Teatr/performans: instytucje 3002-2KON2026K6
Zajęcia poświęcone są analizie teatru i performansu z perspektywy instytucjonalnej. Ich celem jest przyjrzenie się teatrowi nie tylko jako przestrzeni tworzenia przedstawień, lecz także jako złożonemu systemowi organizacyjnemu, ekonomicznemu i społecznemu. W trakcie kursu uczestnicy i uczestniczki poznają różne modele funkcjonowania instytucji kultury oraz sposoby organizacji pracy artystycznej w teatrze i sztukach performatywnych.
Podczas zajęć omawiane będą zagadnienia związane między innymi z ekonomią teatru, produkcją spektakli, relacjami pomiędzy strukturą instytucji a estetyką przedstawienia, praktykami kuratorskimi i performatywnymi, a także problemami przemocy instytucjonalnej, prekaryzacji pracy oraz alternatywnymi modelami organizacji opartymi na kolektywności, trosce i samoorganizacji. Istotnym elementem kursu będzie refleksja nad współczesnymi przemianami instytucji teatralnych i performatywnych oraz nad rolą nowych instytucjonalizmów w kulturze.
Zajęcia będą miały charakter interdyscyplinarny i połączą perspektywy teatrologiczne,, społeczne i ekonomiczne. Ważną częścią kursu będą wizyty studyjne w instytucjach kultury oraz spotkania z osobami zajmującymi się zarządzaniem teatrami, kuratorstwem, produkcją spektakli i organizacją życia performatywnego. Dzięki temu uczestnicy i uczestniczki będą mogli skonfrontować wiedzę teoretyczną z praktyką funkcjonowania współczesnych instytucji artystycznych.
Proponowane bloki tematyczne:
– Teatr jako instytucja – modele organizacji kultury i historia instytucji teatralnych.
– Ekonomia teatru i organizacja pracy artystycznej.
– Produkcja spektaklu – struktura instytucji a struktura przedstawienia.
– Kuratorstwo, obieg międzynarodowy i praktyki performatywne.
– Instytucja a relacje władzy – przemoc i wykluczenie w teatrze.
– Rzemiosło, infrastruktura i niewidzialna praca w teatrze.
– Nowe instytucje – kolektywność, samoorganizacja i praktyki troski.
– Instytucje przyszłości – alternatywne modele działania w teatrze i performansie.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
Efekty uczenia się
Po ukończeniu zajęć osoba studiująca:
Wiedza:
– zna i rozumie w stopniu pogłębionym współczesne teorie dotyczące teatru, performansu oraz instytucji kultury, ze szczególnym uwzględnieniem relacji pomiędzy organizacją instytucji a praktykami artystycznymi;
– zna wybrane modele funkcjonowania instytucji teatralnych i performatywnych oraz współczesne dyskusje dotyczące pracy artystycznej, kolektywności, troski i nowych instytucjonalizmów;
– rozumie społeczne, ekonomiczne i polityczne uwarunkowania funkcjonowania współczesnych instytucji kultury.
Umiejętności:
– potrafi analizować praktyki teatralne i performatywne w kontekście instytucjonalnym, społecznym i ekonomicznym;
– potrafi samodzielnie interpretować i krytycznie omawiać modele organizacji pracy w kulturze oraz ich wpływ na proces twórczy;
– potrafi pracować zespołowo, przygotowywać prezentacje i prowadzić dyskusję dotyczącą współczesnych instytucji kultury;
– potrafi wykorzystywać wiedzę teoretyczną podczas analizy konkretnych instytucji i praktyk artystycznych poznawanych również w trakcie wizyt studyjnych.
Kompetencje społeczne:
– jest gotowa/y do krytycznej refleksji nad społeczną rolą instytucji kultury;
– jest gotowa/y do świadomego i odpowiedzialnego działania w polu kultury, z uwzględnieniem kwestii etycznych, relacyjnych i wspólnotowych;
– dostrzega znaczenie współpracy, troski i odpowiedzialności zbiorowej w organizacji życia artystycznego i kulturalnego.
Kryteria oceniania
Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest regularne uczestnictwo w zajęciach, aktywny udział w dyskusjach oraz przygotowanie do zajęć na podstawie wskazanych lektur. Formy zaliczenia (m.in. prezentacja lub inne zadania indywidualne i zespołowe) zostaną ustalone wspólnie z osobami uczestniczącymi podczas pierwszych zajęć.
Literatura
– Instytut Sztuk Performatywnych, Komuna // Warszawa, O bioróżnorodność w teatrze, „Dwuytygodnik.com”, 2020, nr 284.
– Keil Marta, Praca jest zawsze gdzie indziej. Praktyki instytuujące a międzynarodowy obieg sztuk performatywnych, „Didaskalia. Gazeta Teatralna” 2022 nr 167.
– Kunst Bojana, Artysta w pracy. O pokrewieństwach sztuki i kapitalizmu, przeł. Pola Sobaś-Mikołajczyk oraz Dominika Gajewska i Joanna Jopek, Warszawa-Lublin, 2016.
– Kwaśniewska Monika, #Metoo na rzecz przyszłości. Projekty artystyczne o przemocy (seksualnej) w teatrze, Kraków 2025.
– Smolarska Zofia, Ekologie teatru. Analiza relacyjna instytucji teatru z perspektywy rzemieślników i rzemieślniczek teatralnych, Warszawa 2025.
– Struktura teatru a struktura spektaklu. wpływ systemu organizacji instytucji na estetykę przedstawienia w wybranych krajach europejskich, pod redakcją Anny Galas-Kosil i Piotra Olkusza, Warszawa 2016.
– Trzeciak Hanna, Ekonomika teatru, Warszawa 2011.
– Ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej