Prowadzony w cyklach: 2024Z, 2025Z, 2026Z

Kod ISCED: 0232

Punkty ECTS: 4

Język: polski

Organizowany przez: Instytut Polonistyki Stosowanej (dla: Wydział Polonistyki)

Sztuka stylizacji literackiej 3007-S1B1SZ

Celem warsztatów jest pogłębienie wiedzy studentów o stylu artystycznym rozumianym jako jedna z funkcjonalnych odmian stylistycznych polszczyzny oraz doskonalenie umiejętności stosowania poszczególnych wariantów stylistycznych jako komponentów stylizacji literackiej i stylizacji w obszarze innych tekstów kultury. Na wybranych przykładach analizowane i stosowane w praktyce są takie odmiany stylizacji, jak: pastisz, parodia, stylizacja właściwa, transpozycja czy fikcja fanowska. Stylizacje literackie zostają omówione w kontekście szeroko rozumianego zjawiska dialogowości i intertekstualności oraz związanych z nią strategii pisarskich – aktywnej kontynuacji, reminiscencji stylistycznej, restytucji formy czy transpozycji tematycznej. W trakcie zajęć studenci poznają również funkcje przywołań idiolektów, socjolektów i stylów funkcjonalnych w tekstach literackich dawniej i dziś oraz zagadnienia stylometrii.

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2024Z:

Helena Markowska-Fulara
Piotr Sadzik

W cyklu 2026Z:

Helena Markowska-Fulara
Magda Nabiałek-Przytuła
Piotr Sadzik

W cyklu 2025Z:

Helena Markowska-Fulara
Piotr Sadzik

Rodzaj przedmiotu

obowiązkowe

Tryb prowadzenia

w sali

Efekty kształcenia

WIEDZA Student(ka) zna i rozumie:
- odmiany stylizacji w tekście literackim odwołujące się do stylów literackich oraz do stylów funkcjonalno-użytkowych, socjolektów i idiolektów;
- podstawowe teorie intertekstualności.

UMIEJĘTNOŚCI Student(ka) potrafi:
- wskazać funkcję stylizacji w utworze literackim z uwzględnieniem kontekstu historycznoliterackiego i kulturowego;
- wskazać w utworze literackim elementy intertekstualne oraz określić ich funkcję;
- świadomie stosować różne odmiany stylizacji literackiej oraz elementy intertekstualne we własnej twórczości oraz wskazywać ich źródła i funkcje;
- stworzyć tekst będący pastiszem lub parodią wybranego utworu bądź stylu literackiego.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE Student(ka) jest gotów(gotowa) do:
- krytycznej oceny własnej i cudzej działalności artystycznej w zakresie wykorzystania w niej stylizacji literackiej;
- odpowiedzialnego i świadomego stosowania stylizacji literackiej w funkcji polemicznej.

Kryteria oceniania

Podczas semestru studenci zostaną poproszeni o wykonanie prac warsztatowych - przygotowanie własnych tekstów literackich, użytkowych bądź fragmentów tekstów. Za terminowe wykonanie zadań domowych przyznawane będą punkty. Na zakończenie zajęć studenci przygotują projekt polegający na stworzeniu utworu literackiego z wykorzystaniem wybranej formy intertekstualności. Na ocenę końcową składa się punktacja zadań domowych oraz końcowego projektu.

Zgodnie z uchwałą Rady Dydaktycznej WP UW nr 170/2024 w przygotowaniu zadań pisemnych niedopuszczalne jest wykorzystanie narzędzi sztucznej inteligencji, z wyjątkiem szczególnych przypadków, gdy przedmiot lub metoda pracy uzgodnione z prowadzącą tego wymagają.

Dopuszczalne są dwie nieobecności w semestrze. Powyżej tej liczby (z wyłączeniem przypadków bezzwłocznie udokumentowanych, np. zwolnieniem lekarskim) – nie ma możliwości zaliczenia zajęć. Usprawiedliwione nadprogramowe nieobecności muszą zostać odrobione w sposób wskazany przez osobę prowadzącą zajęcia.

Nakład pracy:
- udział w warsztatach - 30 godzin (1 ECTS)
- przygotowanie do warsztatów - 60 godzin (2 ECTS)
- przygotowanie pracy zaliczeniowej lub projektu - 30h (1 ECTS)

Literatura

Teksty literackie i literaturoznawcze pogłębiające wiedzę i umiejętności z zakresu stylizacji literackiej wskazane przez osobę prowadzącą w danym cyklu dydaktycznym.

W cyklu 2024Z:

Teksty literackie i literaturoznawcze pozwalające pogłębić wiedzę z zakresu stylizacji w tekście literackim. Ostateczna lista tekstów zostanie wskazana przez prowadzącą w porozumieniu ze studentami.

Proponowane jako punkt wyjścia lektury teoretyczne:

- S. Balbus, Między stylami, Kraków: Universitas 1993

- Michaił Bachtin, Słowo w powieści, przeł. Zygmunt Saloni, [w:] Rosyjska szkoła stylistyki, wyb., oprac. M.R. Mayenowa, Z. Saloni, Warszawa 1970

- Michaił Bachtin, Słowo w dziele Dostojewskiego, [w:] tegoż, Problemy poetyki Dostojewskiego, przeł. N. Modzelewska, Warszawa 1970; przedruk [w:] Poetyka, wyb. D. Ulicka, t. 2, op. cit., s. 108-130

- Ryszard Nycz, Parodia, [w:] Słownik literatury polskiej XX wieku, op. cit.

- Zofia Mitosek, Ćwiczenia ze stylistyki, [w:] tejże, Co z tą ironią?, Gdańsk 2013

- Henryk Markiewicz, Kariera pastiszu, [w:] Poetyka – polityka – retoryka, red. W. Bolecki, R. Nycz, Warszawa 2006

- G. Genette, Palimpsesty, przeł. A. Milecki, w: Współczesna teoria badań literackich za granicą, opr. H. Markiewicz, t. 4, cz. 2, Kraków 1973; także w: jego, Palimpsesty. Literatura drugiego stopnia, przeł. T. Stróżyński, A. Milecki, Gdańsk 2014. [1982]

- R. Nycz, Intertekstualność i jej zakresy: teksty, gatunki, style, w: tegoż Tekstowy świat. Poststrukturalizm a wiedza o literaturze, Warszawa 1993.

W cyklu 2025Z:

Proponowane jako punkt wyjścia lektury teoretyczne:

- S. Balbus, Między stylami, Kraków: Universitas 1993

- Michaił Bachtin, Słowo w powieści, przeł. Zygmunt Saloni, [w:] Rosyjska szkoła stylistyki, wyb., oprac. M.R. Mayenowa, Z. Saloni, Warszawa 1970

- Ryszard Nycz, Parodia, [w:] Słownik literatury polskiej XX wieku, op. cit.

- Zofia Mitosek, Ćwiczenia ze stylistyki, [w:] tejże, Co z tą ironią?, Gdańsk 2013

- Henryk Markiewicz, Kariera pastiszu, [w:] Poetyka – polityka – retoryka, red. W. Bolecki, R. Nycz, Warszawa 2006

- R. Nycz, Intertekstualność i jej zakresy: teksty, gatunki, style, w: tegoż Tekstowy świat. Poststrukturalizm a wiedza o literaturze, Warszawa 1993.

W cyklu 2026Z:

1. Co to jest styl? Zajęcia wprowadzające i organizacyjne.

2. Styl literacki i style funkcjonalne

3. Dialogowość
a) M. Bachtin, Słowo w powieści, przeł. Zygmunt Saloni, [w:] Rosyjska szkoła stylistyki, wyb., oprac. M.R. Mayenowa, Z. Saloni, Warszawa 1970.

4. Pojęcie intertekstualności
a) H. Markiewicz, Odmiany intertekstualności, “Ruch Literacki”, 4-5/1988.
b) J.L Borges, Pierre Menard, autor Don Kichota

5. Parodia
a) Ryszard Nycz, Parodia, [w:] Słownik literatury polskiej XX wieku, red. A. Brodzka, et al., Wrocław 1993 (i wyd. nast.)
b) M. Samozwaniec, Na ustach grzechu.

6. Pastisz
a) G. Poulet, Krytyka identyfikująca się, [w:] Chudak H i in. (red.), Szkoła genewska w krytyce. Antologia, Warszawa.
b) K. Wyka, Głosy poetów podsłuchane.

7. Pastisz II
a) W. Szymborska, wybór wierszy.

8. Stylizacja
a) Stanisław Balbus, Historycznoliteracka aktywność stylizacji, [w:] tegoż, Między stylami, Kraków 1993.
b) T. Różycki, 12 stacji, Kraków 2005.

9. Stylizacja II
c) G. Uzdański, Wypiór, Warszawa 2021.

10. Traspozycje
a) G. Genette, Palimpsesty, przeł. A. Milecki, w: Współczesna teoria badań literackich za granicą, opr. H. Markiewicz, t. 4, cz. 2, Kraków 1973; także w: jego, Palimpsesty. Literatura drugiego stopnia, przeł. T. Stróżyński, A. Milecki, Gdańsk 2014. [1982]

11. Fan fiction
a) A. Perzyńska, Literackie zabawy w środowiskach fanowskich. Studium przypadku, Teksty Drugie 2015, 3, s. 246-260

12. Aluzja literacka
a) J. Axer, Dalszy lot zimorodka, „Przegląd Humanistyczny”, nr 4/1987

13. Stylometria
a) J. Rybicki, Pierwszy rzut oka na stylometryczną mapę literatury polskiej, Teksty Drugie 2014, 2, s. 106-128.

14. Ćwiczenia stylistyczne, eksperyment literacki i sztuczna inteligencja
a) R. Queneau, Ćwiczenia stylistyczne.