Narzędzia antropologiczne: kategorie, metody badań 3002-1KON2016K20

Celem zajęć jest zapoznanie studentów z podstawowymi kategoriami antropologicznymi, obecnymi w klasycznej i współczesnej refleksji humanistycznej. Kategorie te stanowią podstawowe narzędzia analityczne nauk o kulturze. Program zajęć skonstruowany jest tak, by ukazać studentom funkcjonalność, ograniczenia i historyczne uwarunkowania kategorii antropologicznych; daje to możliwość zapoznania się zarówno z dorobkiem klasycznych szkół antropologicznych, jak i nowymi trendami w humanistyce i naukach społecznych.
Program otwarty jest na modyfikacje zgodne z potrzebami studentów: to oni dokonają wyboru interesujących ich zagadnień oraz ilustrujących te zagadnienia warsztatów (lista zagadnień jest otwarta na propozycje studentów).
Materiały do zajęć będą umieszczane w folderze: https://www.dropbox.com/sh/wxi419c7ctuzhrh/AAAiDnsABfmx0nH0QFGj5Qrva?dl=0

Propozycje warsztatów:

– Fundacja Transfuzja (gender)
– projekt „Rodziny z wyboru” lub „Tęczowe Rodziny” (rodzina i więzi)
– wybrane grupy nacjonalistyczne, np. Niklot, ONR, Narodowa Organizacja Kobiet (nacjonalizm)
– Wymiennik (dar i wymiana)

Propozycje zagadnień:

METODY BADAŃ
Lektury:

● Bronisław Malinowski, Argonauci zachodniego Pacyfiku, w: Świat człowieka – świat kultury, Antologia tekstów klasycznej antropologii, red. E. Nowicka, M. Głowacka-Grajper, Warszawa 2009
● Clifford Geertz, Opis gęsty. W poszukiwaniu interpretatywnej teorii kultury, w: Interpretacja kultur. Wybrane eseje, WUJ, Kraków 2005
● Kathy Charmaz, Teoria ugruntowana. Praktyczny przewodnik po analizie jakościowej, PWN, Warszawa 2009, wstęp Krzysztofa Koneckiego

NATURA-KULTURA-CIAŁO

Kulturowe uwarunkowania ciała
Lektury:

● Marcel Mauss, Sposoby posługiwania się ciałem, w: Antropologia kultury. Zagadnienia i wybór tekstów, red. A. Mencwel, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego , Warszawa 2005
● Zygmunt Bauman, Ponowoczesne przygody ciała, w: Antropologia ciała. Zagadnienia i wybór tekstów, red. M. Szpakowska, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2008
● Susan Sontag, Choroba jako metafora, w: Antropologia ciała. Zagadnienia i wybór tekstów, red. M. Szpakowska, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2008

Gender i socjalizacja płciowa
Lektury:

● Pierre Bourdieu, Męska dominacja, Oficyna Naukowa, Warszawa 2004, r. Anamneza ukrytych stałych
● Judith Butler, Imitacja i nieposłuszeństwo płciowe, w: Antropologia ciała, red. M. Szpakowska, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2008

Ciało i emocje
Lektury:

● Norbert Elias, O zachowaniu w sypialni, w: Antropologia kultury. Zagadnienia i wybór tekstów, red. A. Mencwel, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego , Warszawa 2005
● Mary Douglas, Czystość i zmaza, w: Antropologia ciała, red. M. Szpakowska, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2008
● Nancy Scheper-Hughes, Matka Boska Bolesna. Polityczna ekonomia emocji, fragment Kulturowa konstrukcja niemowlęcia, w: Emocje w kulturze, red. M. Rajtar, J. Straczuk, WUW i NCK, Warszawa 2012

PRZESTRZEŃ-CZAS

Proksemika: dystanse i architektura
Lektura:

● Edward Hall, Ukryty wymiar, w: Antropologia kultury. Zagadnienia i wybór tekstów, red. A. Mencwel, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego , Warszawa 2005

Przemieszczenie, mobilność
Lektury:

● Marc Auge, Nie-miejsca. Wprowadzenie do antropologii hipernowoczesności, PNW, Warszawa 2010, r. 3 Od miejsc do nie-miejsc
● John Urry, Socjologia mobilności, PWN, Warszawa 2009, fragment Mobilne społeczeństwa obywatelskie
● Zygmunt Bauman, Globalizacja. I co z tego dla ludzi wynika, PIW, Warszawa 2000, r. 4 Turyści i włóczędzy

Mircea Eliade: sacrum, profanum, mit, rytuał
Lektury:

● Mircea Eliade, Święty obszar i sakralizacja świata; Czas święty i mity, w: Antropologia kultury. Zagadnienia i wybór tekstów, red. A. Mencwel, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego , Warszawa 2005

Czas, pamięć, środki społecznej transmisji
Lektury:

● Kazimierz Dobowolski, Chłopska kultura tradycyjna, , w: Antropologia kultury. Zagadnienia i wybór tekstów, red. A. Mencwel, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego , Warszawa 2005
● Lucien Lévy-Bruhl, Partycypacja mistyczna, w: Antropologia kultury. Zagadnienia i wybór tekstów, red. A. Mencwel, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego , Warszawa 2005
● Paul Connerton, Jak społeczeństwa pamiętają, WUW, Warszawa 2012 (fragment)

Antropologia i socjologia czasu
Lektury:

● Aron Guriewicz, „Cóż to jest...czas?”, w: Antropologia kultury. Zagadnienia i wybór tekstów, red. A. Mencwel, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego , Warszawa 2005
● Elżbieta Tarkowska, Czas w życiu Polaków. Wyniki badań, hipotezy, impresje, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 1992, r. 3 Czas społeczny i inne kategorie temporalne: http://otworzksiazke.pl/ksiazka/czas_w_zyciu_polakow/rozdzial/320/
● Thomas Hylland Eriksen, Tyrania chwili. Szybko i wolno płynący czas w erze informacji, PIW, Warszawa 2003, r. 6 Spiętrzenie

OSOBOWOŚĆ-TOŻSAMOŚĆ-RODZINA

Psychokulturalizm. Koncepcja osobowości podstawowej
Lektury:

● Ruth Benedict, Wzory kultury, w: Antropologia kultury. Zagadnienia i wybór tekstów, red. A. Mencwel, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego , Warszawa 2005
● Margaret Mead, Dojrzewanie na Samoa, w: Świat człowieka – świat kultury, Antologia tekstów klasycznej antropologii, red. E. Nowicka, M. Głowacka-Grajper, Warszawa 2009

Tożsamość, związki i kultura terapeutyczna
Lektury:

● Anthony Giddens, Nowoczesność i tożsamość. „Ja” i społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności, PWN, Warszawa 2001, r. III Trajektoria tożsamości
● Eva Illouz, Uczucia w dobie kapitalizmu, Oficyna Naukowa, Warszawa 2010, fragmenty Narracja samorealizacji, Wirtualne spotkania (s. 65-92, 112-116)

Małżeństwo i rodzina (ujęcie strukturalistyczne i poststrukturalistyczne)
Lektury:

● Claude Lévi-Strauss, Rodzina, w: Antropologia kultury. Zagadnienia i wybór tekstów, red. A. Mencwel, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2005
● Ulrich Beck, Elisabeth Beck-Gernsheim, Miłość na odległość. Modele życia w epoce globalnej, PWN, Warszawa 2013, r. 8 Moją matką była hiszpańska komórka jajowa: o turystyce „za dzieckiem” i globalnych rodzinach patchworkowych
książka dostępna w systemie ibuk BUW po zalogowaniu (dział e-książki)

WIĘZI SPOŁECZNE

Pierwotne i wtórne związki społeczne, dar i wymiana
Lektury:

● Ferdinand Tönnies, Wspólnota i stowarzyszenie, w: Antropologia kultury. Zagadnienia i wybór tekstów, red. A. Mencwel, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego , Warszawa 2005
● Charles Cooley, Grupy pierwotne, w: Antropologia kultury. Zagadnienia i wybór tekstów, red. A. Mencwel, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego , Warszawa 2005
● Edward Sahlins, Pierwotne związki społeczne, w: Antropologia kultury. Zagadnienia i wybór tekstów, red. A. Mencwel, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego , Warszawa 2005
● M. Sahlins, Socjologia wymiany w społeczeństwach pierwotnych, w: Współczesne teorie wymiany społecznej, red. M. Kempny, J. Szmatka, Warszawa 1992

Kultury narodowe
Lektury:

● James Clifford, Kłopoty z kulturą. Dwudziestowieczna etnografia, literatura i sztuka, Wydawnictwo KR, Warszawa 2000, r. 12 Tożsamość w Mashpee (fragmenty: s. 299-312, 359-370)
● Tim Edensor, Tożsamość narodowa, kultura popularna i życie codzienne, WUJ, Kraków 2004, r. 1 Kultura popularna, życie codzienne i matryca tożsamości narodowej (minimum s. 13-32)