Ponowne zaczarowanie świata - antropologia postsekularna, pomiędzy religią a duchowością 3002-1KON2026K16
Zajęcia wprowadzają osoby studiujące w podstawowe zagadnienia myśli postsekularnej i zachęcają do rozważań nad sposobami włączania tej optyki do praktyki antropologicznej.
Wybrane zagadnienia:
1. Problematyzacja pojęcia religii i sprawozdanie z kłopotów, jakich przysparza stosowanie go w badaniach – ze szczególnym naciskiem na niejawną reprodukcję zachodnich, chrześcijańskich wzorców myślenia o wierze oraz duchowości
2. Debaty wokół procesu sekularyzacji – wątpliwości na temat stopnia, w jakim właściwie się dokonał oraz perspektywa jego uzależnienia od różnych sposobów rozumienia pojęcia religii
3. Koncepcja epoki sekularnej i pojęcie postsekularyzmu – czym są i jak współegzystują we współczesnym dyskursie – na podstawie wpływowych propozycji badawczych (Bielik-Robson, Habermas, Asad, Taylor)
4. Sposoby włączania optyki postsekularnej do badań antropologicznych – rozważania na przykładach konkretnych koncepcji, takich jak:
- świeckie objawienie
- ponowne zaczarowanie świata
- rekonstrukcja myślenia o religii przy pomocy pojęcia duchowości
- kryptoteologiczne widzenie kultury
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty kształcenia
Osoba uczestnicząca zna i rozumie:
- swoistość myśli postsekularnej w naukach o kulturze oraz w innych naukach humanistycznych i jej związek ze współczesnym kształtem zjawisk z zakresu religijności i duchowości
- w zaawansowanym stopniu wybrane metodologie z nurtu myśli postsekularnej, strategie poznawcze i stosowane metody badawcze
- podstawową terminologię współczesnego dyskursu o religii i duchowości w naukach o kulturze
- metody analizy oraz interpretacji praktyk i tekstów kultury powiązanych ze zjawiskami z zakresu religijności i duchowości
Osoba uczestnicząca potrafi:
- wykorzystać posiadaną wiedzę z zakresu teorii postsekularnych, by samodzielnie wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować, integrować informacje na temat zjawisk z dziedzin religii i duchowości i wykorzystywać je w samodzielnych projektach badawczych
- interpretować zgromadzony materiał w optyce właściwej wybranym koncepcjom postsekularnym, uwzględniając kontekst historyczny, społeczny i polityczny
Osoba uczestnicząca jest gotowa do:
- krytycznej oceny posiadanej wiedzy na temat zjawisk religijnych i nowo odbieranych treści z zakresu religii oraz duchowości
- przyjęcia postawy szacunku i badawczej ciekawości wobec różnorodnych zjawisk religijnych i duchowych w tym używania zdobytej wiedzy do rozwiązywania zaobserwowanych problemów oraz zasięgania opinii ekspertów
- dostrzegania wagi refleksji postsekularnej w obszarze kulturoznawstwa dla życia społecznego i dostrzegania konieczności jej rozwoju w kontekście zwiększonej akceptacji dla różnorodnych form ekspresji duchowej
Kryteria oceniania
Podstawowym warunkiem zaliczenia semestru jest uczestniczenie w zajęciach. Nieobecności należy usprawiedliwiać u prowadzącej/prowadzącego zajęcia. Osoba studiująca ma prawo do dwóch usprawiedliwionych lub nieusprawiedliwionych nieobecności w semestrze. Osoba mająca od trzech do pięciu nieobecności w semestrze musi nadrobić je w sposób określony przez osobę prowadzącą zajęcia. Nieobecności (nawet usprawiedliwione!) na więcej niż pięciu zajęciach skutkują niedopuszczeniem do zaliczenia zajęć - jedynie osoby z przyznaną Indywidualną Organizacją Studiów w oparciu o opinię BON mogą mieć zwiększony limit nieobecności, jednak nie więcej niż do 50%.
Na ocenę końcową z konwersatorium składać się będzie aktywność na zajęciach (30%) oraz zaliczenie końcowe (70%), odbywające się na spotkaniu z osobą prowadzącą w uzgodnionym terminie w czasie sesji. Forma zaliczenia końcowego do wyboru: rozmowa dotycząca najbardziej inspirujących dla osoby uczestniczącej tekstów/zagadnień omawianych w czasie zajęć i sposobów wykorzystania zdobytej wiedzy do zaprojektowania własnego badania albo przygotowana wcześniej, spójna prezentacja autorskiego referatu, opartego na wykorzystaniu teorii oraz metod poznanych w trakcie zajęć.
Szacunkowy nakład pracy osoby uczestniczącej w zajęciach: udział w zajęciach 30h (1 ECTS), przygotowanie do zajęć 30h (1 ECTS), przygotowanie zaliczenia 30h (1 ECTS). Łącznie 3 ECTS (90h).
Sposób wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji w pisemnych pracach zaliczeniowych i prezentacjach określają zapisy § 3 i 4 uchwały nr 98 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 8 grudnia 2023 r. w sprawie wytycznych dotyczących korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia. W związku z tym, że jedną z podstawowych umiejętności zdobywanych na kierunkach studiów organizowanych na Wydziale Polonistyki jest sprawne i profesjonalne posługiwanie się polszczyzną pisaną, a w szczególności stylem naukowym, zabrania się wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji do korekty i redakcji tekstu.
Literatura
Winston L. King, Religion [First Edition] oraz Gregory D. Alles, Religion [Further Considerations], [w:] Encyclopedia of Religion, red. Lindsay Jones, Detroit 2005, s. 7692-7706.
K. Zielińska, Concepts of religion in debates of secularisation, „Approaching Religion” nr 3(1)/2013, s. 25-35.
A. Bielik-Robson, The Post-Secular Turn: Enlightenment, Tradition, Revolution, „Eidos. A Journal for Philosophy of Culture” nr 3(9)/2019, s. 57-82.
J. Habermas, Wierzyć i wiedzieć, tłum. M. Łukasiewicz, „Znak” nr 9/2002, s. 8-21.
T. Asad Formations of the Secular. Christianity, Islam, Modernity, Stanford University Press, Stanford California 2003, s. 1-17; 25-45.
Ł. Tischner, Epifaniczna moc literatury. O badaniach Charlesa Taylora, [w:] Literatura a religia. Wyzwania epoki świeckiej. Tom 1. Teorie i metody, red. T Garbol, Ł. Tischner, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2020, s. 19-55.
J. Josephson-Storm, The Myth of Disenchantement. Magic, Modernity, and the Birth of the Human Sciences, The University of Chicago Press, Chicago i Londyn 2017, s. 22-37.
W. Benjamin, Surrealizm. Ostatnie migawki z życia europejskiej inteligencji, tłum. J. Sikorski [w:] tegoż, Anioł historii. Eseje, szkice, fragmenty, oprac. H. Orłowski, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1996, s. 55-71.
D. Motak, Religia – religijność – duchowość. Przemiany zjawiska i ewolucja pojęcia, „Zeszyty naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Studia religiologica” z. 43, Kraków 2010, s. 201-218.
A. Bielik-Robson, „Na pustyni”. Kryptoteologie późnej nowoczesności, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, Kraków 2008, s. 7-49.