Nazwy miejscowe Wawra w ujęciu onomastycznym 3003-C1TNK-HJ1
Celem kursu jest opracowanie genezy i historii toponimiów i mikrotoponimów największej obszarowo dzielnicy Warszawy, jaką jest Wawer. Podstawą analizy będą nazwy miejscowe: nazwa dzielnicy, współczesne i historyczne nazwy osiedli i ich części, nazwy terenowe (np. pól, lasów, cieków wodnych), a także nazwy ulic. Podstawą ekscerpcji będą przede wszystkim: urzędowe spisy nazw miejscowości i ich części oraz urzędowy spis nazw ulic w Warszawie.
Uczestnicy kursu będą także wykorzystywać literaturę onomastyczną, historyczną i
regionalistyczną. Bazę analityczną stanowi ok. 40 nazw miejscowych, ok. 50 nazw terenowych, ok. 660 nazw ulic.
Celem kursu jest opracowanie słowniczka Nazwy miejscowe Wawra w perspektywie historycznej i współczesnej, który zostanie wydany w formie tradycyjnej (200 egz.) oraz elektronicznej i udostępniony w wolnym dostępie w repozytorium Wydziału Polonistyki, na stronach Wawerskiego Centrum Kultury.
W ramach kursu studenci:
• wezmą udział w spotkaniach z historykami i regionalistami zajmującymi się historią i kulturą Wawra;
• poznają (lub ugruntują) warsztat pracy badacza-onomasty;
• poznają (lub ugruntują) warsztat pracy badacza leksykografa;
• zorganizują i przeprowadzą samodzielne badania terenowe - rozmowy z mieszkańcami dzielnicy na temat nazw terenowych oraz ludowej etymologii nazw miejscowych;
• zaprezentują wyniki swoich badań na spotkaniach otwartych z mieszkańcami Wawra lub / i uczniami wawerskich szkół.
Projekt przyczyni się z jednej strony do rozwoju naukowego studentów filologii polskiej, pozwoli na rozwój ich kompetencji społecznych; z drugiej zaś umożliwi popularyzację wiedzy onomastycznej i historycznej wśród mieszkańców dzielnicy Wawer. Wstępna analiza nazw miejscowych i terenowych prowadzi do bardzo interesujących wniosków na temat związku tych nazw z dziejami regionu oraz ich. postrzegania przez mieszkańców.
TEMATY ZAJĘĆ
Zajęcia 1. Zajęcia organizacyjne. Omówienie założeń projektu.
Zajęcia 2. Wawer i jego historia.
Zajęcia 3. Wawer i jego współczesność.
Zajęcia 4. Źródła do badań toponimii i mikrotoponimii Wawra.
Zajęcia 5. Toponimy i mikrotoponimy jako przedmiot badań onomastycznych (tradycje, metody badawcze, problemy terminologiczne)
Zajęcia 6. Toponimy i mikrotoponimy jako element świadomości społecznej, lokalnej i kulturowej.
Zajęcia 7. Nazwy wawerskich osiedli i ich części – problemy badawcze.
Zajęcia 8. Wawerskie mikrotoponimy – problemy badawcze.
Zajęcia 9. Wawerskie ulice – problemy badawcze.
Zajęcia 10.-14. Robimy słownik – zajęcia warsztatowe.
Zajęcia 14. Prezentacja wyników badań.
Zajęcia 15. Prezentacja wyników badań.
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty kształcenia
Po ukończeniu kursu student / studentka:
WIEDZA
Zna i rozumie:
a. w pogłębionym stopniu rolę refleksji językoznawczej w kształtowaniu kultury
b. w stopniu pogłębionym miejsce i znaczenie językoznawstwa w relacji do innych dyscyplin naukowych oraz jego najnowszą specyfikę przedmiotową i metodologiczną
c. w stopniu pogłębionym terminologię, teorie i metodologie z językoznawstwa diachronicznego i synchronicznego ze szczególnym uwzględnieniem terminologii, teorii i metodologii stosowanych najnowszych językoznawczych pracach badawczych oraz głównych kierunków rozwoju tej dyscypliny
d. w stopniu pogłębionym diachroniczny charakter kształtowania się koncepcji badań językoznawczych, ze szczególnym uwzględnienie badań nad językoznawstwem ogólnym i historią języka polskiego w stopniu pogłębionym kompleksową naturę języka polskiego na tle języków europejskich oraz jego złożoność i historyczną zmienność znaczeń
UMIEJĘTNOŚCI
Potrafi:
a. samodzielnie zdobywać wiedzę i rozwijać umiejętności badawcze niezbędne do uczestniczenia w badaniach naukowych, kierując się wskazówkami opiekuna naukowego oraz wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować, integrować informacje ze źródeł pisanych i elektronicznych i wykorzystywać je we własnych projektach badawczych z zakresu językoznawstwa
b. w stopniu pogłębionym stosować w dyskursie naukowym i własnych pracach badawczych poznaną terminologię, ujęcia teoretyczne, paradygmaty badawcze i pojęcia właściwe dla językoznawstwa
c. w stopniu pogłębionym stosować zaawansowane techniki informacyjno-komunikacyjne oraz samodzielnie wysnuwać wnioski, stawiać hipotezy badawcze, dobierać strategie argumentacyjne, z wykorzystaniem poglądów i tez innych autorów, formułować odpowiedzi na krytykę, brać udział w debacie i prowadzić debatę oraz być gotowym do zmiany opinii w świetle dostępnych danych i argumentów, a także dyskutować na specjalistyczne tematy językoznawcze ze zróżnicowanym kręgiem odbiorców
d. samodzielnie podejmować i inicjować zespołowe i indywidualne działania naukowe
e. wszechstronnie wykorzystywać innowacyjne narzędzia wyszukiwawcze właściwe dla językoznawstwa
KOMPETENCJE SPOŁECZNE
Jest gotowy / gotowa do:
a. profesjonalnego organizowania własnego warsztatu badawczego i krytycznej oceny swoich dokonań;
b. wzięcia etycznej odpowiedzialności za trafność przekazywanej wiedzy, podtrzymywania etosu zawodowego, kierowania się uczciwością i rzetelnością naukową w prowadzeniu sporów naukowych i ideowych oraz uznawania znaczenia wiedzy w rozwiązywaniu problemów poznawczych i praktycznych, a także zasięgania opinii ekspertów w wypadku trudności z samodzielnym rozwiązaniem problemu
c. uznania znaczenia europejskiego i narodowego dziedzictwa kulturowego dla rozumienia wydarzeń społecznych i kulturalnych
d. uznania znaczenia refleksji humanistycznej dla kształtowania się więzi społecznych
e. wykorzystania kompetencji językoznawczych w działania na rzecz i organizowania życia kulturalnego regionu, kraju, Europy
Kryteria oceniania
Student otrzymuje zaliczenie na podstawie:
• opracowania (przygotowania części słowniczka) wybranej grupy nazw własnych;
• przygotowania prezentacji na temat wyników przeprowadzonych badań onomastycznych;
• współprowadzenia wykładu dla mieszkańców dzielnicy Wawer
Literatura
Antkowiak Z., 1970, Ulice i place Wrocławia, Wrocław 1970.
Bijak U., Nazwy miejscowe południowej części dawnego województwa mazowieckiego, Kraków 2001
Ciećwierz A., 150 lat Gminy Wawer, Warszawa 2015.
Czerniawski J., Wawer – korzenie i współczesność, Warszawa 2008.
Czerniawski J., Wawer i jego osiedla, Warszawa 2007.
Dobrzyńska J., Falenica moja miłość po raz drugi, Warszawa 2008.
Handke K, 1970, Semantyczne i strukturalne typy nazw ulic Warszawy, Wrocław 1970.
Handke K., 1992, Polskie nazewnictwo miejskie, Warszawa 1992.
Handke K., Dzieje Warszawy nazwami pisane, Warszawa 2011.
Nazwy własne w języku, kulturze i komunikacji społecznej, 2004, red. R. Mrózek, Katowice.
Polskie nazwy własne. Encyklopedia, 1998, red. Ewa Rzetelska-Feleszko, Kraków.
Supranowicz E., Nazwy ulic Krakowa, Kraków 1995.
Wawer – tradycja i nowoczesność, praca zbiorowa, Warszawa 2010.
Wierzchowski H., Anin Wawer, Warszawa 2004.
Wierzchowski H., Las. Rolnicze osiedle Warszawy, Warszawa 2006.
Wierzchowski H., Z dziejów Międzylesia, Warszawa 2005.
Wierzchowski H., Zerzeń i jego historia, Warszawa 1999.
Wołodźko-Maziarska B., O starym Aninie – inaczej. Przewodnik towarzysko-historyczny i nie tylko, Warszawa 2012.