Polska proza współczesna 3001-C661LW1
W toku seminarium przyjrzymy się polskiej prozie w szerokim sensie współczesnej (1945-2026) z różnych perspektyw:
1. genologicznej - interpretując przykłady fabularnej prozy fikcjonalnej (opowiadania, powieści, w tym formy pograniczne), artystycznej prozy niefikcjonalnej (eseje, dzienniki i reportaże literackie), prozy poetyckiej, wreszcie formy pograniczne i eksperymentalne, jak sylwa;
2. personalnej - szkicując sylwetki najważniejszych twórców i zastanawiając się nad psychologią procesu twórczego i socjologią pola literackiego;
3. społeczno-politycznej - osadzimy utwory w kontekście historii narodowej i światowej;
4. systematyzującej - zbadamy przykłady najważniejszych nurtów tego długiego okresu;
5. teoretycznej - zastanowimy się nad korespondencją utworów literackich z odkryciami filozofii i teorii literatury, traktowanymi nie tylko jako narzędzia interpretacyjne, ale też paralelne do literatury zjawiska w kulturze.
Pierwszy semestr seminarium będzie miał charakter zbliżony do konwersatorium. Na wybranych przykładach literackich przedstawię przegląd zagadnień zasygnalizowanych na liście powyżej. Równolegle będziemy pracowali nad wstępnym sformułowaniem tematów prac - doborem literatury podmiotowej i narzędzi interpretacyjnych. Częściowo może się to dobywać w toku zajęć, zasadniczo jednak zaproszę w tej kwestii do konsultacji indywidualnych - w formie dowolnej: na dyżurze stacjonarnym, zdalnie lub korespondencyjnie.
Semestr drugi poświęcimy przede wszystkim tematom studenckim. Zadaniem każdego uczestnika jest zaproponowanie lektury na zajęcia (materiał badawczy, tekst teoretyczny lub szczególnie frapujące opracowanie), zwięzłe wprowadzenie do dyskusji (biografia pisarza, kontekst historyczny) - w miarę możliwości wraz z przedstawieniem projektu pracy, a następnie współprowadzenie rozmowy. W toku konsultacji indywidualnych będziemy tymczasem pracować nad konspektami prac i doborem bibliografii.
Semestr trzeci (na początku drugiego roku zajęć) rozpoczniemy w formie konwersatoryjnej, starając się na kolejnych przykładach pogłębić rozumienie zagadnień najważniejszych dla tematu seminarium, ze szczególnym uwzględnieniem tych, które znalazły odzwierciedlenie w projektach prac. W toku semestru przejdziemy do dyskusji nad fragmentami powstających prac, starając się wspólnie pomóc ich autorom w ulepszeniu i rozwinięciu zaprezentowanych rozdziałów. Wątek ten obejmie też zapewne początek semestru czwartego. Na zakończenie seminarium wrócimy do formy konwersatoryjnej, jednak z możliwością dodatkowych dyskusji nad problematyką lub fragmentami prac.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty kształcenia
Wiedza:
Student zna w stopniu pogłębionym najważniejszych twórców polskiej prozy artystycznej lat 1945-2026, jej główne nurty, odmiany i gatunki, potrafi przedstawić jej ewolucję.
Student zna podstawy poetyki prozy artystycznej oraz odpowiednią terminologię z zakresu stylistyki i narratologii, potrafi je zastosować do analizy utworu literackiego.
Umiejętności:
Student potrafi zinterpretować przykłady polskiej prozy współczesnej w ich kontekście historyczno-społecznym i kulturowym, rozpoznaje jej gatunki i główne nurty.
Student potrafi wykorzystać prozę artystyczną, zarówno fikcjonalną jak niefikcjonalną, jako źródło wiedzy o społeczeństwie, w którym powstała, zdając sobie jednocześnie sprawę z konieczności krytycznego podejścia do tego rodzaju materiału.
Student potrafi do wybranego materiału literackiego dobrać bibliografię przedmiotową i teoretyczną oraz metodę analizy.
Student potrafi skonstruować na wybrany temat dłuższą wypowiedź pisemną (pracę magisterską o długości 3-5 arkuszy wydawniczych).
Kompetencje społeczne:
Student współprowadzi dyskusję na wybrany przez siebie temat.
Student uczestniczy w kolektywnym wysiłku na rzecz ulepszenia w toku dyskusji projektów i tekstów przedstawionych przez kolegów.
Kryteria oceniania
1. Kontrola obecności wraz z oceną bieżącej aktywności i przygotowania do zajęć - dopuszczalne są dwie nieusprawiedliwione nieobecności w semestrze. Nadmiarowe nieobecności należy zaliczyć poprzez prezentację dodatkowo zadanej lektury (w toku merytorycznie odpowiednich zajęć lub w ostateczności na dyżurze). Liczba nieobecności nie może przekroczyć połowy liczby spotkań.
2. Na zakończenie I semestru - ustalenie tematu (materiału) i terminu wystąpienia w semestrze II.
3. W toku II semestru - prezentacja na zajęciach materiału i zarysu planowanej pracy.
4. Na zakończenie I roku (II semestru) należy przedstawić konspekt pracy wraz z bibliografią.
5. W ciągu II roku - prezentacja rozdziału pracy.
6. Zaliczenie II roku seminarium wymaga złożenia pracy magisterskiej o rozmiarze od 120 do 200 tys. znaków.
Sztuczną inteligencję student może stosować po konsultacji z prowadzącym i jedynie pomocniczo, np. dla wyszukiwania bibliografii. Niedopuszczalne jest generowanie za jej pomocą planu ani ostatecznego tekstu pracy.
Literatura
Podstawowa baza biobibliograficzna: https://pisarzeibadacze.ibl.edu.pl/indeks-hasel/
Lista poniżej ułożona jest według kolejności pierwodruków i obejmuje propozycje na cały dwuletni cykl seminarium, wybór lektur na poszczególne zajęcia będzie jednak dostosowany do zainteresowań uczestników i merytorycznego zaawansowania pracy. W razie potrzeby lista będzie modyfikowana i ewentualnie uzupełniana o szczególnie doniosłe opracowania lub teksty teoretyczne.
Stanisław Dygat, Jezioro Bodeńskie (1946)
Tadeusz Konwicki, Przy budowie (1950)
Witold Gombrowicz, Dziennik 1953-1956
Czesław Miłosz, Dolina Issy (1955)
Marek Hłasko, Pierwszy krok w chmurach (1956)
Jarosław Iwaszkiewicz, Książka moich wspomnień (1957)
Gustaw Herling-Grudziński, Skrzydła ołtarza (1960)
Zbigniew Herbert, Barbarzyńca w ogrodzie (1962)
Maria Kuncewiczowa, Tristan 1946 (1967)
Edward Redliński, Listy z Rabarbaru (1967)
Zofia Posmysz, Wakacje nad Adriatykiem (1970)
Kazimierz Brandys, Wariacje pocztowe (1972)
Leopold Buczkowski, Kąpiele w Lucca (1974)
Tadeusz Nowak, Półbaśnie (1976)
Miron Białoszewski, Szumy, zlepy, ciągi (1976)
Hanna Krall, Sześć odcieni bieli (1978)
Marek Nowakowski, Książę nocy (1978)
Jerzy Andrzejewski, Miazga (1979)
Zyta Oryszyn, Madam Frankensztajn (1984)
Paweł Huelle, Weiser Dawidek (1987)
Jarosław Marek Rymkiewicz, Umschlagplatz (1988)
Manuela Gretkowska, My zdzies’ emigranty (1991)
Izabela Filipiak, Absolutna amnezja (1995)
Magdalena Tulli, Sny i kamienie (1995)
Adam Wiedemann, wybór próz (1997-)
Adam Zagajewski, Obrona żarliwości (2002)
Sławomir Shuty, Zwał (2004)
Dorota Masłowska, Paw królowej (2005)
Michał Witkowski, Lubiewo (2005)
Olga Tokarczuk, Bieguni (2007)
Justyna Bargielska, Obsoletki (2010)
Filip Springer, Miedzianka (2011)
Andrzej Stasiuk, Wschód (2014)
Wioletta Grzegorzewska, Guguły (2014)
Ignacy Karpowicz, Sońka (2014)
Marian Pilot, Niebotyki (2017)
Zyta Rudzka, Ten się śmieje, kto ma zęby (2022)
Aleksandra Pakieła, Oto ciało moje (2022)
Joanna Kuciel-Frydryszak, Chłopki (2023)
Arek Kowalik, Dźwięki ptaków (2025)