Animal studies: wybrane problemy, relacje i zwierzęta 3002-1KON2026K1
Perspektywa animal studies jest już dobrze ugruntowana w horyzoncie zainteresowań współczesnej humanistyki. Oznaczać może zarówno odzyskiwanie zwierzęcych bohaterów w klasycznych dyskursach np. literackich czy artystycznych, ale też namysł nad prawami zwierząt czy wreszcie relacjami człowiek-zwierzę. Zazwyczaj przyjmuje się, że niezależnie od obszaru badań, studia nad zwierzętami z konieczności zakorzenione są w problematyce etycznej oraz z łatwością wychodzą ku konkretnym praktykom angażującym zwierzęta. Wynika to z rozpoznania, że kulturowe zachodnie narracje dotyczące zwierząt stanowią zaplecze sposobów ich traktowania, opartych często na wyzysku i przemocy. Jednocześnie, problem relacji ze zwierzętami potraktowany w sposób poważny, nie tylko jako dodatek do relacji międzyludzkich, ukazuje ogromny potencjał badawczy, pozwala na stawianie poważnych pytań etycznych, epistemologicznych, ale i antropologicznych.
Na zajęciach przyjrzymy się wybranym problemom poruszanym w ramach animal studies oraz, zgodnie z tytułem różnym zwierzęco-ludzkim relacjom. Animal studies, potraktowane jako perspektywa krytyczna i refleksyjna, pozwala postawić pytanie nie tylko o to, jak traktujemy i powinnyśmy traktować zwierzęta, ale też, jak możemy i powinnyśmy o nich pisać i myśleć. Więcej nawet: czy w ogóle możemy próbować dotrzeć do perspektywy zwierzęcej, poznać ją i opisać. Na zajęciach zajmiemy się i tym pytaniem, jednak spróbujemy przyjrzeć się także różnorodnym praktykom, w które uwikłani są ludzie i zwierzęta. Punktem wyjścia jest założenie, że relacja człowiek-zwierzę nie sprowadza się wyłącznie do wyzysku a zwierzętom można trafnie przypisać sprawczość i podmiotowość. Nie oznacza to rezygnacji z krytycznej postawy wobec ludzkich sposobów postępowania ze zwierzętami, ale raczej zachętę do zauważenia i docenienia wielości perspektyw, które musimy dostrzec i uruchomić, gdy rozważamy konkretne relacje konkretnych ludzi z konkretnymi gatunkami czy osobami pozaludzkimi. Dlatego też przyjrzymy się, w jaki sposób ogólne pytania o, choćby, perspektywę zwierzęcą, prawa zwierząt czy o charakter relacji międzygatunkowej, zmieniają swój zakres i charakter, gdy odniesione zostają do poszczególnych gatunków, kontekstów kulturowych, a nawet własnego doświadczenia osoby stawiającej te kwestie.
Założeniem zajęć jest skupienie się na tych problemach, które dają się dobrze odczytywać w perspektywie kulturoznawczej, a więc uwzględniającej kontekst kulturowy, historyczny, społeczny, ale też medialny i instytucjonalny wybranych zjawisk. Zajmiemy się nie tylko analizą tekstów teoretycznych, ale też wybranych dzieł nieakademickich, literackich, z zakresu kultury wizualnej oraz zjawisk i praktyk.
W ramach tak zarysowanej perspektywy przyjrzymy się następującym zagadnieniom: Problem praw zwierząt – wstęp do długiej dyskusji; Jak (i czy) pisać o zwierzętach – problem antropomorfizmu; Towarzyszące, pracujące, wykorzystywane?: psy i konie; Kot – zwierzę wymykające się; Gatunki inwazyjne: kogo chronić, kogo tępić; Dzikie zwierzęta – czy istnieją bestie; Ogrody zoologiczne – czym są, czy(m) powinny być; Wystawiane i podziwiane: wizualność i zwierzęta; Polowanie – gawęda o zabijaniu; Bezkręgowce jako wyzwanie dla namysłu animal studies;
(Wybrane tematy mogą być omawiane na więcej niż jednych zajęciach.)
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty kształcenia
Wiedza
Osoba biorąca udział w konwersatorium zna i rozumie:
- wybrane stanowiska z zakresu animal studies, w tym dyskursu praw zwierząt
- najważniejsze założenia związane z animal studies, w tym wybrane kwestie epistemologiczne i etyczne oraz związane z perspektywą human-animal studies
- podstawowe stanowiska studiów nad zwierzętami oraz powiązane z nimi metodologie.
Umiejętności
Osoba studiująca potrafi
- wykorzystać zdobytą w czasie zajęć wiedzę i umiejętności, by w pracy samodzielnej i grupowej analizować zjawiska kulturowe z punktu widzenia studiów nad zwierzętami
- przygotować prezentację wybranego przez siebie problemu z użyciem wybranych teorii i kategorii z zakresu namysłu animal studies
- uważnie i ze zrozumieniem przeczytać tekst naukowy prezentujący wywód teoretyczny i zastosować poznaną teorię do własnych badań
- zabierać głos w dyskusji na podstawie przeczytanych tekstów
Kompetencje społeczne
Osoba studiująca jest gotowa do
- samodzielnego czytania tekstów naukowych uwzględniającego poszukiwanie kontekstu
- dyskusji zarówno o teorii jak i metodologii badań studiów nad zwierzętami, w tym dyskursu praw zwierząt oraz human-animal studies
- pracy z grupie nad wybranym zagadnieniem z omawianego tekstu
- przyjęcia postawy szacunku wobec odmienności i różnorodności tożsamości
Kryteria oceniania
1.Podstawowym warunkiem zaliczenia semestru jest uczestniczenie w zajęciach. Osoba studiująca ma prawo do dwóch usprawiedliwionych lub nieusprawiedliwionych nieobecności w semestrze. Osoba mająca od trzech do pięciu nieobecności w semestrze musi nadrobić je w ramach dyżuru prowadzącej. Nieobecności (nawet usprawiedliwione!) na więcej niż pięciu zajęciach skutkują niedopuszczeniem do zaliczenia zajęć - jedynie osoby z przyznaną Indywidualną Organizacją Studiów w oparciu o opinię BON mogą mieć zwiększony limit nieobecności, jednak nie więcej niż do 50%.
2. Ocena na zaliczenie zostanie wystawiona na podstawie aktywności na zajęciach w postaci zabierania głosu w dyskusji lub uczestniczenia w dyskusji w grupach (30%) oraz przygotowania prezentacji do wygłoszenia podczas zajęć, wprowadzającej do wybranego tematu omawianego na zajęciach (70%).
3.Szacunkowy nakład pracy osoby studiującej: 3 ECTS (90h) - udział w zajęciach 30h (1 ECTS), przygotowanie do zajęć 30h (1 ECTS), przygotowanie zaliczenia 30h (1 ECTS);
4. Sposób wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji w prezentacjach określają zapisy § 3 i 4 uchwały nr 98 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 8 grudnia 2023 roku. W związku z tym, że jedną z podstawowych umiejętności zdobywanych na kierunkach studiów organizowanych na Wydziale Polonistyki jest sprawne i profesjonalne posługiwanie się polszczyzną pisaną, a w szczególności stylem naukowym, zabrania się wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji do korekty i redakcji tekstów a także generowania tekstu i slajdów.
Literatura
Wybrane lektury
Éric Baratay, "Kocie sprawy : koty tworzą swoją historię : XVIII-XXI wiek", przeł. Krzysztof Jarosz, Gdańsk 2022 [fragmenty].
Vinciane Despret, "What Would Animals Say If We Asked the Real Questions?" trans. B. Buchanan, Minneapolis.London 2016 [fragmenty]
Sue Donaldson, Will Kymlicka, "Zoopolis. Teoria polityczna praw zwierząt", przeł. M. Wańkowicz, M. Stefański, Warszawa 2019 ([fragmenty]
Randy Malamud, "An Introduction to Animals and Visual Culture", Houndmills, Basingstoke, Hampshire 2012. [fragmenty]
Eva Meijer, "Zwierzęta mówią. W stronę demokracji międzygatunkowej", przeł. Aleksandra Małecka, Miłosz Biedrzycki, Okoniny 2021.
Tomasz Nowicki, "Zabawa w więzienie. Ogród zoologiczny jako laboratorium władzy", Warszawa 2023 [fragmenty]
Banu Subramaniam, "The Aliens Have Landed! Reflections on the Rhetoric of Biological Invasions","Meridians Feminism Race Transnationalism", vol. 2, no. 1 (2011), pp. 26-40.
Sunaura Taylor, "Bydlęce brzemię. Wyzwolenie ludzi z niepełnosprawnością i zwierząt", przeł. K. Makaruk, Warszawa 2021 [fragmenty].
Lars Berge, "Dobry wilk. Tragedia w szwedzkim zoo", przeł. I. Kowadło-Przedmojska, Wołowiec 2019 [fragmenty].
UWAGA: lektury będą udostępniane w formie skanów przez stronę Classroom zajęć. Pełna lista lektur zostanie udostępniona na pierwszych zajęciach.