Amerykańska awangarda filmowa - historie krytyczne 3002-1KON2026K19
Podczas zajęć zapoznamy się z wybraną twórczością następujących filmowców i filmowczyń: Maya Deren, Stan Brakhage, Jonas Mekas, Edouard/Yves de Laurot, Barbara Rubin, Kenneth Anger, Andy Warhol. Będziemy również czytać teksty krytyczne dotyczące kultury masowej i awangardy w XX wieku autorstwa teoretyków kultury wywodzących się przede wszystkim ze Szkoły Frankfurckiej (Benjamin, Adorno, Horkheimer, Marcuse) oraz szeroko rozumianej tradycji marksistowskiej (Jameson, Huyssen, Flatley).
Pełny program zajęć wraz z harmonogramem zostanie przedstawiony i omówiony na pierwszym spotkaniu. Zajęcia będą złożone z kilku bloków tematycznych skoncentrowanych wokół następujących zagadnień:
1) Długie lata 60. w USA — kontrkultura i narodziny postmodernizmu
2) Czasopismo “Film Culture” — początki New American Cinema
3) Poetyka i polityka ekscesu — subwersja i emancypacja
4) Zmienianie siebie — osobiste i autobiograficzne tendencje w kinie awangardowym
5) Zmienianie świata — awangardowy dokument polityczny
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty kształcenia
Osoba uczestnicząca w konwersatorium zna i rozumie:
— kulturowe i społeczne konteksty wyłonienia się powojennej awangardy filmowej w Stanach Zjednoczonych
— podstawowe założenia wybranych teorii krytycznych dotyczących kultury masowej i awangardowej w XX wieku
— główne zjawiska i tendencje w twórczości filmowej artystów i artystek związanych z New American Cinema
Osoba uczestnicząca w konwersatorium potrafi:
— przeprowadzić analizę filmu awangardowego z uwzględnieniem zarówno jego charakterystyki formalnej, jak i społecznego i historycznego kontekstu powstania
— odwoływać się do wybranych teorii krytycznych podczas dyskusji o historii filmu awangardowego
— wskazywać, w jaki sposób szersze przemiany ekonomiczne, społeczne i kulturowe wpływają na estetykę i politykę kina awangardowego
Osoba uczestnicząca w konwersatorium jest gotowa do:
— szukania wzajemnych zależności pomiędzy historią społeczną a historią filmu
— dalszego odkrywania historii kina awangardowego przy uwzględnianiu jego kontekstu społecznego
— angażowania się w dyskusję o roli sztuki w nowoczesnym społeczeństwie demokratycznym
Kryteria oceniania
Podstawowym warunkiem zaliczenia semestru jest uczestniczenie w zajęciach. Nieobecności należy usprawiedliwiać u prowadzącego. Osoba studiująca ma prawo do dwóch usprawiedliwionych lub nieusprawiedliwionych nieobecności w semestrze. Osoba mająca od trzech do pięciu nieobecności w semestrze musi nadrobić je w sposób określony przez prowadzącego. Nieobecności (nawet usprawiedliwione!) na więcej niż pięciu zajęciach (30%) skutkują niedopuszczeniem do zaliczenia zajęć - jedynie osoby z przyznaną Indywidualną Organizacją Studiów w oparciu o opinię BON mogą mieć zwiększony limit nieobecności, jednak nie więcej niż do 50%.
Ocena na zaliczenie zostanie wystawiona na podstawie bieżącej aktywności na zajęciach oraz przygotowania jednorazowego wprowadzenia do wybranego tematu zajęć w oparciu o lektury dodatkowe (ok. 15 minut).
Szacunkowy nakład pracy osoby uczestniczącej w zajęciach: udział w zajęciach 30h (1 ECTS), przygotowanie do zajęć 30h (1 ECTS), przygotowanie wprowadzenia do zajęć 30h (1 ECTS). Łącznie 90h (3 ECTS).
Sposób wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji w prezentacjach określają zapisy § 3 i 4 uchwały nr 98 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 8 grudnia 2023 r. w sprawie wytycznych dotyczących korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia. W związku z tym, że jedną z podstawowych umiejętności zdobywanych na kierunkach studiów organizowanych na Wydziale Polonistyki jest sprawne i profesjonalne posługiwanie się polszczyzną pisaną, a w szczególności stylem naukowym, zabrania się wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji do korekty i redakcji tekstu w sposób wykraczający poza ustalenia z osobą prowadzącą zajęcia.
Literatura
Wybrana bibliografia:
• Theodor Adorno, Max Horkheimer, "Przemysł kulturalny," w: ciż, "Dialektyka oświecenia", przeł. Małgorzata Łukasiewicz, IFiS PAN, Warszawa 1994.
• Walter Benjamin, "Twórca jako wytwórca", przeł. Janusz Sikorski, w: tenże, "Twórca jako wytwórca i inne eseje" (red. Hubert Orłowski), Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1975.
• Stan Brakhage, "Metafory wizji", przeł. K. Kosińska, Kwartalnik Filmowy 2010, nr 70.
• Jonathan Flatley, "Dawanie twarzy: upublicznienie i polityka prozopopei Andy'ego Warhola", Artium Quaestiones 2003, nr 14.
• Paulina Gorlewska, "Człowiek, który nosi wspomnienia w swoich oczach. Kino Jonasa Mekasa", Kwartalnik Filmowy 2018, nr 104.
• Andreas Huyssen, „Nad mapą postmodernizmu”, przeł. Janusz Margański, w: Ryszard Nycz (red.), „Postmodernizm. Antologia przekładów”, Wydawnictwo Baran i Susczyński, Kraków 1996 (fragmenty).
• Fredric Jameson, "Postmodernizm, czyli logika kulturowa późnego kapitalizmu", Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2011(fragmenty).
• Edouard L. de Laurot, "Podstawy teorii ontologicznego realizmu", przeł. Adam Rudzki, Tematy 1963, nr 3.
• Herbert Marcuse, "Człowiek jednowymiarowy", przeł. Stanisław Konopacki, PWN, Warszawa 1991 (fragmenty).
• Jonas Mekas, "Nie miałem dokąd iść", Pogranicze, Sejny 2007 (fragmenty).
• Kuba Mikurda, Gabriela Sitek (red.), "Historie filmu awangardowego. Od dadaizmu do postinternetu", Fundacja Okonakino, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Korporacja Ha!art, Warszawa-Kraków 2020 (fragmenty).
• Magdalena Podsiadło, "Autobiografizm filmowy jako ślad podmiotowej egzystencji", Universitas, Kraków 2013 (fragmenty).
• Susan Sontag, "Przeciw interpretacji i inne eseje", Karakter, Kraków 2023 (fragmenty).
• Krzysztof Świrek, "Kenneth Anger i śmiertelna moc obrazu", Widok. Theories and Practices of Visual Culture 2023, nr 36.
• Jerzy Toeplitz, "Nowy film amerykański", Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1973 (fragmenty).
Wybrana filmografia:
• Kenneth Anger: “Scorpio Rising” (1963) i/lub “Fireworks” (1947)
• Stan Brakhage: “Dog Star Man” (1961-64) i/lub “Window Water Baby Moving” (1959)
• Jonas Mekas: “Guns of the Trees” (1961) i “Wspomnienia z podróży do Litwy” (1972) i/lub “Lost, Lost, Lost” (1976) — fragmenty
• Maya Deren: “Sieci popołudnia” (1943)
• Robert Kramer: „Ice” (1970)
• Edouard/Yves de Laurot: “Listen, America!” (1968)
• Barbara Rubin: “Christmas on Earth” (1963)
• Andy Warhol: “Sleep” (1964) i/lub “The Chelsea Girls” (1966)