Historia i geografia literatury po 1864 roku 3001-C661LP1
Zajęcia seminaryjne poświęcone będą twórczości autorów drugiej połowy XIX wieku z pokoleń pozytywistów i modernistów, ze szczególnym uwzględnieniem wpływu różnic geograficzno-kulturowych na kształtowanie się ich pisarstwa.
Podczas seminarium przyjrzymy się rytmom rozwojowym literatury polskiej drugiej połowy XIX wieku oraz indywidualnym wyborom pisarzy nie tylko w porządku chronologicznej ciągłości, lecz także z perspektywy modyfikowania się w czasie relacji pomiędzy trzema zaborami, krajem a emigracją, kulturą polską a słowiańskimi i niesłowiańskimi kulturami sąsiednimi, literaturą rodzimą a piśmiennictwem europejskim. Jako ważny przedmiot namysłu uwzględnione też zostanie zróżnicowanie wewnątrzzaborowe (zmieniające się centra kulturowe, ewoluujące funkcje prowincji, peryferii, lokalności itd.) z jednej strony, a z drugiej – otwieranie się polskich pisarzy na nowe doświadczenia wynikające z geograficznego oddalenia się od miejsca stałej obecności (podróże, emigracje, wygnania).
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty uczenia się
WIEDZA (Absolwent zna i rozumie: )
- fakty z zakresu literaturoznawstwa w stopniu pozwalającym mu napisać pracę dyplomową z historii literatury drugiej połowy XIX i początku XX wieku
- metodologie literaturoznawcze (szczególnie te najściślej powiązane z profilem problemowym seminarium)
- w stopniu pogłębionym miejsce i znaczenie literaturoznawstwa w relacji do innych dyscyplin naukowych oraz jego najnowszą specyfikę przedmiotową i metodologiczną
- w stopniu pogłębionym terminologię i teorie z zakresu historii literatury, zwłaszcza drugiej połowy XIX i początku XX wieku
- w stopniu pogłębionym diachroniczny charakter kształtowania się koncepcji badań literaturoznawczych, ze szczególnym uwzględnienie badań nad literaturą „pozytywizmu” i „modernizmu”
- w stopniu pogłębionym dynamikę rozwoju procesu historycznoliterackiego oraz tematy i idee pisarskie, ze szczególnym uwzględnieniem literatury polskiej drugiej połowy XIX i początku XX wieku;
- w stopniu pogłębionym rolę refleksji z zakresu innych nauk humanistycznych i nauk społecznych w procesie analizy historycznoliterackiej;
- w stopniu pogłębionym wpływ dzieł literackich na dzieje kultury polskiej i kształtowanie się świadomości kulturowej, cywilizacyjnej i społecznej;
- w stopniu pogłębionym metody interpretacji i analizy dzieł literackich pisanych przez pozytywistów i modernistów
- prawne i etyczne uwarunkowania przedsiębiorczości, działalności naukowej i zawodowej związanej z filologią polską oraz reguły zarządzania zasadami własności intelektualnej;
UMIEJĘTNOŚCI (Absolwent potrafi: )
- napisać dłuższą spójną pracę naukową:
- opartą na precyzyjnie sformułowanej wyjściowej tezie i wyrazistych pytaniach badawczych;
- wykorzystującą świadomie wybraną metodę badawczą;
- poprawną i konsekwentną pod względem metodologicznym;
- właściwie osadzoną w samodzielnie zrekonstruowanym i krytycznie rozpoznanym stanie badań;
- popartą zgromadzonym materiałem dowodowym;
- składającą się z argumentów logicznie prowadzących do konkluzji;
- eksponującą celowość i atrakcyjność poruszanej problematyki;
- poprawną pod względem językowym, także w zakresie korzystania ze stylu naukowego;
- obudowaną poprawnie i kompletnie sporządzonymi przypisami i bibliografią;
- mieszczącą się w obowiązujących limitach objętości
- ustnie zaprezentować swoje badania na każdym ich etapie,
- precyzyjnie definiując założenia i cele badawcze;
- dokonując właściwej selekcji problemów, przykładów i argumentów;
- uzasadniając celowość i atrakcyjność omawianej problematyki;
- wypowiadając się językiem bogatym, poprawnym, także w zakresie użycia stylu naukowego;
- utrzymując uwagę słuchaczy;
- wykorzystując przejrzyste techniki informacyjno-komunikacyjne do prezentacji badań (np. handouty, prezentacje multimedialne)
- dyskutując w sposób rzeczowo uargumentowany;
- mieszcząc się w założonym limicie czasowym wystąpienia
- student potrafi także samodzielnie podejmować i inicjować zespołowe i indywidualne działania naukowe;
- wszechstronnie wykorzystywać innowacyjne narzędzia wyszukiwawcze właściwe dla literaturoznawstwa;
- planować własną ścieżkę rozwoju intelektualnego i ukierunkowywać innych w tym zakresie;
KOMPETENCJE SPOŁECZNE (Absolwent jest gotów do: )
- organizowania własnego warsztatu badawczego i krytycznej oceny swoich dokonań;
- pracy w grupie, wspierania procesu twórczego innych osób
- wzięcia odpowiedzialności za trafność przekazywanej wiedzy, kierując się uczciwością i rzetelnością naukową oraz zasięgając w razie potrzeby opinii ekspertów;
- doceniania różnorodności i wielości opinii i kultur
- uznania znaczenia europejskiego i narodowego dziedzictwa kulturowego dla rozumienia wydarzeń społecznych i kulturalnych;
- uznania znaczenia refleksji humanistycznej dla kształtowania się więzi społecznych;
- wykorzystania kompetencji literaturoznawczych w działaniu na rzecz i organizowaniu życia kulturalnego regionu, kraju, Europy.
Kryteria oceniania
Bieżąca kontrola obecności i udziału w dyskusjach; wykonanie projektu badawczego, którego zakres i charakter zostaną ustalone wspólnie z osobami uczestniczącymi w zajęciach.
Dopuszczalne są dwie nieobecności w semestrze. Powyżej tej liczby (z wyłączeniem przypadków udokumentowanych, np. zwolnieniem lekarskim) – nie ma możliwości zaliczenia zajęć. Usprawiedliwione nadprogramowe nieobecności muszą zostać odrobione.
Korzystanie z narzędzi SI dozwolone jest tylko za zgodą prowadzącego i na zasadach ustalonych z prowadzącym.
Praktyki zawodowe
nie dotyczy
Literatura
Literatura przedmiotu zostanie ustalona wspólnie z osobami uczestniczącymi w zajęciach. Wśród początkowych lektur znajdą się m. in.:
E. Boniecki, „Stanowiliśmy odrębną grupę…”. Cztery studia o modernizmie warszawskim, Warszawa 2025.
E. Dąbrowicz, Biografia transgraniczna. Migracje jako problem tożsamości w polskim wieku XIX, „Białostockie Studia Literaturoznawcze” 2010, nr 1.
S. Frybes, Geografia literacka a historia literatury epoki pozytywizmu, w: Problemy życia literackiego w Królestwie Polskim drugiej połowy XIX wieku, cz. II: Geografia literacka a historia literatury, studia pod red. S. Frybesa, Wrocław 1987;
A. Janicka, Impuls poznania świata, w: tejże, Inna Europa. Studia o publicystyce „Przeglądu Tygodniowego” (1866–1878), Kraków 2023;
J. Maciejewski, Geografia kulturalna Polski II połowy XIX wieku, w: tegoż, Obszary i konteksty literatury, Warszawa 1998;
M. Rolf, Rządy imperialne w kraju nadwiślańskim. Królestwo Polskie i cesarstwo rosyjskie (1864-1915), Warszawa 2016;
A. Romanowski, Pozytywizm na Litwie. Polskie życie kulturalne na ziemiach litewsko-białorusko-inflanckich w latach 1864–1904, Kraków 2003;
L. Wolff, Idea Galicji. Historia i fantazja w kulturze politycznej Habsburgów, Kraków 2020;
F. Ziejka, Paryż młodopolski, Wrocław 1993;
F. Ziejka, Podróże pisarzy. Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki, Henryk Sienkiewicz i inni, Kraków 2019.