Z leksyką przez wieki 3003-C662GH1

Po zakończeniu II roku seminarium studenci:
1. znają i rozumieją:
• specyfikę badań językoznawczych;
• terminologię, teorie i metodologie badań z zakresu językoznawstwa;
• wpływ innych języków, kultur i etnosów na kształtowanie się leksyki języka polskiego;

2. potrafią:
• samodzielnie wyszukiwać źródła materiału badawczego;
• do prowadzonych przez siebie badań dobierać właściwe metody badawcze i odpowiednią literaturę przedmiotu;
• interpretować wyniki własnych analiz i zestawiać je z dotychczasowymi badaniami;
• prowadzić pracę badawczą pod kierunkiem opiekuna naukowego;
• samodzielnie napisać pracę magisterską pod kierunkiem opiekuna naukowego.

3. są gotowi do:
• samodzielnego podejmowania i inicjowania działań badawczych;
• indywidualnej pracy z materiałem badawczym i dostępnymi opracowaniami;
• efektywnego organizowania własnej pracy;
• współpracy, w tym m.in. dyskusji i wymiany opinii na seminarium magisterskim, wystąpieniach na konferencjach itp.;
• prowadzenia pracy naukowej zgodnie z zasadami uczciwości intelektualnej;
• zdawania egzaminu magisterskiego.

Metody dydaktyczne:

praca z tekstem dawnym (użytkowym, literatura piękna etc.), artykułem naukowym
praca ze słownikiem etymologicznym, dawnym, historycznym (warsztaty)
pogadanka
referat
prezentacja
dyskusja
praca w grupach

PUNKTY ECTS:

Aby zaliczyć przedmiot, studenci muszą zdobyć 15 punktów ECTS, które odpowiadają 450 godzinom nakładu pracy. Rozkładają się one następująco:

- uczestnictwo w zajęciach: 60 godzin (2 ECTS),

- przygotowanie do zajęć: 140 godzin (5 ECTS),

- przygotowanie i napisanie pracy magisterskiej: 250 godzin (8 ECTS).

WARUNKI ZALICZENIA PRZEDMIOTU:

Studenci otrzymają zaliczenie, jeśli:

a) napiszą pod kierunkiem prowadzącego pracę magisterską na ustalony wcześniej temat;

b) przedstawią wystarczającą bibliografię i wykorzystają ja w pracy magisterskiej;

c) zaprezentują co najmniej 75% zebranego do magisterium materiału na seminarium;

e) będą przygotowani do zajęć (przedstawią referaty, będą uczestniczyć w dyskusjach na temat lektur).

NIEOBECNOŚCI NA ĆWICZENIACH:

1. Studenci mają prawo do dwóch nieusprawiedliwionych nieobecności w semestrze.

2. Jeśli studenci ma więcej nieusprawiedliwionych nieobecności, nie otrzymują zaliczenia z zajęć.

3. Jeśli studenci chcą usprawiedliwić nieobecności, muszą w ciągu tygodnia udokumentować ich obiektywne przyczyny (np. zwolnieniem lekarskim).

4. Studenci ma obowiązek odrobić nadprogramowe usprawiedliwione nieobecności w sposób wskazany przez osobę prowadzącą zajęcia.

Podstawa: Regulamin studiów na Uniwersytecie Warszawskim:

a. pkt 17 par. 2,

b. pkt 4.5 par. 17,

c. par 33.

ZASADY WYKORZYSTYWANIA NARZĘDZI SI:

1. Jeśli student chce na potrzeby prezentacji lub zadań skorzystać z narzędzi sztucznej inteligencji, musi:

a. uzyskać na to zgodę osoby prowadzącej zajęcia,

b. uzgodnić z osobą prowadzącą zajęcia cele i zakres wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji.

2. Student nie może korzystać z narzędzi sztucznej inteligencji, aby redagować prace w języku polskim, chyba że osoba prowadząca zajęcia się na to zgodzi.

3. Jeśli student wykorzysta narzędzia sztucznej inteligencji:

a. bez zgody osoby prowadzącej zajęcia lub

b. w sposób z nią nieuzgodniony,

osoba prowadząca zajęcia stosuje procedury analogiczne do tych stosowanych w procedurze antyplagiatowej. Procedury te opisała Uniwersytecka Rada ds. Kształcenia w uchwale nr 14.

Podstawa:

1. Uchwała nr 170 Rady Dydaktycznej dla kierunków studiów: filologia bałtycka, filologia klasyczna i studia śródziemnomorskie, filologia polska, filologia polskiego języka migowego, kulturoznawstwo – wiedza o kulturze, logopedia ogólna i kliniczna, slawistyka, sztuka pisania, sztuki społeczne z dnia 27 lutego 2024 r. w sprawie wytycznych dotyczących korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia na Wydziale Polonistyki.

2. Uchwała nr 98 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 8 grudnia 2023 r. w sprawie wytycznych dotyczących korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia.

3. Uchwała nr 14 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 13 lipca 2020 r. w sprawie wytycznych dotyczących standardów i procedur postępowania w przypadku przygotowywania prac zaliczeniowych i dyplomowych z naruszeniem prawa na Uniwersytecie Warszawskim.

W wypadkach uzasadnionych - po konsultacji z kierownikiem jednostki dydaktycznej - jednorazowo zajęcia mogą być przeprowadzone zdalnie z wykorzystaniem platform uniwersyteckich.

Nie dotyczy.

Apresjan Jurij D., Semantyka leksykalna. Synonimiczne środki języka, przełożyli Z. Kozłowska i A. Markowski, drugie wyd. polskie przygotowały Z. Kozłowska i E. Janus, Wyd. 2, popr. i uzup., Wrocław 2000.
Babik Z., Najstarsza warstwa nazewnicza na ziemiach polskich, 2001.
Bartmiński Jerzy, Tokarski Ryszard, Definicja semantyczna: czego i dla kogo?, [w:] J. Bartmiński, R. Tokarski (red.), O definicjach i definiowaniu, Lublin 1993, s. 47–61.
Bartmiński J., Ojczyzny małe i duże, [w:] Pojęcie ojczyzny we współczesnych językach europejskich, red. J. Bartmiński, Lublin 1993, s. 8-11.
Bartmiński J., Polskie rozumienie ojczyzny i jego warianty, [w:] Pojęcie ojczyzny we współczesnych językach europejskich, red. J. Bartmiński, Lublin 1993, s. 93-104.
Buck C. D., A Dictionary of Selected Synonims in the Principal Indo-Eurpean Languges, The University of Chicago Press Books, Chicago 1949.
Buttlerowa Danuta, Problem eliminacji wieloznaczności w drugiej połowie XIX wieku, „Prace Filologiczne” XXXVI, 1991, 229-235.
Buttlerowa Danuta, Struktura znaczeniowa wyrazów, „Prace Filologiczne”, t. XXVI, 1976, s. 239-247.
Buttlerowa Danuta, Rozwój semantyczny wyrazów polskich, Warszawa 1978 (wybrane fragmenty).
Buttlerowa Danuta, Koncepcje pola znaczeniowego, „Przegląd Humanistyczny” 2, 1967.
Buttlerowa Danuta, Źródła „redundancji” leksykalnej, „Prace Filologiczne” XXI, 1971, 249-263.
Buttlerowa Danuta, Zmiany słownikowe w polszczyźnie przełomu XIX i XX wieku. Budowa i znaczenie czasownika, „Poradnik Językowy” 5, 1972, 276-285.
Buttlerowa Danuta, Zmienność znaczeń wyrazów w polszczyźnie XIX i XX wieku, „Poradnik Językowy” 3-5, 1984, 154-164, 213-220, 277-289.
Chojak Jolanta, O „językowym obrazie” percepcji zmysłowej, Prace Filologiczne LIII, 2007, s. 79–86.
Chojnacka-Kuraś M., Semantyka bólu we współczesnej polszczyźnie, Warszawa 2016.
Cockiewicz Wacław, O językowym obrazie świata – niekognitywnie a może tylko kognitywnie inaczej, „Polonica” XXXVIII, 2018, s. 1-14.
Decyk-Zięba W., Kępińska A., Kresa M., Stąpor I. (red.), 2018, DYDAKTYCZNY SŁOWNIK ETYMOLOGICZNO-HISTORYCZNY JĘZYKA POLSKIEGO (ON-LINE).
Decyk-Zięba W., Kępińska A., Kresa M., Stąpor I. (red.), Dawne ortografie, gramatyki i podręczniki języka polskiego (online).
Doroszewski W., 1927, Czynnik społeczny i indywidualny w rozwoju znaczeniowym wyrazów, [w:] Symbolae grammaticae in honorem Joannis Rozwadowski, vol. 1, Warszawa.
Dźwigoł R., 2004, Polskie ludowe słownictwo mitologiczne, Kraków.
Gasz A., 2019, Polskie i rosyjskie czasowniki jedzenia: studium leksykalno-semantyczne, Katowice.
Grzegorczykowa R., Waszakowa K., O programie badań w zakresie porównawczej semantyki leksykalnej, [w:] Z polskich studiów slawistycznych. Językoznawstwo, seria IX, Warszawa 1998, 109-115.
Grzegorczykowa R., Perspektywy badań porównawczych w zakresie semantyki leksykalnej, [w:] Z polskich studiów slawistycznych. Językoznawstwo, seria VIII, Warszawa 1992, s. 75-81.
Grzegorczykowa R., Wpływ etymologii na współczesne rozumienie znaczeń wyrazów, [w:] Studia z językoznawstwa słowiańskiego. Prace Instytutu Filologii Słowiańskiej UJ, red. F. Sławski, H. Mieczkowska, nr 14, Kraków 1995, s. 59-62.
Grzegorczykowa Renata, Wprowadzenie do semantyki językoznawczej, Warszawa 2001 (fragmenty).
Grzegorczykowa R., Świat widziany poprzez słowa. Szkice z semantyki leksykalnej, Warszawa 2012 (wybrane fragmenty).
Handke K., Nazewnictwo miejskie, [w:] Encyklopedia wiedzy o języku polskim, s. 283-305.
Handke K., 1998, Słownik nazewnictwa Warszawy, Warszawa.
Internet jako przedmiot badań językoznawczych, pod red. Ewy Kołodziejek, Rafała Sidorowicza, Szczecin 2017.
Jakubowicz M., Drogi słów na przestrzeni wieków. Zarys słownika motywacji semantycznych na materiale przymiotników słowiańskich odziedziczonych z prasłowiańszczyzny, Warszawa 2010.
Jankowiak L. A., Słownictwo medyczne Stefana Falimirza, t. 1. Początki polskiej renesansowej terminologii medycznej, t. 2. Słownik, Warszawa 2005-2006.
Jankowiak L. A., Synonimia w polskiej terminologii medycznej drugiej połowy XIX wieku (na podstawie słownika terminologii lekarskiej polskiej z 1881 roku), Warszawa 2015.
Janowska A., Polisemia staropolskich czasowników. Źródła, swoistość, konsekwencje, Katowice 2007.
Janowska A., Pastuchowa M, 1995, Niebezpieczna kompetencja, „Poradnik Językowy” 8, 11-20.
Janowska A., Polisemia czasowników w badaniach diachronicznych, [w:] Staropolszczyzna piękna i interesująca, t. 1, red. E. Koniusz, S. Cygan, Kielce 2006, 277-282.
Kaczmarek Leon, Skubalanka Teresa, Grabias Stanisław, Słownik gwary studenckiej, Wrocław 1974.
Karaś Halina (red.), Dialekty i gwary polskie. Kompendium internetowe, http://www.dialektologia. uw.edu.pl.
Karaś Halina, Wpływy języka rosyjskiego na polszczyznę – stan i problemy badań, „Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego”, t. LXVI, 2018, s. 185-217.
Kąś Józef, Zmiany w gwarowym systemie leksykalnym a praktyka leksykograficzna, „Gwary Dziś” nr 11, 2019, s. 29-39.
Kita Małgorzata, Polański Edward, Słownik tematyczny języka polskiego, Warszawa 2002.
Kleszczowa K., Tajemnice dynamiki języka, Katowice 2012.
Kleszczowa K., Staropolskie kategorie słowotwórcze i ich perspektywiczna ewolucja, Katowice 1998
Kontakty języka polskiego z innymi językami na tle kontaktów kulturowych, red. J. Maćkiewicz i J. Siatkowski, Wrocław 1992 (Język a Kultura; t. 7).
Koselleck R., 2009, Dzieje pojęć. Studia z semantyki i pragmatyki języka społeczno-politycznego, Warszawa.
Kowecka Elżbieta, W salonie i w kuchni. Opowieść o kulturze materialnej pałaców i dworów polskich w XIX wieku, Warszawa 1984 (lub inne wyd.).
Kővecses Zoltan, Metaphor. A practical introduction, New York 2001.
Kresa M., 2023, Świat wartości odzwierciedlony w nazwach ulic warszawskiej dzielnicy Wawer, Poradnik Językowy 2023/4, s. 59-76.
Kucała Marian, Wieloznaczność wyrazów w staropolszczyźnie a w języku współczesnym, [w:] Studia historycznojęzykowe I, red. M. Kucała, Z. Krążyńska, Kraków 1994, 51-58.
Kupiszewski W., 2004, Z zagadnień języka pisarzy, Warszawa.
Kwaśnicka-Janowicz Agata, Staropolska terminologia bartnicza (na tle porównawczym), Kraków 2018.
Ładziak Ewelina, 2012, Świat zamknięty w dłoni: ból i przyjemność jako podstawowe konotacje wybranych czasowników opisujących poznanie przez zmysł dotyku, Linguarium Silva 1, s. 109-122.
Łozińska Maja, Łoziński Jan, Historia polskiego smaku: kuchnia, stół, obyczaje, Warszawa 2012.
Łukaszuk Irena, Rosyjskie nazwy kulinariów na tle języków słowiańskich, Białystok 2005.
Maciołek Marcin, Kształtowanie się nazw owadów w języku polskim. Procesy nominacyjne a językowy obraz świata, Katowice 2013.
Mańczak-Wohlfeld Elżbieta: Angielsko-polskie kontakty językowe, Kraków 2006.
Marczewska Marzena, Drzewa w języku i w kulturze, Kielce 2002.
Miodunka Władysław, Podstawy leksykologii i leksykografii, Warszawa 1989, zwłaszcza rozdz. 5.3. Semantyka strukturalna, s. 109-168.
Mitrenga Barbara, Zmysł smaku. Studium leksykalno-semantyczne. Katowice 2014.
Niewiara Aleksandra, Badania etymologii a odtwarzanie językowego obrazu świata, [w:] Język a Kultura, t. 13, red. J. Anusiewicz, A. Dąbrowska, Wrocław 2000, 97-105.
Niewiara Aleksandra Zmiany semantyczne w ujęciu panchronicznym, [w:] Śląskie studia lingwistyczne, red. K. Kleszczowa, J. Sobczykowa, Katowice 2003, 115-122.
Pajdzińska Anna, Wrażenia zmysłowe jako podstawa metafor językowych, „Etnolingwistyka” 8, Lublin 1996.
Nowak A., 2022, Reinhart Koselleck – intelektualna biografia historyka i jej odbicie w korespondencji z Carlem Schmittem, Dzieje Najnowsze, Rocznik LIV 4, s. 5-23.
Pastuchowa Magdalena, Reinterpretacja jako niejawna zmiana znaczenia, [w:] Świat ukryty w słowach, czyli o znaczeniu gramatycznym, leksykalnym i etymologicznym, red. Ilona Generowicz i in., Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2009.
Pawelec Radosław, Dzieje sztuki. Leksemy i pojęcia, Warszawa 2003.
Pisarek Krystyna, Szkic pola semantycznego zapachów w polszczyźnie, „Język Polski” 1972, t. LII, z. 5, s. 330-339.
Piotrowska Agnieszka E., Przegląd znaczeń czasownika czuć i jego derywatów czasownikowych w dobie staropolskiej, „Prace Filologiczne” LXXI, s. 247–260, 2017.
Piotrowska Agnieszka E., Hierarchia zmysłów w języku a sensy pie. rdzenia *(s)keṷ- realizującego się m.in. w czasowniku czuć. W: Tyle się we mnie słów zebrało... Szkice o języku i tekstach, red. B. Pędzich, M. Wanot-Miśtura, D. Zdunkiewicz-Jedynak, s. 441–458. Warszawa 2018.
Piotrowska-Wojaczyk Agnieszka, Regionalizmy leksykalne w słownikach doby nowopolskiej, Poznań 2019.
Porayski-Pomsta Józef, Słownictwo pochodzenia obcego w „Uniwersalnym słowniku języka polskiego” pod red. S. Dubisza, „Poradnik Językowy” 2006, z. 4, s. 58-69.
Przybylska R., Borowicz S., Hobot J., 2016, Anty-Beatrycze. Studia nad kulturową historią obrazu pijanej i szalonej staruchy, Kraków.
Rak Maciej, Kulturemy podhalańskie, Kraków 2015.
Rak Maciej, Materiały do etnografii Podhala, Kraków 2016.
Rozwadowski Jan, Paralele semazjologiczne, [w:] J. Rozwadowski, Wybór pism, red. J. Safarewicz, t. II, s. 222, Warszawa 1961.
Rzetelska-Feleszko E. (red.), 1998, Polskie nazwy własne. Encyklopedia, Warszawa - Kraków.
Siatkowski Janusz, Waniakowa Jadwiga (red.), Ogólnosłowiański atlas językowy. Seria leksykalno-słowotwórcza. Człowiek, t. 9, Kraków 2009.
Siatkowski Janusz, Słowiańskie nazwy części ciała w historii i dialektach, Warszawa 2012 (wybrane artykuły).
Skubalanka T., 1997, Ze studiów nad dawną i współczesną polszczyzną, Lublin.
Skubalanka T., 2001, Podstawy analizy stylistycznej. Rozważania o metodzie, Lublin.
Sławski Franciszek, Uwagi o badaniach etymologicznych nad słownictwem słowiańskim, [w:] Z polskich studiów slawistycznych, Warszawa 1958.
Sławski Franciszek, Uwagi o metodzie badań etymologicznych, [w:] Sprawozdania PAU, t. LII (1951) nr 7.
Szkiłłądź Hipolit, Przenośne znaczenia i przenośne użycia wyrazów, „Poradnik Językowy” 9-10, 1960, 388-403, 440-448.
Słowniczek współczesnej gwary uczniowskiej, pod red. Moniki Kresy, Warszawa 2016.
Spólnik Anna, Nazwy polskich roślin do XVIII wieku, Wrocław 1990.
Tokarski Ryszard, Struktura pola znaczeniowego (studia językoznawcze), Warszawa 1984.
Tokarski Ryszard, Światy za słowami. Wykłady z semantyki leksykalnej, Lublin 2013.
Tokarski Ryszard, Słownictwo jako interpretacja świata, [w:] Współczesny język polski, red. J. Bartmiński, Lublin 2001, s. 343-370.
Tokarski Ryszard, Pola znaczeniowe i ramy interpretacyjne – dwa spojrzenia na język, [w:] LingVaria, 1, 2006, s. 35-45.
Ułaszyn Henryk, Przyczynki leksykalne. 2. Trzy gwary uczniowskie: wielkopolska, królewiacka i galicyjska, Poznań 1938.
Walczak Bogdan, Zapożyczenia leksykalne: teoria i metodologia badań, w: B. Nowowiejski, red., Polszczyzna północno-wschodnia, cz. II, Białystok 1999, s. 96-107.
Waśkowski Krzysztof, Polskie nazwy zwierząt. Studium historycznojęzykowe, Nowy Targ 2017.
Widzicka M., 2010, Semantyka historyczna w ujęciu Reinharta Kosellecka. Zarys problematyki, Historyka XL, Kraków, s. 45-58.
Wilkoń Aleksander, Typologia odmian językowych współczesnej polszczyzny, Wyd. 2 popr. i uzup., Katowice 2000.
Witaszek-Samborska Małgorzata, Studia nad słownictwem kulinarnym we współczesnej polszczyźnie, Poznań 2005.
Wróblewski Bronisław, Język prawny i prawniczy, Kraków 1948.
Wysoczański Włodzimierz, Językowy obraz świata w porównaniach zleksykalizowanych. Na materiale wybranych języków, Wrocław 2005.
Zaręba Alfred, Ze słowiańskich zagadnień semantycznych ‘czuć’, ‘słyszeć’, ‘pachnieć’. W: Pisma polonistyczne i slawistyczne, s. 286–295. Warszawa–Kraków 1983.
Viberg Ake, The verbs of perception: a typological study, [w:] Linguistics, 21(1), 1983, s. 123-162.