Edukacja i narzędzia cyfrowe - w poszukiwaniu Najmniejszego Wspólnego Mianownika Cyfroweg 3002-2K1PE-MTI8
Czy ktoś pamięta jeszcze papierowe dzienniki szkolne? W ostatnich dwudziestu latach pod wpływem technologii cyfrowych radykalnie zmieniły się praktyki edukacyjne i około edukacyjne. Dotyczy to każdej sfery edukacji szkolnej i każdego podmiotu zaangażowanego w edukację: od uczniów, przez nauczycieli, po rodziców. Usieciowienie i mobilność cyfrowych urządzeń sprawia, że z jednej strony toczy się debata nad szkodliwym wpływem smartfonów na dzieci i młodzież, z drugiej, rodzice zobligowani są do codziennego przeglądania elektronicznego dziennika i wystawiania cyfrowych usprawiedliwień.
Celem warsztatów jest połączenie praktyki i refleksji dotyczących obecności technologii cyfrowych w sferze edukacji szkolnej. Punktem wyjścia będą własne obserwacje i doświadczenia osób studenckich, moja autorska kategoria nowej lektooralności oraz stworzona na potrzeby współpracy z Ministerstwem Edukacji Narodowej koncepcja Najmniejsze Wspólnego Mianownika Cyfrowego.
Podczas zajęć rozważymy również podejście do narzędzi cyfrowych w edukacji w sposób , który nazwałbym „krytycznym” lub „hakerskim” – nie zawsze zgodny z zamysłem twórców, wykorzystujący luki w oprogramowaniu, strategie kontrcyfrowe itp. W ramach zajęć proponuję pracę przede wszystkim z darmowymi narzędziami cyfrowymi opartą na zasadach medialabu.
Na koniec osoby studenckie zrealizują praktyczne działanie (projekt), w którym zdobyte doświadczenie wykorzystają. Ważnym elementem warsztatów będzie rozpoznanie przez osoby uczestniczące czym będzie cyfrowy projekt i w jaki sposób zostanie zrealizowany.
Przykładowe tematy, bloki tematyczne
Wstępne formatowanie:
1. Wprowadzenie najważniejszych pojęć: Najmniejszy Wspólny Mianownik Cyfrowy (DLCD), nowa lektooralność i kontinuum piśmienne, czytanie i pisanie hybrydowe, LLM, kalifornizacja, cyfrowa humanistyka.
2. Czytanie raportów i dokumentów –
3. Cyfrowa kokaina czy pomoce naukowe – między technofobią a technoentuzjazmem:
Doświadczanie:
4. Librus i Vulca , elektroniczny dziennik– z perspektywy rodzica, ucznia i nauczyciela
5. Czy VR nadaje się do szkoły?
6. Aplikacje, serwisy, AI – co się przyda w edukacji
7. Smartfon jako kieszonkowe laboratorium
8. Będę grał w grę – gry a edukacja
Praca nad projektami:
9. Wspólne planowanie;
10. Praca nad projektami zaliczeniowymi;
11. Prezentacja i omówienie projektów.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty kształcenia
Osoby uczestniczące w zajęciach zdobędą, rozwiną i pogłębią swoją wiedzę dotyczącą mediów w kulturze współczesnej, ich praktycznego użycia oraz wykorzystania poznawanych na innych zajęciach metod ich badania.
Zapoznają się ze szczególnym znaczeniem cyfrowej edukacji w kulturze współczesnej.
Zdobędą doświadczenia i umiejętności zarówno w przygotowywaniu oraz prowadzeniu prac zespołowych, jak i w samodzielnym, krytycznym, przemyślanym działaniu w cyfrowym środowisku hybrydowym.
Nauczą się używać i wymieniać doświadczeniami w używaniu darmowych i otwartych na wolny dostęp narzędzi cyfrowych.
Poznają etyczne wyzwania pracy w środowisku cyfrowym i grupie warsztatowej.
Będą gotowe do samodzielnego angażowania się w prace zespołowe.
Kryteria oceniania
Warunkami uzyskania pozytywnej oceny z zajęć są: aktywne uczestniczenie w zajęciach, realizacja zadań domowych oraz wykonanie i zaprezentowanie projektu zaliczeniowego, grupowego lub indywidualnego.
Konkretna forma zaliczenia zostanie omówiona z uczestnikami i uczestniczkami na pierwszych zajęciach.
Podstawowym warunkiem zaliczenia semestru jest uczestniczenie w zajęciach. Nieobecności należy usprawiedliwiać u prowadzącego zajęcia. Osoba studiująca ma prawo do dwóch usprawiedliwionych lub nieusprawiedliwionych nieobecności w semestrze. Osoba mająca od trzech do pięciu nieobecności w semestrze musi nadrobić je w sposób określony przez osobę prowadzącą zajęcia. Nieobecności (nawet usprawiedliwione!) na więcej niż pięciu zajęciach skutkują niedopuszczeniem do zaliczenia zajęć - jedynie osoby z przyznaną
Indywidualną Organizacją Studiów w oparciu o opinię BON mogą mieć zwiększony limit nieobecności, jednak nie więcej niż do 50%.
Szacunkowy nakład pracy osoby studiującej:
- 30h: udział w zajęciach
- 30h
Sposób wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji w prezentacjach określają zapisy § 3 i 4 uchwały nr 98 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 8 grudnia 2023 r. w sprawie wytycznych dotyczących korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia. W związku z tym, że jedną z podstawowych umiejętności zdobywanych na kierunkach studiów organizowanych na Wydziale Polonistyki jest sprawne i profesjonalne posługiwanie się polszczyzną pisaną, a w szczególności stylem naukowym, zabrania się wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji do korekty i redakcji tekstu w sposób wykraczający poza ustalenia z osobą prowadzącą zajęcia.
Literatura
Przykładowe lektury:
Jerzy Stachowicz, Agnieszka Stecko-Żukowska, The "End of Writing" Myth and Hybrid Models of Learning: Balancing Digital and Analogue as a Challenge for the Education System, „Edukacja” 2025, 4(175)
Jack Goody, Mit, rytuał, oralność, tłum. O. Kaczmarek, Warszawa 2012.
Roy Harris Racjonalność a umysł piśmienny, tłum. M. Rakoczy, Warszawa 2014
Jay D. Bolter, Przestrzeń pisma. Komputery, hipertekst i remediacja druku, tłum. A. Małecka, M. Tabaczyński, Kraków- Bydgoszcz 2014,
Henning Lobin, Marzenie Engelbarta. Czytanie i pisanie w świecie cyfrowym, tłum. Ł.
„Kultura Współczesna” 2(127)/2024 – Nowe lapidarności, numer tematyczny, wybrane teksty.
Internet dzieci. Raport z 2025 roku.
Mariola Łaguna, et al. Bądź onLife: Interwencja mająca na celu zmniejszenie korzystania z mediów społecznościowych przez młodzież i jej efekty, „Edukacja” 2026, 1(176)
Smartfony w szkole. Ustalamy reguły gry, IBE, Warszawa 2020.