Cenzura - historia najnowsza. Polska sztuka po 1989 roku 3002-KON2024K25
Konwersatorium o działaniach cenzorskich towarzyszących praktykom artystycznym w Polsce po 2000 roku. Szczególna uwaga poświęcona zostanie sztukom wizualnym i performatywnym. Celem zajęć jest m.in. zaprezentowanie różnorodności i niejednoznaczności praktyk określanych zbiorczo słowem „cenzura”. Obok literatury przedmiotu podstawowej dla tematu w refleksji akademickiej,projekt zajęć przewiduje również analizę wypowiedzi różnych społecznych aktorów poszczególnych sytuacji określanych mianem cenzorskich - artystów, dyrektorek, samorządowczyń czy aktywistów. Przewiduję także zapraszanie gości - dwa lub trzy spotkania w ciągu semestru.
Proponowane obszary tematyczne zajęć:
1. Z historii cenzury. II RP i PRL
2. Przeciw Bogu. Obraza uczuć religijnych, bluźnierstwo i cenzura
3. Nowe i stare teorie cenzury
4. Myśl globalnie, cenzuruj lokalnie. Samorząd a wolność artystyczna.
5. Kanoniczne i niekanoniczne strategie obrończe
6. Prawa rynku czy cenzura ekonomiczna?
7. Cancelują! Prawica wobec cenzury i nowe wojny kulturowe
8. Nie chcę tego widzieć. Oddolny wymiar cenzury a ramy instytucji kultury
9. Sztuka, cenzura, media społecznościowe
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Student:
TK7_W03 Zna i rozumie w pogłębionym stopniu podstawowe fakty, problemy i zjawiska z kultury polskiej XXI wieku
TK7_W04 Zna i rozumie w pogłębionym stopniu różne formy i modele komunikacji społecznej
TK7_W05 Zna i rozumie w pogłębionym stopniu rolę i znaczenie instytucji kultury
TK7_U01 Potrafi formułować i rozwiązywać problemy badawcze, właściwie wyszukiwać źródła, dokonywać krytycznej oceny i selekcji informacji, analizy i syntezy zebranej wiedzy, dobierać adekwatne metody i narzędzia ( w tym zaawansowane techniki informacyjno-komunikacyjne) P7S_UW P7U_U 2 TK7_U02 Potrafi twórczo i oryginalnie interpretować różne zjawiska kulturowe, wykorzystując posiadaną wiedzę z zakresu teorii i metodologii kulturoznawstwa oraz dyscyplin pokrewnych
TK7_K01 Jest gotów do krytycznej oceny posiadanej wiedzy i odbieranych treści
TK7_K02 Jest gotów do uznawania znaczenia wiedzy w rozwiązywaniu problemów poznawczych i
praktycznych oraz zasięgania opinii ekspertów w przypadku trudności z samodzielnym rozwiązaniem problemu
TK7_K03 Jest gotów do wypełniania zobowiązań społecznych, inspirowania i współorganizowania działalności na rzecz środowiska społecznego P
TK7_K04 Jest gotów do odpowiedzialnego pełnienia ról zawodowych, z uwzględnieniem zmieniających się potrzeb społecznych, w tym: rozwijania dorobku zawodu, podtrzymywania etosu zawodu, przestrzegania i rozwijania zasad etyki zawodowej oraz działania na rzecz przestrzegania tych zasad
TK7_K05 Jest gotów do systematycznego uczestniczenia w życiu kulturalnym, zainteresowania aktualnymi
wydarzeniami kulturalnymi i nowymi zjawiskami w kulturze
Kryteria oceniania
Ocena końcowa zależeć będzie od aktywnego uczestnictwa w zajęciach.
Zaliczenie: Aktywność podczas zajęć. Obecność w zajęciach jest obowiązkowa, bez konieczności odrabiania dopuszczalne są dwie nieobecności.
Literatura
Autocenzura i cenzura. Nowe ujęcia. Red. Anna R. Burzyńska, Marcin Kościelniak, Monika Kwaśniewska, Grzegorz Niziołek, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2024.
Bernatowicz, Piotr, https://magazynszum.pl/kilka-slow-w-sprawie-tzw-sztuki-pt-golgota-picnic-i-tekstow-w-jej-obronie/.
Bunn, Matthew, Reimaging Repression. New Censorship Theory and After, „History and Theory” 2015 nr 54.
Dąbrowski, Jakub; Demenko, Anna, Cenzura w sztuce polskiej po 1989 roku. T. 1: Aspekty prawne, Kultura Miejsca, Warszawa 2014. (fragmenty)
Dąbrowski, Jakub, Cenzura w sztuce polskiej po 1989 roku. T. 2: Artyści, sztuka i polityka, Kultura Miejsca, Warszawa 2014. (fragmenty)
Dąbrowski Jakub, (Kontr)rewolucja u bram? – problem wolności sztuki po 2015 roku, referat wygłoszony 4 września 2017 na organizowanej przez Stowarzyszenie Sędziów Themis i Rzecznika Praw Obywatelskich konferencji „Wymiar sprawiedliwości. Ewolucja czy rewolucja?”.
Dąbrowski, Jakub, Wyrok jak kazanie. Specyfika stosowania artykułu 196 Kodeksu karnego a sprawa „Tęczowej Matki Boskiej”, „Czas Kultury” 2022, nr 3.
Hübner, Zygmunt, Polityka i teatr, Instytut Teatralny im. Z. Raszewskiego, Warszawa 2009. (rozdział II – „Cenzura”).
Kościelniak Marcin, „Porno w teatrze”, „Tygodnik Powszechny” online, 31 listopada 2015
Kościelniak, Marcin, Strefa wolna od ideologii, czyli cenzura w Cricotece, „Didaskalia. Gazeta Teatralna” 2021 nr 163-164.
Minałto, Jarosław, Kronika wypadków cenzorskich. Ostatnie lata. „Notatnik Teatralny” 2006 nr 39-40.
Niziołek, Grzegorz, Cenzura w afekcie, „Teksty Drugie” 2016 nr 4.
Niziołek Grzegorz, Protest, Dwutygodnik.com nr 121, listopad 2013, https://www.dwutygodnik.com/artykul/4884-protest.html.
Pałyga, Artur, Coś drgnęło, e-teatr.pl – 27 kwietnia 2012, https://encyklopediateatru.pl/artykuly/138215/cos-drgnelo.
Piknik Golgota Polska. Sztuka-religia-demokracja, Wydawnictwo Krytyki Politycznej i Instytut Teatralny im. Z. Raszewskiego, red. Agata Adamiecka-Sitek i Iwona Kurz, Warszawa 2015. (fragmenty)
Rewerenda, Magdalena, Performatywne archiwum teatru: konsekwencje "Nie-Boskiej komedii Szczątków" Olivera Frljicia, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2020. (fragmenty)
Sienkiewicz Karol, Geje, Noe i tęcza, Dwutygodnik.com, nr 120, listopad 2013, https://www.dwutygodnik.com/artykul/4873-geje-noe-i-tecza.html.
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 27 października 1933. Prawo o publicznych przedsięwzięciach rozrywkowych.
Ustawa z dnia 31 lipca 1981 o kontroli publikacji i widowisk.
Pismo z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego do Marszałka Województwa Dolnośląskiego z 20 listopada 2015 w sprawie spektaklu Śmierć i dziewczyna.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: