Historia literatury i kultury polskiej XIX wieku 3004-HLIK19-PL+
Zajęcia poświęcone będą podstawowym zagadnieniom dotyczącym literatury i kultury polskiej XIX wieku. Mają one za zadanie zapoznać słuchaczy z wybranymi problemami literatury i kultury polskiej tego okresu oraz pokazać, jak sytuują się one na tle europejskim. Teksty kultury XIX wieku są niezwykle istotne dla zrozumienia wielu kodów i odwołań kulturowych w teraźniejszości i właśnie na rozumienie współczesności przez przeszłość będzie tu położony nacisk. Uczestnicy zostaną zapoznani z postaciami ważnymi dla ówczesnej literatury i kultury oraz ich dziełami w porządku chronologicznym (z zachowaniem tradycyjnego periodyzacyjnego podziału na romantyzm, pozytywizm i Młodą Polskę), co ma na celu ułatwić studentom przyswojenie i zrozumienie zagadnień i pomóc w interpretacji kolejnych tekstów. Wskazane i omówione zostaną momenty węzłowe w historii Polski pod zaborami, które zdecydowały o kształcie literatury w okolicy powstania listopadowego i określiły charakter literatury postyczniowej.
Materiał uporządkowany zostanie z zachowaniem kolejności historycznej, najważniejszy będzie tu klucz „osobowy”, personalny – każde zajęcia będą skupione wokół innego twórcy i jego dzieł, pokazywanych studentom na wybranych fragmentach. Bohaterowie poszczególnych zajęć odegrają rolę przewodników po polskiej literaturze, kulturze i historii tego okresu.
W czasie zajęć będą omawiane i wykorzystywane różne teksty kultury i nowoczesne pomoce multimedialne (np. filmy, piosenki, mapy, fotografie, malunki), które pozwolą studentom w kompleksowy sposób przyswoić omawiane zagadnienia oraz dadzą możliwość stworzenia pewnego rodzaju dziewiętnastowiecznego kolażu.
Przykładowy plan zagadnień (konkretny plan zostanie ustalony ze studentami):
I. Co było przed wiekiem XIX? Zajęcia wprowadzające
II. Romantyzm – rys epoki
III. Adam Mickiewicz
IV Juliusz Słowacki
V Zygmunt Krasiński
VI Cyprian Kamil Norwid
VII Pozytywizm – wprowadzenie do epoki
VIII Bolesław Prus
IX Eliza Orzeszkowa i Maria Konopnicka
X Henryk Sienkiewicz
XI Młoda Polska – wprowadzenie do epoki
XII Stanisław Przybyszewski, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Jan Kasprowicz
XIII Stanisław Wyspiański
XIV Władysław Reymont
XV Stefan Żeromski
Rodzaj przedmiotu
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Po zakończeniu kursu student:
• ma podstawową wiedzę dotyczącą zjawisk zachodzących w literaturze i kulturze polskiej XIX wieku
• zna nazwiska i dzieła najważniejszych polskich twórców XIX wieku oraz podstawowe pojęcia związane z omawianymi epokami
• rozumie znaczenie XIX wieku w polskiej kulturze i potrafi wskazać wpływ tego okresu na współczesność
• potrafi czytać i interpretować proste dziewiętnastowieczne teksty
• potrafi konstruować dłuższą wypowiedź ustną dotyczącą literatury i kultury polskiej XIX wieku
Kryteria oceniania
a) obecność i aktywność na zajęciach
b) test końcowy
Literatura
Podana literatura jest przykładowa, ostateczna wersja tej listy będzie ustalona razem ze studentami i dopasowana do ich potrzeb edukacyjnych.
1. Adam Mickiewicz, Romantyczność,
2. Adam Mickiewicz, Oda do młodości,
3. Adam Mickiewicz, fragmenty Dziadów,
4. Adam Mickiewicz, fragmenty Pana Tadeusza,
5. Juliusz Słowacki, wybór poezji,
6. Juliusz Słowacki, Kordian,
7. Zygmunt Krasiński, Nie-Boska komedia,
8. Cyprian Kamil Norwid, wybór poezji,
9. Bolesław Prus, Lalka,
10. Bolesław Prus, wybór nowel,
11. Eliza Orzeszkowa, wybór nowel,
12. Henryk Sienkiewicz, fragmenty Quo Vadis,
13. Henryk Sienkiewicz, wybór nowel,
14. Maria Konopnicka, wybór nowel,
15. Maria Konopnicka, wybór poezji,
16. Stanisław Przybyszewski, Confiteor,
17. Gabriela Zapolska, fragmenty dramatów,
18. Kazimierz Przerwa-Tetmajer, wybór poezji,
19. Jan Kasprowicz, wybór poezji
20. Stanisław Wyspiański, Wesele,
21. Władysław S. Reymont, Chłopi,
22. Władysław S. Reymont, Pielgrzymka na Jasną Górę,
23. Stefan Żeromski, Siłaczka,
24. Stefan Żeromski, Przedwiośnie,
25. Bolesław Leśmian, wybór ballad.
Dodatkowo studenci będą poproszeni o zapoznanie się z materiałami wizualnymi, np. obrazami Jana Matejki, Artura Grottgera, Jacka Malczewskiego, Stanisława Wyspiańskiego, Józefa Chełmońskiego; fotografiami z epoki czy filmami odnoszącymi się do XIX wieku.
Literatura uzupełniająca:
1. Leszek S. Kolek, Polish Culture. An Historical Introduction
2. Na wyrywki. 100 cytatów z polskiej poezji i dramatu, które powinien znać także cudzoziemiec, red. Cudak Romuald, Hajduk-Gawron Wioletta, Madeja Agnieszka,
3. Michał J. Mikoś, Literatura polska od średniowiecza do końca XVIII wieku. Antologia w języku polskim i angielskim
4. Leonard A. Polakiewicz, Intermediate Polish. A Cultural Reader with Exercises,
5. Seria Czytaj po polsku, red. serii Romuald Cudak, Wioletta Hajduk-Gawron, Jolanta Tambor, tomy 01-04
6. Julian Krzyżanowski, Historia literatury polskiej (po polsku lub angielsku)
I inne.
Dodatkowo studenci będą proszeni o zapoznanie się z fragmentami artykułów i publikacji związanych z literaturą polską XIX wieku, których lista będzie ustalana wraz ze słuchaczami na bieżąco. (Przykładowe publikacje: Jarosław Krawczyk, Jan Matejko. Mistrz Legendy św. Stanisława, Warszawa 1998, Maria Janion, Niesamowita Słowiańszczyzna, Warszawa 2007, Marek Bieńczyk, Czarny człowiek. Krasiński wobec śmierci, Warszawa 1991, Charles Baudelaire, Rozmaitości estetyczne, przeł. Joanna Guze, Gdańsk 2000)
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: