej, która wpłynęła na wykształcenie lub przeformułowanie określonego tematu ikonograficznego.
Prezentowanemu na zajęciach materiałowi wizualnemu będą towarzyszyć teksty - zarówno źródłowe, jak i współczesne opracowania, o których przeczytanie będą proszeni studenci. Będą one podstawą dla rozmowy oraz interpretacji zaproponowanych dzieł oraz tematów.
W ramach kursu planowane jest również przeprowadzenie jednego lub dwóch zajęć w galeriach Muzeum Narodowego w Warszawie.
Rodzaj przedmiotu
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Po zrealizowaniu zajęć student:
- rozumie w zaawansowanym stopniu metody interpretacji europejskiej ikonografii nowożytnej oraz jej kontynuacje we współczesnej sferze wizualnej, a także jej wpływ na obecne procesy społeczno-kulturowe;
- zna metody wykorzystania wiedzy o ikonografii nowożytnej w badaniach z zakresu etnologii i antropologii kulturowej;
- jest w stanie ocenić przydatność czytanego tekstu z zakresu historii sztuki dla antropologii i zastosować go do własnych badań; wykorzystać tekst źródłowy oraz opracowania z zakresu historii sztuki do opisu historycznego i zarysowania procesów długiego trwania danego zjawiska w części teoretycznej badań antropologicznych;
- potrafi brać udział w merytorycznej dyskusji lub debacie na tematy społeczno-kulturowe związane ze sferą wizualności oraz przejawów elementów dawnej ikonografii we współczesnej kulturze wizualnej;
- wie jak poszukiwać informacji przydatnych dla badań antropologicznych w tekstach z zakresu historii sztuki; uzupełniać nabytą wiedzę, wykorzystując różne media, repozytoria, bazy cyfrowe;
- jest gotowy do twórczego wykorzystywania wiedzy i narzędzi z zakresu antropologii wizualnej w różnego rodzaju przedsięwzięciach i projektach.
Kryteria oceniania
Zaliczenie na podstawie obecności (dopuszczalne są dwie nieobecności nieusprawiedliwione), merytorycznego wkładu w zajęcia (przygotowanie do zajęć, udział w dyskusji) oraz krótkiego kolokwium w formie testu przeprowadzonego pod koniec semestru (odpowiedź na pytania na podstawie materiału ikonograficznego).
Literatura
Alciatus A., Emblematum libellus. Książeczka emblematów, przekł. i koment. pod kier. M. Mejora, Warszawa 2002.
Arkadia, katalog wystawy, koncepcja katalogu i redakcja naukowa Agnieszka Rosales Rodríguez, Antoni Ziemba, Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa 2023.
Ars emblematica. Ukryte znaczenia w malarstwie holenderskim XVII w, katalog wystawy, red. Janina Michałkowa, Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa 1981.
Ars mitologica. Wokół zagadnień recepcji mitów greckich, katalog wystawy, red. Joanna A. Tomicka, Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa 1999.
Białostocki J., Symbole i obrazy w świecie sztuki, 2 t., Warszawa 1982.
Bull M., The Mirror of the Gods: Classical Mythology in Renaissance Art, London 2005.
Burke P., Kultura ludowa we wczesnonowożytnej Europie, Warszawa 2009.
Filostrat, Obrazy, przeł. R. Popowski, Warszawa 2004.
Forstner D., Świat symboliki chrześcijańskiej, Warszawa 1990.
Chrościcki J. A., Pompa Funebris. Z dziejów kultury staropolskiej, Warszawa 1974.
Ikonografia nowożytnej sztuki kościelnej w Polsce, red. J. S. Pasierb, Nowy Testament, t. I, Warszawa 1987.
Jurkowlaniec G., Epoka nowożytna wobec średniowiecza: Pamiątki przeszłości, cudowne wizerunki, dzieła sztuki, Wrocław 2008.
Kramiszewska A., Visio religiosa w polskiej sztuce barokowej. Ze studiów nad ikonografią hagiograficzną, Lublin 2003.
Leonardo da Vinci, Traktat o malarstwie, przeł. M. Rzepińska, Wrocław 1961.
Michalski S., Protestanci a sztuka. Spór o obrazy w Europie nowożytnej, Warszawa 1989.
Panofsky E., Renaissance and Renascences in Western Art, New York 1960.
Panofsky E., Studia z historii sztuki, wybrał, oprac. i opatrzył posł. Jan Białostocki, Warszawa 1971.
Pelc J., Słowo i obraz na pograniczu literatury i sztuk plastycznych, Kraków 2002.
Pomian K., Muzeum. Historia Prawdziwa. Tom 1: Od skarbca do muzeum, Warszawa 2023.
Pomian K., Zbieracze i osobliwości, Warszawa 2012.
Recepcja renesansu w XIX i XX wieku, Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Łódź, listopad 2012, red. Małgorzata Wróblewska Markiewicz, Łódź 2003.
Reid J. D., The Oxford Guide to Classical Mythology in the Arts 1300-1990s., t. 1-2, New York 1993.
Ripa C., Ikonologia, tłum. I. Kania, Kraków 1998.
Sokolski J., Słownik barokowej symboliki natury, Tom wstępny: Barokowa księga natury, Wrocław 2000.
Vasari G., Żywoty najsławniejszych malarzy, rzeźbiarzy i architektów, t. 1-9, przekł. K. Estreicher, Warszawa- Kraków, 1985-1990.
Wasilewska-Dobkowska J., Pióropusze i turbany: wizerunek mieszkańców Azji w sztuce jezuitów polskich XVII i XVIII wieku, Warszawa 2006.
Wieczorkiewicz A., Monstruarium, Warszawa 2019.
Wieczorkiewicz A., Muzeum ludzkich ciał. Anatomia spojrzenia, Warszawa 2000.
Zapolska E., Cnoty teologalne i kardynalne, Kraków 2000.
Zasławska D. N., Chinoiserie w Wilanowie: studium z dziejów nowożytnej recepcji mody chińskiej w Polsce, Warszawa 2008.
Ziemba A., Iluzja a realizm. Gra z widzem w sztuce holenderskiej 1580–1660, Warszawa 2015.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: