Historia mozaiki od Aleksandra Macedońskiego po Justyniana wokół Morza Śródziemnego 3101-DWMAC-OG

Wykład poświęcony jest historii mozaiki greckiej, hellenistycznej, rzymskiej i
późnoantycznej (aż do VI w. n.e.) na obszarach dzisiejszej Grecji, Włoch, Turcji, Syrii,
Jordanii, Izraela, Egiptu, Libii, Tunezji, Maroka, Hiszpanii, Portugalii, Francji, ale
również Szwajcarii, Wielkiej Brytanii i Szwajcarii. Omówione są mozaiki w technikach
używanych powszechnie w dekoracji podłóg, ścian i sufitów w domach, willach,
termach i budynkach publicznych ze zwróceniem uwagi na ich charakter dekoracyjny.
Na wykładzie poruszone jest również - miejsce jakie mozaika zajmuje w źródłach
pisanych antycznych. Specjalnemu wyjaśnieniu podlega historia badania mozaiki
antycznej w literaturze naukowej aż do dnia dzisiejszego. Nacisk jest położony na
chronologiczny i geograficzny rozwój mozaiki z omówieniem bogactwa motywów
geometrycznych i figuralnych jako integralnej części architektury antycznej. Repertuar
figuralny mozaik stanowi najobszerniejszą i najciekawszą część wykładu.

Rodzaj przedmiotu

ogólnouniwersyteckie

Tryb prowadzenia

w sali

Efekty kształcenia

Na zajęciach student zdobywa wiedzę ogólną o mozaice antycznej na tle historii, geografii i zjawisk
kulturowo-społecznych cywilizacji grecko-rzymskiej. Poza tym poznaje kwestie techniczne, jest
wprowadzony w dyskusję na temat zakładów produkujących mozaiki oraz zapoznaje się z kontekstem
architektonicznym poszczególnych zabytków. Uczy się podstawowych zasad funkcjonowania domu
greckiego i rzymskiego, ale również termi. Poznaje historię wyjatkowych wydarzeń, mitologię grecką i
italską, jak również elementy religii świata pogańskiego rejonu Morza Śródziemnego. Zapoznaje się także z
pewnymi elementami filozofii antycznej oraz z elementami retoryki ówczesnych czasów

Kryteria oceniania

Egzamin ustny polegający na omówieniu problematyki rozwoju mozaiki w świecie antycznym oraz
skomentowaniu kilku zabytków na podstawie ilustracji oraz osadzenia ich w kontekście epoki

Literatura

A. Zarysy, podręczniki, dzieła ogólne )na egzaminie wymagane poszczególne fragmenty i rozdziały dostępne
w bibliotece lub na portalach internetowych):
Ph. BRUNEAU, La Mosaïque antique, Paris, 1987.
H. LAVAGNE, La Mosaïque, Paris, 1987.
R. LING, Ancient Mosaics, Princeton, 1998.
K.M.D. DUNBABIN, Mosaics of the Greek and Roman World, Cambridge, 1999 (cf. bibliografia uzupełniajaca
na ss. 344-347, gdzie znajdują się m.in. poszczególne katalogii mozaik opracowanych dla różnych regionów
świata antycznego).
B. ANDREAE, Antike Bidmosaiken, Mainz am Rhein, 2003.
B. Literatura szczegółowa:
Akta z konferencji miedzynarodowych (AIEMA) wychodzących od 1965 roku aż po dzień dzisiejszy (ostania
16 z kolei konferencja odbyła się w Wenecji w 2018, (tylko dla studentów bardzo zainteresowanych
tematyką rzemiosła antycznego; nie obowiązkowo).
Bulletin de l'Association internationale pour l'étude de la mosaïque antique (AIEMA), wymagane jest tylko
ogólne zapoznanie sie z rocznikiem wychodzącym od 1968 roku (podczas wykładu); do dnia dzisiejszego
posiadamy 24 numery (wykładowca dostarcza egzemplarze rocznika).
M.T. OLSZEWSKI, Uwagi na temat mozaiki z Domu Aiona w Nea Paphos (Cypr), Meander XLII, 9-10, 1987,

pp. 421-438 (dostępne na portalu akademia.edu, jak i reszta mich artykułów).
M.T. OLSZEWSKI, L'image et sa fonction dans la mosaïque byzantine des premières basiliques en Orient.
L'iconographie chrétienne expliquée par Cyrille de Jérusalem (314-387), Cahiers Archéologiques 43, 1995,
p. 9-35.
M.T. OLSZEWSKI, The Historical Background of the Zodiac Mosaic Calendar in the Lower Synagogue at
Hammath-Tiberias, Newsletter of American Schools of Oriental Research, Fall 2005, vol. 55, n° 3, p. 18.
M.T. OLSZEWSKI, Rzymskie mozaiki w „Domu Leukaktiosa”, cf. http://54.243.93.232/3530298
M.T. OLSZEWSKI, The Orpheus Funerary Mosaic from Jerusalem in the Archaeological Museum at Istanbul,
in: The 11th international colloquium on ancient mosaics october 16th – 20th, 2009, bursa turkey: M. Şahin
(ed. by), Mosaics of Turkey and Parallel Developments in the Rest of the Ancient and Medieval World:
Questions of Iconography, Style and Technique from the Beginnings of the Mosaic until the Late Byzantine
Era, Bursa 2011 (2012), pp. 655-664.
M.T. OLSZEWSKI, P. ZAKRZEWSKI, The Decoration of the Dining Rooms at Ptolemais in Cyrenaica (Libya)
in the Light of the Last Researches, The 11th international colloquium on ancient mosaics october 16th –
20th, 2009, bursa turkey: M. Şahin (ed. by), Mosaics of Turkey and Parallel Developments in the Rest of the
Ancient and Medieval World: Questions of Iconography, Style and Technique from the Beginnings of the
Mosaic until the Late Byzantine Era, Bursa 2011 (2012).
M.T. OLSZEWSKI, H. SAAD, Poszukiwana przez Interpol, Pismo Uniwersytetu Warszawskiego 3 (82), 2017,
p. 14.
M.T. OLSZEWSKI, H. SAAD, Interpol à la recherche d’une mosaïque volée à Apamée en Syrie : « La
fondation d’Antioche », Archéologia 551, février 2017, pp. 4-5.
M.T. OLSZEWSKI, H. SAAD, Pella-Apamée sur l'Oronte et ses héros fondateurs à la lumière d’une source
historique inconnue: une mosaïque d’Apamée, (in :) Héros fondateurs et identités communautaires dans
l’Antiquité, entre mythe, rite et politique (eds. M. P. Castiglioni, R. Carboni, M. Giuman, H. Bernier-Farella),
Padova 2018, pp. 365-416.

Więcej informacji

Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami: