Najnowsze zmiany gramatyczne, semantyczne i pragmatyczne w polszczyźnie 3003-C653GO1
Na zajęciach przedstawimy mechanizmy tworzenia innowacji językowych, omówimy formy i konstrukcje powstałe w ciągu ostatnich lat. Będziemy też śledzić zmiany m.in. na podstawie zgłoszeń Młodzieżowego Słowa Roku. Zwrócimy uwagę na innowacje inkluzywne oraz upraszczające. W pierwszej części zajmiemy się mechanizmem zmian językowych w historii i przedstawimy narzędzia korpusowe do ich badania. W drugiej części przyjrzymy się kategoriom gramatycznym i częściom mowy z punktu widzenia precyzji wyrażania oraz kategoryzacji świata we współczesnym dyskursie społecznym. Przeanalizujemy innowacje leksykalne i gramatyczne jako precyzujące lub stylizujące, mieszające styl potoczny oraz slang z językiem publicznym. Postaramy się też opisać język inkluzywny, czyli takie użycie języka, które zwraca uwagę na wrażliwość grup mniejszościowych. Przyjrzymy się feminatywom, neutratywom oraz innym nazwom inkluzywnym. Przedstawimy oś gramatyczną zmian inkluzywnych, tzn. tendencje do przesuwania informacji potencjalnie stygmatyzujących z rzeczownika na inne części mowy (np. inwalid(k)a > nie pełnosprawny(a) > z niepełnosprawnością). Zwrócimy uwagę na opozycje opozycji inkluzywnych oraz upraszczających. Innowacje będziemy opisywać w kontekście historycznym (historii ostatnich dziesięcioleci), ponieważ pojawienie się nowej formy językowej, związane jest często z odejściem starszej.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
Po ukończeniu seminarium studenci:
WIEDZA
- znają typologię, uwarunkowania i główne kierunki współczesnych innowacji językowych
- znają terminologię, teorie i metodologie badań z zakresu językoznawstwa, przydatne w analizach gramatycznych i leksykologicznych.
UMIEJĘTNOŚCI
- potrafią z pomocą korpusów i narzędzi technologii językowej gromadzić i poddać selekcji materiał językowy będący przedmiotem analizy gramatycznej lub leksykalnej
- potrafią zlokalizować zmiany językowe w czasie, opisać kontekst i przyczyny powstania najnowszych innowacji
- potrafią poprawnie formułować wnioski płynące z analizy materiału
- potrafią prowadzić na poziomie podstawowym pracę badawczą pod kierunkiem opiekunów naukowych
KOMPETENCJE SPOŁECZNE
- są gotowi do pracy indywidualnej i współpracy grupowej, polegającej na prowadzeniu dyskusji i wymianie opinii opartych na dostępnych danych teoretycznych i materiałowych
- są gotowi do efektywnego organizowania własnej pracy i krytycznej oceny stopnia jej zaawansowania
- są gotowi do refleksji nad społecznym użyciem języka uwzględniającej z jednej strony rolę tradycji , z drugiej wrażliwość grup mniejszościowych
- są gotowi do prowadzenia pracy naukowej zgodnie z zasadami uczciwości intelektualnej
Kryteria oceniania
Studenci zobowiązani są do obecności i aktywności na zajęciach. Warunkiem koniecznym do zaliczenia seminarium licencjackiego jest złożenie ostatecznej wersji pracy i zaakceptowanie jej przez promotora lub promotorkę.
Nieobecności:
1. Student ma prawo do dwóch nieusprawiedliwionych nieobecności w semestrze.
2. Jeśli student ma więcej nieusprawiedliwionych nieobecności, nie zalicza zajęć.
3. Jeśli student chce usprawiedliwić nieobecności, musi w ciągu tygodnia
udokumentować ich obiektywne przyczyny (np. zwolnieniem lekarskim).
4. Student ma obowiązek odrobić nadprogramowe usprawiedliwione nieobecności w sposób wskazany przez osobę prowadzącą zajęcia.
Sztuczna inteligencja:
1. Jeśli student chce (na potrzeby pracy zaliczeniowej lub prac cząstkowych) skorzystać z narzędzi sztucznej inteligencji, musi:
a. uzyskać na to zgodę osoby prowadzącej zajęcia,
b. uzgodnić z osobą prowadzącą zajęcia cele i zakres wykorzystania narzędzi
sztucznej inteligencji.
2. Student nie może korzystać z narzędzi sztucznej inteligencji, aby redagować prace w języku polskim, chyba że osoba prowadząca zajęcia się na to zgodzi.
3. Jeśli student wykorzysta narzędzia sztucznej inteligencji:
a. bez zgody osoby prowadzącej zajęcia lub
b. w sposób z nią nieuzgodniony, osoba prowadząca zajęcia stosuje procedury analogiczne do tych stosowanych w procedurze antyplagiatowej. Procedury te opisała Uniwersytecka Rada ds. Kształcenia w uchwale nr 14.
CZAS PRACY STUDENTA NA ZAJĘCIACH (10 ECTS):
1) udział w zajęciach => 60 godz. => 2 ECTS
2) przygotowywanie się do zajęć, czytanie tekstów, przygotowywanie prezentacji, przygotowanie się do odpowiedzi ustnej => 120 godz. => 4 ECTS
3) zbieranie materiału do pracy licencjackiej, opracowywanie materiału, koncepcja pracy => 2 ECTS
4) napisanie pracy licencjackiej, opracowanie jej pod kątem merytorycznym, językowym i edytorskim => 2 ECTS
Literatura
Bąba S., 1989, Innowacje frazeologiczne współczesnej polszczyzny, Poznań.
Buttler D., 1976, Innowacje składniowe współczesnej polszczyzny, Warszawa.
B. Dunaj, 2000, O stanie współczesnej polszczyzny (w:) Język trzeciego tysiąclecia, Kraków, s. 25-34.
Gębka-Wolak M., 2022, Językowe wykładniki niebinarności płci w polszczyźnie. Część 2: Innowacje a system i tendencje rozwojowe, Prace językoznawcze XXIV, 1: 101-116.
Górski R. L., Król M., Eder M., 2019, Zmiana w języku. Studia kwantytatywno-korpusowe. Kraków: IJP PAN.
Langacker R., 2009, Gramatyka kognitywna. Wprowadzenie, r. 4, Kategorie gramatyczne, Kraków.
Linde-Usiekniewicz J., Łaziński M., 2022, Język niedyskryminujący, w: (red. M. Bańko) Polszczyzna na co dzień, wyd. III, Warszawa, 785-814.
Łaziński M., 2021, Przyimki na, w oraz do przed nazwami państw. Historia i perspektywy zmian łączliwości, Język Polski 2021, https://jezykpolski.pl/index.php/jp/article/view/63.
Małocha-Krupa, 2018, Feminatywum w uwikłaniach językowo-kulturowych, Wrocław.
Przybylska R., 2021, Przyimki i polityka, w: (red. E. Horyń i in.) Język polski – między tradycją a współczesnością, Kraków 2021, 162-172.
Szpyra-Kozłowska J., 2021, Nianiek, ministra i japonki. Eseje o języku i płci. Kraków: Univeritas.
Walkiewicz A., 2022, „Językowe wykładniki niebinarności płci w polszczyźnie. Część 1: Wprowadzenie do problematyki i próba semantyzacji”, Prace językoznawcze XXIV, 1: 85-100.
Waszakowa K., 1996, Słowotwórstwo współczesnego języka polskiego. Rzeczowniki z formantami paradygmatycznymi, Warszawa.
Waszakowa K., 1994, Słowotwórstwo współczesnego języka polskiego. Rzeczowniki sufiksalne obce, Warszawa.
Waszakowa K., 2005, Przejawy internacjonalizacji w słowotwórstwie współczesnej polszczyzny, Warszawa.
Waszakowa K., 2017, Kognitywno-komunikacyjne aspekty słowotwórstwa. Wybrane zagadnienia opisu derywacji w języku polskim, Warszawa (http://www.bijp.uw.edu.pl/files/Waszakowa%202017.pdf).