Literatura współczesna – twórcze czytanie 3007-S1B2LW

Celem zajęć jest prezentacja wybranych szkół humanistyki współczesnej. Każda z nich zostanie omówiona w dwupaku. Pierwsze zajęcia posłużą przedstawieniu ważnego dla niej tekstu teoretycznego oraz zapoznaniu się z właściwymi dla niej narzędziami badawczymi. Drugie zaś będą warsztatem twórczego czytania, podczas którego osoby w nim uczestniczące wykorzystają nabyte wcześniej umiejętności do lektury kanonicznych tekstów literatury współczesnej.

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2025Z:

Piotr Sadzik

W cyklu 2026Z:

Piotr Sadzik
Antoni Zając

Rodzaj przedmiotu

obowiązkowe

Tryb prowadzenia

w sali

Efekty kształcenia

Osoba studiująca po zakończeniu zajęć zna i rozumie:
kluczowe nurty humanistyki współczesnej.

Osoba studiująca po zakończeniu zajęć potrafi:
posługiwać się narzędziami badawczymi wypracowanymi przez najważniejsze nurty współczesnej humanistyki, umiejąc wykorzystać je do lektury tekstów literackich.

Osoba studiująca po zakończeniu zajęć jest gotowa do:
rozpoznania wagi dokonań współczesnej filozofii i literaturoznawstwa w diagnozowaniu problemów współczesności.

Kryteria oceniania

Warunkiem zaliczenia jest przygotowanie eseju oraz aktywność podczas zajęć.

Dopuszczalne są dwie nieobecności w semestrze. Powyżej tej liczby (z wyłączeniem przypadków udokumentowanych, np. zwolnieniem lekarskim) – nie ma możliwości zaliczenia zajęć. Usprawiedliwione nadprogramowe nieobecności muszą zostać odrobione.

Korzystanie z narzędzi SI dozwolone jest tylko za zgodą prowadzącego i na zasadach ustalonych z prowadzącym.

Nakład pracy:
- udział w ćwiczeniach: 30 godzin (1 ECTS),
- przygotowanie do ćwiczeń: 30 godzin (1 ECTS),
- przygotowanie eseju zaliczeniowego: 60 godzin (2 ECTS).

Literatura

Antologie i opracowania ogólne:

Sztuka interpretacji, t. 1-2, wyb. i oprac. Henryk Markiewicz, Wrocław 1971-1973.
Ciało i tekst. Feminizm w literaturoznawstwie – antologia szkiców, red. Anna Nasiłowska, Warszawa 2001.
Teorie literatury XX wieku, t. 1: Podręcznik, t. 2: Antologia, red. Anna Burzyńska, Michał Paweł Markowski, Kraków 2006.
Niewspółmierność. Perspektywy nowoczesnej komparatystyki. Antologia, red. Tomasz Bilczewski, Kraków 2010.
Sztuka interpretacji w ostatnim półwieczu, wyb. i oprac. Henryk Markiewicz, współudział Teresa Walas, Kraków 2011.
Teorie wywrotowe. Antologia przekładów, red. Agnieszka Gajewska, Poznań 2012.
Nowa Humanistyka. Zajmowanie pozycji, negocjowanie autonomii, red. Przemysław Czapliński, Ryszard Nycz, Dominik Antonik, Warszawa 2017.
The Norton Anthology of Theory and Criticism, wyd. 3, red. Jeffrey J. Williams i in., New York 2018.
Close Reading for the 21st Century, red. Dan Sinykin, Johanna Winant, Princeton 2025.
Podcast „Transmisje Krytyczne” (online).

W cyklu 2025Z:

PSYCHOANALIZA
Z. Freud, Z historii nerwicy dziecięcej
E. Canetti, Ocalony język

POSTSTRUKTURALIZM
J. Baudrillard, Symulakry i symulacja
T. Pynchon, 49 idzie pod młotek

DEKONSTRUKCJA
J. Derrida, Farmakon
P. Celan, T. Karpowicz (wybrane wiersze)

POSTKOLONIALIZM
G. Ch. Spivak, Czy podporządkowani inni mogą przemówić?
F. Kafka, Sprawozdanie dla Akademii i J. M. Coetzee (fragmenty)

FEMINIZM
H. Cixous (wybrane eseje)
C. Lispector (wybrane opowiadania)

GENDER STUDIES
J. Butler, Uwikłani w płeć
V. Woolf, Orlando

HUMANISTYKA NIEANTROPOCENTRYCZNA
J. Derrida, L’animal que donc je suis (fragmenty)
K. Miłobędzka (wybrane wiersze)

W cyklu 2026Z:

1. James Wood, Forma, przeł. E. Zoła, w: tegoż, Jak działa literatura, tłum. Katarzyna Góral i in., Wrocław 2026; Arkadiusz Żychliński, Laboratorium antropofikcji. Prolegomena, „Teksty Drugie” 2014, nr 1 (fragmenty).

2. Sigmund Freud, Niesamowite, w: tegoż, Dzieła zebrane, t. III: Pisma psychologiczne, przeł. Robert Reszke, Warszawa 1997; Mladen Dolar, „Będę przy Tobie w Twoją noc poślubną. Lacan i Niesamowite”, przeł. Kazimierz Rapacki, „Wunderblock. Psychoanaliza i Filozofia” 2022, nr 1 (fragmenty).

3. Clemens Setz, Lazaret Południowy; Stary dom, w: tegoż, Pociecha rzeczy okrągłych, przeł. Agnieszka Kowaluk, Warszawa 2024.

4. Jacques Derrida, Farmakon, w: tegoż, Pismo filozofii, wyb. i przeł. Bogdan Banasiak, Kraków 1992; tegoż, Szibbolet dla Paula Celana, przeł. Adam Dziadek, Bytom 2000 (fragmenty).

5. Wybór wierszy Paula Celana.

6. Gayatri Chakravorty Spivak, Krytyka postkolonialnego rozumu. W stronę zanikającej współczesności, przeł. Janusz Margański, w: Teorie literatury XX wieku. Antologia, red. Anna Burzyńska, Michał Paweł Markowski, Kraków 2006 (fragmenty); Homi K. Bhabha, Mimikra i ludzie. O dwuznaczności dyskursu kolonialnego, przeł. Tomasz Dobrogoszcz, „Literatura na Świecie” 1-2/2008.

7. J.M. Coetzee, Foe, przeł. Magdalena Konikowska, Kraków 2007.

8. Hélène Cixous, Śmiech Meduzy, przeł. Anna Nasiłowska, „Teksty Drugie” 1993, nr 4-5-6; Krystyna Kłosińska, Feministyczna krytyka literacka, Katowice 2010 (fragmenty).

9. Izabela Filipiak, Absolutna amnezja, Poznań 1995.

10. Judith Butler, Uwikłani w płeć. Feminizm i polityka tożsamości, przeł. Karolina Krasuska, Warszawa 2024 (fragmenty) lub Eve Kosofsky Sedgwick, Introduction: Axiomatic, w: tejże, Epistemology of the Closet, Berkeley – Los Angeles 1990 (fragmenty).

11. Do wyboru:
Else Lasker-Schüler, Malik. Historia cesarza, w: tejże, Malik, przeł. Andrzej Kopacki, Warszawa 2023.
Denton Welch, Młodości, w tobie uciech siła, przeł. Marcin Szuster, Warszawa 2025 (fragmenty).
Carmen Maria Machado, W domu snów, przeł. Łukasz Błaszczyk, Warszawa 2022 (fragmenty).

12. Brian Massumi, Autonomia afektu, przeł. Adam Lipszyc, „Teksty Drugie” 2013, nr 6; Sara Ahmed, Ekonomie afektywne, przeł. Monika Glosowitz, „Opcje” 2013, nr 2.

13. Do wyboru:
Leo Lipski, Piotruś, wyd. dowolne.
Wybrane utwory Justyny Bargielskiej, Barbary Klickiej i Kamili Janiak.

14. Donna J. Haraway, Nie uciekajmy przed kłopotami. Antropocen – kapitałocen – chthulucen, przeł. Krzysztof Hoffman i Weronika Szwebs, w: Antropocen czy kapitałocen? Natura, historia i kryzys kapitalizmu, red. Jason W. Moore, przeł. Krzysztof Hoffman, Patryk Szaj, Weronika Szwebs, Gdańsk 2025; Patryk Szaj, Czas, który wypadł z ram. Antropocen i ekokrytyczna lektura tekstów literackich, „Forum Poetyki” 2021, nr 24.

15. Wybór wierszy Alice Fulton, Zoë Skoulding, Forresta Gandera, Adama Dickinsona, Julii Fiedorczuk, Urszuli Zajączkowskiej, Kacpra Bartczaka i Łukasza Woźniaka.