Mity, mitologie i mityzacje w polskiej literaturze romantycznej. Od dziedzictwa kultur dawnych do projektów tożsamości zbiorowej 3001-C653LR1

seminaria licencjackie

w sali

Celem seminarium jest przygotowanie studentów do napisania pracy licencjackiej dotyczącej funkcji mitu, pamięci kulturowej i wyobraźni mitotwórczej w literaturze i kulturze romantyzmu. Uczestnicy będą obserwowali sposoby przejmowania, przekształcania i aktualizowania przez romantyków dziedzictwa dawnych kultur (m.in. antycznej, biblijnej, słowiańskiej, nordyckiej, orientalnej) w celu budowania nowoczesnych wyobrażeń (w tym także nowych mitów) o historii, narodzie, wspólnocie, poezji, naturze i duchowości. Punktem wyjścia do pracy na zajęciach będzie rozróżnienie między mitem jako narracją tworzącą fundamenty tożsamości podmiotu mówiącego i bohaterów, mitologią jako systemem opowieści i wyobrażeń o świecie oraz mityzacją jako procesem nadawania znaczeń symbolicznych rzeczywistości historycznej, społecznej lub egzystencjalnej. Literatura romantyczna będzie rozpatrywana nie tylko jako medium dziedziczenia dawnych mitów, lecz także jako obszar ich twórczej reinterpretacji, ideologizacji, estetyzacji i krytycznej rewizji. Zajęcia będą zmierzały do wykazania, w jaki sposób mity romantyczne organizują wyobraźnię historyczną, ustanawiają wzory pamięci zbiorowej, legitymizują projekty tożsamości narodowej, ujawniają napięcia między wspólnotą a jednostką, tradycją a nowoczesnością, sacrum a polityką, historią a fantazmatem. Przedmiotem analizy będą zarówno dzieła kanoniczne, jak i mniej spopularyzowane lub dziś już zapomniane. Wśród kontekstów porównawczych znajdą się utwory literatury polskiej i światowej. W centrum uwagi zostaną umieszczone kategorie i pojęcia, takie jak osjanizm, orientalizm, mesjanizm, mitopoetyka, mitolingwistyka, mit narodowy, mit słowiański, mity Północy i Południa, mity poety-proroka, kobiecości, natury, mity genezyjskie i eschatologiczne. W drugim semestrze seminarium będzie miało charakter warsztatowy. Studenci będą przygotowywać prace licencjackie, ucząc się formułowania problemów badawczych, hipotez interpretacyjnych, analizowania tekstów literackich, redagowania rozpraw, właściwego doboru i uzupełniania bibliografii. Ważnym elementem zajęć będzie prezentowanie fragmentów prac połączone z ich recenzowaniem pod względem kompozycyjnym, językowym, metodologicznym i merytorycznym.

Wiedza
Student zna i rozumie:
- podstawowe teorie mitu, mitologii i mityzacji w literaturze i sztuce;
- cechy narracji mitycznych i mitotwórczych w literaturze romantycznej;
- najważniejsze dzieła romantyczne związane z problematyką mitu i wyobraźni zbiorowej;
- związki między literaturą romantyczną a tradycjami antyczną, biblijną, słowiańską, nordycką etc.;
- metodologię badań literaturoznawczych, mitoznawczych i zasady przygotowywania pracy naukowej.

Umiejętności
Student potrafi:
- interpretować tekst literacki z wykorzystaniem kategorii mitu i mityzacji;
- analizować relacje między literaturą a pamięcią kulturową oraz projektami tożsamości zbiorowej;
- skutecznie stosować narzędzia analizy intertekstualnej, intersemiotycznej i komparatystycznej;
- recenzować teksty naukowe oraz aktywnie uczestniczyć w dyskusjach literaturo- i mitoznawczych;
- przygotować pracę licencjacką zgodnie z zasadami warsztatu naukowego.

Kompetencje społeczne
Student jest gotów do:
- docenienia roli dziedzictwa kulturowego w procesach formowania tożsamości zbiorowej;
- krytycznej refleksji nad działaniem mechanizmów mitotwórczych w kulturze;
- rozpoznawania narracji mitycznej w debacie społecznej.

Metody oceniania
- bieżąca ocena aktywności podczas dyskusji nad obecnością i funkcjonowaniem mitów, mitologii oraz zjawiska mityzacji w polskiej literaturze romantycznej;
- systematyczna ocena ustnych prezentacji poświęconych wybranym mitom kulturowym, narodowym, religijnym i historycznym oraz ich literackim przekształceniom;
- ocena doboru i wykorzystania bibliografii;
- ocena kolejnych etapów przygotowywania pracy licencjackiej (konspektu, bibliografii, rozdziałów analityczno-interpretacyjnych);
- ocena ostatecznej wersji pracy licencjackiej.

Kryteria oceniania. Ocena obejmuje:
- znajomość najważniejszych koncepcji mitu, mitologii i mityzacji wykorzystywanych we współczesnych badaniach literackich;
- umiejętność rozpoznawania i interpretowania narracji mitycznej lub mitotwórczej w utworach polskiego romantyzmu;
- zdolność do analizy funkcji mitów antycznych, biblijnych, słowiańskich, historycznych i narodowych w literaturze romantycznej;
- umiejętność odnajdywania i charakteryzowania związków między literaturą romantyczną a procesami kształtowania wyobrażeń zbiorowych i wspólnotowych;
- poprawność metodologiczną analiz;
- samodzielność w formułowaniu problemów badawczych;
- umiejętność tworzenia argumentacji naukowej i syntetyzowania wyników badań;
- poprawność językową, stylistyczną i kompozycyjną przygotowywanych dysertacji;
- terminowość realizacji kolejnych etapów pracy.

Barthes Roland, Mitologie, przeł. A. Dziadek, Warszawa 2020.
Berwiński Ryszard, Bogunka na Gople, w: tenże, Powieści wielkopolskie, Wrocław 1840.
Bielik-Robson Agata, Duch powierzchni. Rewizja romantyczna i filozofia, Kraków 2010.
Borkowska Grażyna, Cudzoziemki. Studia o polskiej prozie kobiecej, Warszawa 1996.
Czajkowski Michał, Wernyhora, Paryż 1838.
Czapliński Przemysław, Resztki nowoczesności, Kraków 2011.
Dołęga-Chodakowski Zorian, O Słowiańszczyźnie przed chrześcijaństwem oraz inne pisma i listy, oprac. J. Maślanka, Warszawa 1967.
Eco Umberto, Jak napisać pracę dyplomową. Poradnik dla humanistów, przeł. G. Jurkowlaniec, Warszawa 2007.
Edda poetycka, przeł. A. Załuska-Strömberg, Wrocław 1986 (fragmenty).
Eliade Mircea, Mit wiecznego powrotu, przeł. K. Kocjan, Warszawa 1998.
Gosławski Maurycy, Podole. Poema opisowe w czterech częściach, w: tenże, Poezje, Lipsk 1864.
Goszczyński Seweryn, Król zamczyska, oprac. M. Inglot, Wrocław 1961.
Goszczyński Seweryn, Zamek kaniowski, oprac. H. Krukowska, Białystok 1994.
Hoffmann E.T.A., Die Elixiere des Teufels, Berlin 1815.
Hugo Victor, Legenda wieków, przeł. A. Pług, A. Nałęcz Korzeniowski, Żytomierz 1860 (fragmenty).
Janion Maria, Do Europy tak, ale razem z naszymi umarłymi, Warszawa 2000.
Janion Maria, Gorączka romantyczna, Warszawa 1975.
Janion Maria, Kobiety i duch inności, Warszawa 1996.
Janion Maria, Niesamowita Słowiańszczyzna, Kraków 2006.
Janion Maria, Wampir. Biografia symboliczna, Gdańsk 2002.
Janion Maria, Żmigrodzka Maria, Romantyzm i historia, Warszawa 1978.
Janion Maria, Żyjąc tracimy życie, Warszawa 2001.
Krasiński Zygmunt, Przedświt, oprac. J. Kleiner, Wrocław 1923.
Krasiński Zygmunt, Psalmy przyszłości…, oprac. M. Kridl, Wrocław 1928.
Lenartowicz Teofil, Lirenka, Poznań 1855.
Ławski Jarosław, Bo na tym świecie Śmierć. Studia o czarnym romantyzmie, Gdańsk 2008.
Macpherson James, Pieśni Osjana, przeł. S. Goszczyński, Kraków 2002 (fragmenty).
Mickiewicz Adam, Ballady i romanse, w: tenże, Dzieła. Wydanie rocznicowe, t. 1: Wiersze, oprac. Cz. Zgorzelski, Warszawa 1993.
Mickiewicz Adam, Dziady, cz. III, w: tenże, Dzieła. Wydanie rocznicowe, t. 3: Dramaty, oprac. Z. Stefanowska, Warszawa 1995.
Mickiewicz Adam, Grażyna, w: tenże, Dzieła. Wydanie rocznicowe, t. 2: Poematy, oprac. W. Floryan, Warszawa 1994.
Mickiewicz Adam, Konrad Wallenrod, w: tenże, Dzieła. Wydanie rocznicowe, t. 2: Poematy, oprac. W. Floryan, Warszawa 1994.
Mickiewicz Adam, Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego, w: tenże, Dzieła. Wydanie rocznicowe, t. 5: Proza artystyczna i pisma krytyczne, oprac. Z. Dokurno, Warszawa 1997.
Mickiewicz Adam, Sonety krymskie, w: tenże, Dzieła. Wydanie rocznicowe, t. 1: Wiersze, oprac. Cz. Zgorzelski, Warszawa 1993.
Norwid Cyprian, Promethidion, Paryż 1851.
Novalis, Henryk von Ofterdingen, przeł. i oprac. E. Szymani, W. Kunicki, Wrocław 2003.
Pol Wincenty, Pieśni Janusza, ze wstępem i obj. J. Kallenbacha, Kraków 1921.
Ricoeur Paul, O interpretacji. Esej o Freudzie, Warszawa 2008 (fragmenty).
Rojek Paweł, Liturgia dziejów. Jan Paweł II i polski mesjanizm, Kraków 2016.
Rusinek Michał, Załazińska Aneta, Retoryka podręczna, czyli jak wnikliwie słuchać i przekonująco mówić, Kraków 2005.
Rzewuski Henryk, Pamiątki Soplicy, Warszawa 1978.
Said Edward, Orientalizm, przeł. M. Wyrwas-Wiśniewska, Poznań 2018.
Sawicki Stefan, Początki syntezy historycznej w polskim romantyzmie, „Roczniki Humanistyczne 1967, t. 15, z. 1.
Scott Walter, Pieśń ostatniego minstrela, Dziewica z jeziora, w: Tłumaczenia Antoniego Edwarda Odyńca, t. 1, Warszawa 1874.
Shelley Percy Bysshe, Obrona poezji, przeł. J. Kasprowicz, Oborniki 1939.
Sławiński Janusz, Dzieło – język – tradycja, Warszawa 1974.
Słowacki Juliusz, Genezis z Ducha, Król-Duch, Lilla Weneda, Ojciec zadżumionych, w: tenże, dzieła wszystkie, red. J. Kleiner, t. 1-17, Wrocław 1952-1975.
Szyjewski Andrzej, Religia Słowian, Kraków 2003.
Tradycja wynaleziona, red. E. Hobsbawm, T. Ranger, przeł. M. Godyń, Kraków 2008.
Walicki Andrzej, Filozofia a mesjanizm, Warszawa 1970.
Wordsworth William, Lyrical Ballads (dowolne wydanie, fragmenty).
Wójcicki Kazimierz Władysław, Klechdy, starożytne podania i powieści ludu polskiego i Rusi, t. 1-2, Warszawa 1837.
Wyspiański Stanisław, Wesele, oprac. Jan Nowakowski, Wrocław 1984.
Zaleski Józef Bohdan, Duch od stepu, w: tenże, Wybór poezyj, wstęp B. Stelmaszczyk-Świontek, oprac. C. Gajkowska, Wrocław 1985.
Zgorzelski Czesław, Liryka w pełni romantyczna, Warszawa 1981.
Zgorzelski Czesław, O sztuce poetyckiej Mickiewicza, Warszawa 1976.
Zmorski Roman, Lesław. Szkic fantastyczny, wstęp i oprac. H. Krukowska, red. J. Ławski, Białystok 2014.
Żeromski Stefan, Rozdziobią nas kruki, wrony…, Warszawa 1895.
Żmichowska Narcyza, Poganka, wstęp i oprac. G. Borkowska, Wrocław 2013.

Lista lektur nie jest zamknięta i będzie modyfikowana zgodnie z zainteresowaniami uczestników seminarium i tematami prac licencjackich.