‘Styl jest szatą myśli’. Stylometria, czyli liczby za słowami 3003-C6K-JK1
Zagadnienia:
1. Krótka historia filologicznych metod ilościowych.
2. Stylometria jako dziedzina językoznawstwa kwantytatywnego.
3. Distant reading w praktyce: czego możemy się dowiedzieć z ilościowych cech tytułów?
4. Wprowadzenie do statystyki tekstu: segmentacja tekstu (słowa, formy, leksemy); znakowanie i ujednoznacznianie; n-gramy; frekwencja, ranga i ich wzajemna zależność.
5. Przygotowanie danych, typy danych i ich wizualizacja.
6. Metryki formalne: długość słów, zdań, głębokość zdań, średnia odległość składników.
7. Metryki leksykalne: słowa najczęstsze (MFW, most frequent words), słowa kluczowe (key-words), kolokacje, kookurencje i różne metody ich wykrywania; rozkład słów kluczowych i najczęstszych w tekście. Stoplisty.
8. Nazwy własne w tekście. Wykorzystanie statystyk nazw własnych. Nazwy miejscowe i mapy.
9. Statystyki części mowy. Wyrazy obce i nierozpoznane. Zmiany ortograficzne a segmentacja i statystyka tekstu.
10. Bogactwo słownictwa i jego miary (TTR, logarytmiczna TTR, Z Zipfa, K Yule’a, miary R Guirauda, C Herdana, miara Sichela, oryginalność słownictwa wg Sambor, funkcja przyrostu Baayena).
11. Metryki składniowe: głębokość, miary złożoności syntaktycznej, nominalność, linearyzacja, typy struktur składniowych, wykorzystanie znakowania składniowego.
12. Analiza wydźwięku i emocji (sentiment/affective words analysis): polaryzacja, metody słownikowe.
13. Analiza tematyczna (topic analysis): nienadzorowana, półnadzorowana (słownikowa), embedding.
14. Wykorzystanie modeli embeddingowych (podobieństwo wyrazów, tekstów, analiza tematyczna).
Na zajęciach przewiduję krótkie aktywności w grupach. Integralną częścią zajęć są testy i materiały na platformie Kampus.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
Wiedza — słuchacz i słuchaczka:
zna podstawowe pojęcia językoznawstwa kwantytatywnego i ich zastosowanie w badaniach stylu;
rozumie pojęcie stylu i umie je odnieść do autora, gatunku lub funkcji;
wie, czym jest stylometria, zna obszary jej zastosowania;
zna i rozumie metody wykorzystywane w badaniach oraz ich ograniczenia;
umie zinterpretować dane ilościowe uzyskane w wyniku analizy stylometrycznej i zastosować je do weryfikacji hipotez badawczych;
identyfikuje typy danych i odpowiednich dla nich wizualizacji.
WG_01 w stopniu umożliwiającym rewizję istniejących paradygmatów – światowy dorobek, obejmujący podstawy teoretyczne oraz zagadnienia ogólne i wybrane zagadnienia szczegółowe – właściwe dla dyscyplin humanistycznych.
WG_03 metodologię badań naukowych w obrębie nauk humanistycznych.
Kompetencje społeczne (jest gotów do):
KK_03 uznania priorytetu wiedzy w rozwiązaniu problemów badawczych, poznawczych i praktycznych, w obrębie dyscyplin humanistycznych, z zachowaniem szacunku dla standardów pracy i debaty naukowej.
KO_01 wypełniania zobowiązań społecznych i podejmowania działań na rzecz interesu publicznego, zwłaszcza w zakresie upowszechniania wyników badań nauk humanistycznych z zastosowaniem nowoczesnych narzędzi komunikacyjno-technologicznych.
Kryteria oceniania
Na ocenę końcową składają się:
Testy bieżące i aktywności w czasie zajęć (ocena ciągła) — 50%.
Test końcowy — 50%.
Dopuszczalne 2 nieobecności nieusprawiedliwione.
Do zaliczenia w terminie poprawkowym mogą przystąpić osoby, które mają nie więcej niż 4 nieusprawiedliwione nieobecności i przystąpiły do co najmniej połowy testów bieżących.
Podział na punkty ECTS:
1 ECTS - obecność na zajęciach (30 godz.)
2 ECTS - samodzielne przygotowanie się do zajęć i testu zaliczeniowego (łącznie w semestrze 60 godz.)
2 ECTS - testy bieżące i zadania domowe (łącznie w semestrze 60 godz.)
Posługiwanie się narzędziami sztucznej inteligencji do zadań związanych przedmiotem musi być zgodne z zasadami obowiązującymi na UW, opisanymi następujących dokumentach:
1. Uchwała nr 170 Rady Dydaktycznej dla kierunków studiów: filologia bałtycka, filologia klasyczna i studia śródziemnomorskie, filologia polska, filologia polskiego języka migowego, kulturoznawstwo – wiedza o kulturze, logopedia ogólna i kliniczna, slawistyka, sztuka pisania, sztuki społeczne z dnia 27 lutego 2024 r. w sprawie wytycznych dotyczących korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia na Wydziale Polonistyki
2. Uchwała nr 98 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 8 grudnia 2023 r. w sprawie wytycznych dotyczących korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia
3. Uchwała nr 14 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 13 lipca 2020 r. w sprawie wytycznych dotyczących standardów i procedur postępowania w przypadku przygotowywania prac zaliczeniowych i dyplomowych z naruszeniem prawa na Uniwersytecie Warszawskim
Praktyki zawodowe
nie dotyczy
Literatura
Rozdziały, artykuły lub części artykułów:
— Biber, D. i Conrad, S. (2019), „Register, genre and style”, Cambridge: Cambridge University Press, 2nd ed.
— Blei, D. M. (2012), „Probabilistic topic models”, Communications of the ACM, Vol. 55, No. 4,Association for Computing Machinery (ACM).
— Cohen J., 1977, „Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences”, New York−London, https://doi.org/10.4324/9780203771587.
— Eder M., Górski R.L., 2019, „Typologia tekstów oparta na miarach kwantytatywnych. Studium korpusowe o zróżnicowaniu polszczyzny”, Język Polski t. XCIX, z. 3, s. 5‒17, http://dx.doi.org/10.31286/JP.99.3.1.
— Eder, M. (2014), „Metody ścisłe w literaturoznawstwie i pułapki pozornego obiektywizmu – przykład stylometrii”, Teksty Drugie, nr 2.
— Egbert J., Biber D. (2023), „Key Feature Analysis. A Simple, yet Powerful Method for Comparing Text Varieties”, „Corpora” 18, z. 1, s. 121‒133, https://doi.org/10.3366/cor.2023.0275.
— Górski, R. L., Król, M., Eder, M. (2019),„ Zmiana w języku. Studia kwantytatywno-korpusowe”, Kraków: IJP PAN.
— Grzybek, P. (2014) „The Emergence of Stylometry: Prolegomena to the History of Term and Concept” [w:] Kroó K. i Torop, P. (red.)Text within Text - Culture within Culture, s. 58-75, http://www.peter-grzybek.eu/science/publications/2014/grzybek_2014_stylometry.pdf.
— Guiraud, P. (1966), „Zagadnienia i metody statystyki językoznawczej”, tłum. M. Kniagininowa,Warszawa.
— Jockers, M. (2013) „Macroanalysis: Digital Methods and Literary History”, Chicago:University of Illinois Press.
— Kieraś, W. (2026), „Styl i strategia komunikacji wyborczej w przemówieniach kampanijnych Jarosława Kaczyńskiego i Donalda Tuska z perspektywy kwantytatywnej”, LingVaria t. 21, z. 1(141), s. 111-127, DOI: https://doi.org/10.12797/LV.21.2026.41.07.
— Kuraszkiewicz, W. i Łukaszewicz, J. (1951), „Ilość różnych wyrazów w zależności od długości tekstu”, Pamiętnik Literacki: czasopismo kwartalne poświęcone historii i krytyce literatury polskiej, Vol. 42, No. 1, s. 168-182.
— Liu H., 2008, „Dependency Distance as a Metric of Language Comprehension Difficulty”, Journal of Cognitive Science, t. 9, z. 2, s. 159–191, https://doi.org/10.17791/jcs.2008.9.2.159.
— Moretti, F. (2013) „Distant reading”, London: Verso.
— Pawłowski, A. (red.) (2023) „Od Gutenberga do Zuckerberga“, Kraków: Universitas, https://www.bibliotekacyfrowa.pl/dlibra/publication/edition/146230.
— Ruszkowski M., (2004), „Wskaźnik nominalności jako element stylistycznej charakterystyki tekstu”, Stylistyka t. 13, s. 341–348.
— Rybicki, J., Heydel, M. (2013) „The Stylistics and Stylometry of Collaborative Translation: Woolf's 'Night and Day' in Polish,” Literary and Linguistic Computing t. 28 (4), 708-717.
— Rybicki, J. (2014). „Stylometryczna niewidzialność tłumacza”. Przekładaniec, 2014, 61-87. doi: https://doi.org/10.4467/16891864PC.13.004.1286.
Rybicki, J. (2014) „Pierwszy rzut oka na stylometryzczną mapę literatury polskiej”, Teksty Drugie 2/2014, s. 106-128.
— Rybicki, J. (2017) „Drugi rzut oka na stylometryzczną mapę literatury polskiej”, Forum Poetyki 10(2017:jesień), s. 6-20.
— Sambor, J. (1977), „Słowa i liczby. Zagadnienia językoznawstwa statystycznego”, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gańsk.
— Sambor, J. i Hammerl, R. (1990), „Statystyka dla językoznawców”, Warszawa: WUW.
— Wierzba, M, Riegel, M, Wypych, M, Jednoróg, K, Turnau, P, et al. (2015) Basic Emotions in the Nencki Affective Word List (NAWL BE): New Method of Classifying Emotional Stimuli. PLOS ONE 10(7): e0132305. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0132305.