O przeszłości zapisanej w słowach – seminarium diachroniczne 3003-C653GH1

Po zakończeniu seminarium studenci:

1. znają i rozumieją:
• specyfikę badań językoznawczych, w tym szczególnie diachronicznych;
• terminologię, teorie i metodologie badań z zakresu językoznawstwa;

2. potrafią:
• samodzielnie wyszukiwać źródła materiału badawczego;
• do prowadzonych przez siebie badań dobierać właściwe metody badawcze i odpowiednią literaturę przedmiotu;
• interpretować wyniki własnych analiz i zestawiać je z dotychczasowymi badaniami;
• prowadzić pracę badawczą pod kierunkiem opiekuna naukowego;
• napisać pracę badawczą na poziomie wymaganym na studiach licencjackich.

3. są gotowi do:
• samodzielnego podejmowania i inicjowania działań badawczych;
• indywidualnej pracy z materiałem badawczym i dostępnymi opracowaniami;
• efektywnego organizowania własnej pracy;
• współpracy, w tym m.in. dyskusji i wymiany opinii;
• prowadzenia pracy naukowej zgodnie z zasadami uczciwości intelektualnej.

PUNKTY ECTS:
Aby zaliczyć przedmiot, studenci muszą zdobyć 10 punktów ECTS, które odpowiadają 300 godzinom nakładu pracy. Rozkładają się one następująco:
- uczestnictwo w zajęciach: 60 godzin (2 ECTS),
- przygotowanie do zajęć: 60 godzin (2 ECTS),
- przygotowanie pracy magisterskiej: 180 godzin (6 ECTS).

WARUNKI ZALICZENIA PRZEDMIOTU:
Zaliczenie student otrzymuje na podstawie:
1. Obecności na zajęciach (szczegółowe informacje na temat nieobecności zob. niżej).
2. Bieżącego przygotowania do zajęć: lektury tekstów, aktywności, przygotowania jednego referatu.
3. Wyboru tematu, złożenia bibliografii, konspektu pracy oraz zebrania znacznej części materiału (w semestrze zimowym).
4. Złożenia ukończonej pracy licencjackiej w APD (w semestrze letnim).

NIEOBECNOŚCI NA ZAJĘCIACH:
1. Studenci mają prawo do dwóch nieusprawiedliwionych nieobecności w semestrze.
2. Jeśli studenci ma więcej nieusprawiedliwionych nieobecności, nie otrzymują zaliczenia z zajęć.
3. Jeśli studenci chcą usprawiedliwić nieobecności, muszą w ciągu tygodnia udokumentować ich obiektywne przyczyny (np. zwolnieniem lekarskim).
4. Studenci ma obowiązek odrobić nadprogramowe usprawiedliwione nieobecności w sposób wskazany przez osobę prowadzącą zajęcia.

Podstawa: Regulamin studiów na Uniwersytecie Warszawskim:
a. pkt 17 par. 2,
b. pkt 4.5 par. 17,
c. par 33.

METODY WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA:
Na zajęciach stosujemy następujące metody weryfikacji efektów kształcenia:
1. referaty;
2. ocenę bieżącego przygotowania do zajęć.

ZASADY WYKORZYSTYWANIA NARZĘDZI SI:
1. Jeśli student chce na potrzeby pracy zaliczeniowej lub prac cząstkowych skorzystać z narzędzi sztucznej inteligencji, musi:
a. uzyskać na to zgodę osoby prowadzącej zajęcia,
b. uzgodnić z osobą prowadzącą zajęcia cele i zakres wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji.
2. Student nie może korzystać z narzędzi sztucznej inteligencji, aby redagować prace w języku polskim, chyba że osoba prowadząca zajęcia się na to zgodzi.
3. Jeśli student wykorzysta narzędzia sztucznej inteligencji:
a. bez zgody osoby prowadzącej zajęcia lub
b. w sposób z nią nieuzgodniony,
osoba prowadząca zajęcia stosuje procedury analogiczne do tych stosowanych w procedurze antyplagiatowej. Procedury te opisała Uniwersytecka Rada ds. Kształcenia w uchwale nr 14.

Podstawa:
1. Uchwała nr 170 Rady Dydaktycznej dla kierunków studiów: filologia bałtycka, filologia klasyczna i studia śródziemnomorskie, filologia polska, filologia polskiego języka migowego, kulturoznawstwo – wiedza o kulturze, logopedia ogólna i kliniczna, slawistyka, sztuka pisania, sztuki społeczne z dnia 27 lutego 2024 r. w sprawie wytycznych dotyczących korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia na Wydziale Polonistyki
2. Uchwała nr 98 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 8 grudnia 2023 r. w sprawie wytycznych dotyczących korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia.
3. Uchwała nr 14 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 13 lipca 2020 r. w sprawie wytycznych dotyczących standardów i procedur postępowania w przypadku przygotowywania prac zaliczeniowych i dyplomowych z naruszeniem prawa na Uniwersytecie Warszawskim.

Literatura będzie dostosowana do zainteresowań uczestników seminarium. Poniższa lista zawiera przykładowe propozycje.

1. Abramowicz Z., 2010, Antroponimia a tożsamość narodowa, (w:) OKO XVI/1, s. 129-140.
2. Bańko M., 2020, Wyrazy nie giną, wyrazy odchodzą w niepamięć, w: Język (w) transformacji – transformacja w języku, red. A. Frączek, A. Just, s. 9-26.
3. Bańko, M. Drabik L., Wiśniakowska L., 2007, Słownik spolszczeń i zapożyczeń, Warszawa.
4. Basaj M., Siatkowski J., 2006, Bohemizmy w języku polskim: słownik, Warszawa.
5. Bijak U., 2001, Nazwy miejscowe południowej części dawnego województwa mazowieckiego, Kraków.
6. Biniewicz J., 2015, Początki polskiego stylu naukowego – między teorią naukową a praktyką gospodarczą. "Stylistyka", 24, s. 283–297.
7. Biniewicz, J., 2018, Traktat Krzysztofa Kluka „Zwierząt domowych i dzikich, osobliwie krajowych, historii naturalnej początki i gospodarstwo” — oświeceniowy podręcznik zoologii. "Stylistyka", 26, s. 305–320.
8. Biolik M., 2003, Metodologia badań onomastycznych, Olsztyn.
9. Bochnakowa A., 2012, Wyrazy francuskiego pochodzenia we współczesnym języku polskim, Kraków.
10. Borejszo M., 1990, Nazwy ubiorów w języku polskim do roku 1600, Poznań.
11. Borejszo M., 2011, Świat ptaków w staropolskich kolędach i pastorałkach (na materiale "Kantyczek karmelitańskich" z XVII i XVIII wieku), Poznańskie Studia Polonistyczne, t. 18 (38), z. 1, s. 89-106.
12. Borek H., 1978, Socjolingwistyczne aspekty imiennictwa, „Onomastica”, t. XXIII, s. 163–175.
13. Borek H., Szumska U., 1976, Nazwiska mieszkańców Bytomia od końca XVI wieku do roku 1740. Studium nazewnicze i społeczno-narodowościowe, Warszawa.
14. Bubak J., 1982, Socjolingwistyczny i prawny aspekt zmiany nazwiska w Polsce, „Onomastica” XXVII, s. 91–108.
15. Bubak J., 1986, Proces kształtowania się polskiego nazwiska mieszczańskiego i chłopskiego, Kraków.
16. Bubak J., 1993, Księga naszych imion, Wrocław.
17. Buttler D., 1978, Rozwój semantyczny wyrazów polskich, Warszawa.
18. Bystroń J.S., 1938, Księga imion w Polsce używanych, Warszawa.
19. Bystroń J.S., 1993 [1927], Nazwiska polskie, Warszawa.
20. Cienkowski W., 1964, Ogólne założenia metodologiczne badania zapożyczeń leksykalnych, „Poradnik Językowy”, z. 10, s. 417-429.
21. Cieślikowa A., 2007-2016, Antroponimia Polski od XVI do końca XVIII wieku, Kraków.
22. Cieślikowa A., Malec M., Rymut K., 1995-2002, Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych, Kraków.
23. Czopek-Kopciuch B., 1995, Adaptacje niemieckich nazw miejscowych w języku polskim, Kraków.
24. Dacewicz L., 1998, Lokalny antroponimiczny mikrosystem nazewniczy, Lublin.
25. Dacewicz L., 2001, Antroponimia Białegostoku w XVII–XVIII wieku, Białystok.
26. Decyk-Zięba W., 2011, Klasyfikacja znaczeniowa polskich nazw miejscowych: podstawowe problemy i rozstrzygnięcia, „Poradnik Językowy”, z. 7, s. 56-71.
27. Dubisz S. (red.), 1997, Język polski poza granicami kraju. Opole.
28. Dubisz S., 1994, O „urządzeniu” kuchni Króla JM Stanisława Augusta, „Napis” I, Warszawa, s. 113-134.
29. Dubisz S., 2002, Język – Historia – Kultura, Warszawa.
30. Dubisz S., 2014, Językoznawcze studia polonistyczne (pisma wybrane, uzupełnione, zmienione), II. Polonia i jej język, Warszawa.
31. Guillermo-Sajdak M., 2015, Bilingwizm polsko-hiszpański w Argentynie, Warszawa.
32. Handke K., 1970, Semantyczne i strukturalne typy nazw ulic Warszawy, Wrocław.
33. Handke K., 1992, Polskie nazewnictwo miejskie, Warszawa.
34. Hawrysz M., 2016, Obraz Polaków w katalogach władców z okresu I Rzeczpospolitej w kontekście badań nad tożsamością narodową, w: Współczesny i dawny obraz mężczyzny w języku, red. L. Mariak, J. Rychter, Szczecin , s. 43-54.
35. Internetowy słownik nazwisk w Polsce, online: https://nazwiska.ijp.pan.pl.
36. Jankowiak L.A., 2005-2006, Słownictwo medyczne Stefana Falimirza, t. 1. Początki polskiej renesansowej terminologii medycznej, t. 2. Słownik, Warszawa.
37. Jurewicz-Nowak M., 2016, Zmiany znaczeniowe w polu semantycznym staropolskich nazw środków transportu, w: Przestrzeń zróżnicowana językowo, kulturowo i społecznie. Miasto [6], red. M. Święcicka, M. Peplińska, Bydgoszcz, s. 107-123.
38. Kaleta Z., 1998, Nazwisko w kulturze polskiej, Warszawa.
39. Kamper-Warejko J., 2014, Historia polskich nazw roślin występujących w poradniku P. Krescencjusza, „Linguistica Copernicana” 11, s. 143-158.
40. Karaś H., 1996, Rusycyzmy w polszczyźnie okresu zaborów, Warszawa (wstęp, rozdział I, podsumowanie).
41. Klemensiewicz Z., 1974 i wyd. nast., Historia języka polskiego, Warszawa.
42. Kosyl Cz., 1978, Nazwy miejscowe dawnego województwa lubelskiego, Wrocław.
43. Kowalik-Kaleta Z., 2007-2017, Historia nazwisk polskich na tle społecznym i obyczajowym (t. 1–3), Warszawa, Bielsko-Biała.
44. Kreja B., 2001, Słowotwórstwo polskich nazwisk. Struktury sufiksalne, Kraków.
45. Kresa M., 2011, Księgi metrykalne i program EXCEL jako źródło i narzędzie badań antroponimicznych, w: Badania historycznojęzykowe. Stan. Metodologia. Perspektywy, red. Bogusław Dunaj, Maciej Rak, Kraków, s. 399–411.
46. Kresa M., 2013, Antroponimia historycznego pogranicza mazowiecko-podlaskiego w XVIII wieku, Warszawa.
47. Kwapień E., 2014, Między słowami a rzeczywistością - wybrane nazwy środków transportu w dziewiętnastowiecznej polszczyźnie, Rozprawy Komisji Językowej, t. LX, s. 165-181.
48. Łuczyński E., 1986, Staropolskie słownictwo związane z żeglugą XV i XVI wiek, Gdańsk.
49. Maćkiewicz J., Siatkowski J. (red.), 1992, Kontakty języka polskiego z innymi językami na tle kontaktów kulturowych (Język a Kultura; t. 7), Wrocław.
50. Malec M., 1996, Imiona i nazwiska w kulturze polskiej: tradycja i współczesność, Kraków.
51. Malec M., 2001, Imię w polskiej antroponimii i kulturze, Kraków.
52. Mazurek J., 2006, Kraj a emigracja, Warszawa.
53. Mikołajczak A., 1998, Łacina w kulturze polskiej, Wrocław.
54. Miodunka M. (red.), 1990, Język polski w świecie, Warszawa-Kraków.
55. Miodunka W., 2003, Bilingwizm polsko-portugalski w Brazylii, Kraków.
56. Mrózek R., 1990, System mikrotoponimiczny Śląska Cieszyńskiego XVIII w., Katowice.
57. Mrózek R., 2010, Miejski krajobraz nazewniczy Cieszyna w perspektywie diachronicznej, Katowice.
58. Myszka A., 2005, Toponimia powiatu strzyżowskiego, Rzeszów.
59. Nazwy miejscowe Polski. Historia, pochodzenie, zmiany, 1996-, red. K. Rymut, Kraków.
60. Nazwy własne a kultura. Polska i inne kraje słowiańskie, 2003, red. Z. Kaleta, Warszawa 2003.
61. Nazwy własne w języku, kulturze i komunikacji społecznej, 2004, red. R. Mrózek, Katowice.
62. nazwy własne. Encyklopedia, 1998, red. E. Rzetelska-Feleszko, Kraków.
63. Niewiara A., 2000, Wyobrażenia o narodach w pamiętnikach i dziennikach z XVI-XIX wieku, Katowice.
64. Nowe nazwy własne – nowe tendencje badawcze, 2007, red. A. Cieślikowa, B. Czopek-Kopciuch i K. Skowronek, Kraków.
65. Onomastyczna mapa Polski, online: https://onoma.uw.edu.pl.
66. Pamiętniki emigrantów. Ameryka Południowa, z przedm. L. Krzywickiego, Warszawa 1939.
67. Polacy, Rusini i Ukraińcy, Argentyńczycy. Osadnictwo w Missiones 1892-2009, Warszawa 2013.
68. Polonia polska w piśmiennictwie polskim. Antologia, 2000, wstęp, wybór i oprac. J. Gmitruk, I. Klarner-Kosińska, J. Mazurek, Warszawa.
69. Rospond S., 1957, Klasyfikacja strukturalno-gramatyczna słowiańskich nazw geograficznych, Wrocław.
70. Rospond S., 1967, Słownik nazwisk śląskich, Wrocław – Warszawa – Kraków.
71. Rospond S., 1984, Słownik etymologiczny miast i gmin PRL, Wrocław.
72. Rudnicka-Fira E., 2004, Antroponimia Krakowa od XVI do XVIII wieku. Proces kształtowania się nazwiska, Kraków.
73. Rybicka H., 1976, Losy wyrazów obcych w języku polskim, Warszawa.
74. Rymut K., 1987, Nazwy miast Polski, Wrocław.
75. Rymut K., 1999-2001, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, Warszawa.
76. Rzepka W.R., 1971, Odbicie historii narodu polskiego w dziejach rozwoju języka polskiego, "Nurt", nr 1, s. 28-38.
77. Rzetelska-Feleszko E., 2006, W świecie nazw własnych, Warszawa-Kraków.
78. Sarnowska-Giefing I, 2011, Słownik nazwisk mieszkańców Poznania XVI–XVII wieku, Poznań.
79. Sękowska E., 2010, Język emigracji polskiej w świecie. Bilans i perspektywy badawcze. Kraków.
80. Siatkowski J., 1996, Czesko-polskie kontakty językowe, Warszawa.
81. Sieradzka-Baziur B., 2018, Pojęcie edukacja w średniowieczu, w: WYCHOWANIE. SOCJALIZACJA. EDUKACJA..., red. M. Chrost, K. Jakubiak, Kraków, s. 169-181.
82. Skowronek K., Współczesne nazwisko polskie. Studium statystyczno-kognitywne, Kraków 2001.
83. Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych, 2000–2002, red. A. Cieślikowa, Kraków.
84. Spólnik A., 1990, Nazwy polskich roślin do XVIII wieku, Wrocław.
85. Stieber Z., 1948-1949, Toponomastyka Łemkowszczyzny, Łódź.
86. Taszycki W., 1965–1987, Słownik staropolskich nazw osobowych, Wrocław – Warszawa – Kraków.
87. Walczak B., 1987, Między snobizmem i modą a potrzebami języka, czyli o wyrazach obcego pochodzenia w polszczyźnie, Poznań.
88. Walczak B., 1992, Granica między jednostkami leksykalnymi rodzimymi i obcego pochodzenia [w:] Opisać słowa, red. A. Markowski, Warszawa.
89. Walczak B., 1995 i nast., Zarys dziejów języka polskiego, Poznań, Wrocław.
90. Walczak B., 1999, Zapożyczenia leksykalne: teoria i metodologia badań, (w:) Polszczyzna północno-wschodnia, cz. II, pod red. B. Nowowiejskiego, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok, s. 96-107.
91. Waszakowa, K., 2007, Internacjonalizacja współczesnej polszczyzny – szansa czy zagrożenie? „Przegląd Humanistyczny”, nr 1, s. 219-228.
92. Witaszek-Samborska M., 1992, Wyrazy pochodzenia obcego we współczesnej polszczyźnie, Poznań.
93. Witaszek-Samborska M., 2005, Studia nad słownictwem kulinarnym we współczesnej polszczyźnie, Poznań.
94. Wolnicz-Pawłowska E., Szulowska W., 1998, Antroponimia polska na Kresach południowo-wschodnich, Warszawa.
95. Woźniak E., 2016, Socjolingwistyczne aspekty zmiany nazwisk w okresie międzywojennym, „Onomastica” t. LX, s. 119–125.
96. Ziajka B., 2014, Językowo-kulturowy obraz świata społeczności wiejskiej utrwalony w przezwiskach i przydomkach (na przykładzie nieoficjalnych antroponimów mieszkańców Zagórza i wsi okolicznych w powiecie chrzanowskim), Kraków.