Prosty język na świecie i w Polsce 3003-SP-PJ-ŚP
Celem zajęć jest zapoznanie studentów z historycznymi źródłami oraz różnymi współczesnymi formami standardu prostego języka. W szczególności słuchaczki i słuchacze poznają wybrane tradycje retoryczne, np. retoryczny styl prosty, zasady retoryki stoików, pojęcie dobrego stylu w ujęciu Andrzeja Markowskiego; pedagogiczne i filozoficzne, np. postulat jasności mowy sformułowany na gruncie Szkoły Lwowsko-Warszawskiej, pojęcie pięknego stylu wg Stevena Pinkera czy teorię komunikacji i implikowania konwersacyjnego sformułowaną przez Herberta Paula Grice’a. Przedmiotem zajęć będą inicjatywy mające na celu uproszczenie komunikacji w Stanach Zjednoczonych (Plain Writing Act, Simple English Wikipedia), Wielkiej Brytanii (Churchill 'Brevity', Plain English Campaign), krajach skandynawskich (klarspråk, Plain Swedish Group) i w Niemczech (Leichte Sprache, Netzwerk Leichte Sprache).
Uczestniczki i uczestnicy zajęć poznają także szereg inicjatyw prostojęzycznych podejmowanych w Polsce, np. promocja Funduszy Europejskich, kampania „Język urzędowy przyjazny obywatelom”, Kongres Języka Urzędowego, Forum na rzecz Prostego Języka „Prosto i kropka”, ośrodki akademickie prowadzące badania i działania z zakresu prostej polszczyzny, aplikacje wspierające upraszczanie tekstu, np. Jasnopis i Logios, działania podejmowaną przez administrację publiczną, np. deklaracje na rzecz prostego języka, a także liczne działania podejmowane przez podmioty komercyjne.
W ramach zajęć podejmiemy także próbę nakreślenia przyszłości nurtu prostego języka, w tym podobieństwom i różnicom względem takich zjawisk jak standardy dostępności informacji, ETR (easy to read), SEO (Search Engine Optimization) czy UX writing.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty uczenia się
Po zajęciach Studenci/Studentki:
● znają źródła idei efektywnego stylu pisania w tradycji humanistycznej;
● rozumieją cele ruchu prostego języka i działania związane z upraszczaniem komunikacji publicznej – na świecie i w Polsce oraz znaczenie prostego języka dla funkcjonowania administracji i firmy;
● są gotowi/gotowe uznać wagę użycia prostego języka dla sprawności funkcjonowania administracji i firm;
● są gotowi/gotowe tworzyć standardy językowe i zachęcać innych pracowników firmy do ich stosowania.
Kryteria oceniania
Na platformie Classroom. Do zaliczenia konieczne uzyskanie min. 50% punktów.
Praktyki zawodowe
Nie.
Literatura
Literatura w wyborze:
Banach M., Bucko D., Rozumienie tekstu pisanego w języku obcym. Na przykładzie języka polskiego jako obcego, Kraków 2019.
Będkowski M., „Jasnościowcy”. O stylu naukowym Szkoły Lwowsko-Warszawskiej z perspektywy idei prostego języka (rekonesans), „Oblicza Komunikacji” 2019, t. 11.
Bogołębska B., Tradycje retoryczne w stylistyce polskiej. Narodziny dyscypliny, Łódź 1996.
Grice H.P., Logika a konwersacja, [w:] Stanosz B. (red.), Język w świetle nauki, Warszawa 1980.
Gruszczyński W., Ogrodniczuk M. (red.), Jasnopis, czyli mierzenie zrozumiałości polskich tekstów użytkowych, Warszawa 2015.
Hadryan M., Demokratyzacja języka urzędowego. Współczesne tendencje polityki językowej w Szwecji i w Polsce, Poznań 2012.
Jadacka H., Dlaczego nie wszyscy mogą rozumieć teksty prawne? [w:] Mróz A., Niewiadomski A., Pawelec M. (red.), Prawo, język, etyka, Warszawa 2010,
Maziarz M., Moroń E., Piekot T., Zarzeczny G., Prosto o konkursach Funduszy Europejskich. Poradnik efektywnego pisania, Warszawa 2015.
Miodek J., Maziarz M., Piekot T., Poprawa M., Zarzeczny G., Jak pisać o funduszach europejskich?, Warszawa 2010.
Moroń E., Piekot T., Zarzeczny G., Prosto po polsku – przyjazne upomnienia, 2016, URL: http://ppp.uni.wroc.pl/pliki/raport_prosto-po-polsku-przyjazne-upomnienia.pdf.
Osiejewicz J., Komunikacja prawnicza. Prostym językiem o prawie, Warszawa 2020.
Piekot T., Ruch prostego języka – korzyści i zagrożenia (Standard „plain language” jako język przyjazny obywatelom) [w:] I Kongres Języka Urzędowego, 30–31 października 2012 r., Warszawa 2013.
Piekot T., Maziarz M., Styl „plain language” i przystępność języka publicznego jako nowy kierunek w polskiej polityce językowej, „Język a Kultura” 2014, t. 24.
Pinker S., Piękny styl. Przewodnik człowieka myślącego po sztuce pisania XXI wieku, Sopot 2016.
Pisarek W., Recepta na zrozumiałość wypowiedzi, „Zeszyty Prasoznawcze”1966, nr 2/3.
Skaryszewska A., Ruch prostego języka w Polsce w latach 2012–2022, „Poradnik Językowy” 2022, nr 8.
Twardowski K., O jasnym i niejasnym stylu filozoficznym, „Ruch Filozoficzny” 1919, nr 2.
Wanot-Miśtura M., Kresa M. (red.), Encyklopedia prostej polszczyzny, Warszawa 2021.
Załęska M., Retoryczne style przedstawiania wiedzy naukowej [w:] Worsowicz M., Fiołek-Lubczyńska B. (red.), Tropami retoryki, stylistyki i dziennikarstwa. Tom dedykowany Profesor Barbarze Bogołębskiej, Łódź 2019.
Ziomek J., Retoryka opisowa, Wrocław 1990.
https://www.youtube.com/watch?v=VAndZ8jlrFU&list=PLSoHIHWmvfwrTatU7IKlOfg7eTwdH6Ykf&index=15
https://www.youtube.com/watch?v=1ztJFGrCkNw
https://www.youtube.com/watch?v=f_n8pBAqTrU
https://www.youtube.com/watch?v=gfwWT1N9JKI
https://www.youtube.com/watch?v=AKOoTylkN8c
https://www.youtube.com/watch?v=T_xZzOGBafw