Najnowsze zagadnienia w badaniach nad płcią i seksualnością 3000-PISB2-NZPS
Badania nad płcią i seksualnością ponownie wchodzą w okres intensywnych przeobrażeń. Pandemia COVID-19, globalny wzrost ruchów antygenderowych, przyspieszenie cyfryzacji życia społecznego oraz narastający kryzys klimatyczny stworzyły nowe warunki, w których dotychczasowe kategorie analityczne podlegają rewizji, a zakres dyscypliny dynamicznie się rekonfiguruje. Zajęcia opierają się na założeniu, że zadaniem badaczy i badaczek jest nie tylko śledzenie tych zmian, ale również krytyczna refleksja nad tym, które ramy teoretyczne pozwalają na ich adekwatne opisanie.
Ćwiczenia koncentrują się wokół zjawisk kulturowych i społecznych, które wyznaczają aktualne pola napięcia w badaniach nad płcią i seksualnością. Każde spotkanie poświęcone jest innemu wybranemu zjawisku na mapie technofeudalizmu. W czasie zajęć porozmawiamy między innymi o: debacie wokół cancel culture, wokism i aktach Epsteina; zorganizowanej mizoginii w kulturze gier cyfrowych; estetyzacji patriarchatu w mediach społecznościowych; radykalizacji środowisk manospherycznychnowych; nowych formach korporacyjnej władzy opartej na radykalnie maskulinistycznej ideologii; politykach danych wrażliwych; algorytmicznie reprodukowanych nierówności płciowych; wielkich modelach językowych i cyfrowych sobowtórach; procesie platformizacji pracy seksualnej; nowym materializmie i zabawki dla dorosłych; hyperpopie oraz estetyce porażki w kulturze cyfrowej; a także o transnarodowych ruchach antygenderowych; falach legislacyjnego backlashu wymierzonego w prawa osób transpłciowych; zjawisku politycznego pinkwashingu oraz globalnej solidarności palestyńskiej.
Każde spotkanie rozpocznie się od analizy konkretnego zjawiska jako punktu wyjścia do szerszej debaty teoretycznej. Celem kursu jest rozwijanie przez studentów i studentki umiejętności poruszania się między poziomem analizy danych empirycznych a poziomem zastosowanej ramy interpretacyjnej oraz zdolności do samodzielnego sytuowania własnych badań wobec aktualnych debat w obrębie dyscypliny i szerszego dyskursu społeczno-politycznego.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty uczenia się
WIEDZA / Osoba studiująca zna i rozumie:
— najnowsze tendencje teoretyczne i badawcze w obszarze studiów nad płcią i seksualnością;
— związki między zjawiskami kulturowymi i społecznymi a ramami analitycznymi stosowanymi w dyscyplinie;
— aktualny stan debat w polu dyscypliny oraz jego uwikłania w szerszy dyskurs społeczno-polityczny.
UMIEJĘTNOŚCI / Osoba studiująca potrafi:
— samodzielnie analizować aktualne zjawiska kulturowe i społeczne z wykorzystaniem narzędzi teoretycznych wypracowanych w badaniach nad płcią i seksualnością;
— dobierać i weryfikować ramy teoretyczne adekwatne do analizy aktualnych zjawisk kulturowych i społecznych;
— sytuować własną pracę badawczą wobec bieżących debat w obrębie dyscypliny oraz szerszego dyskursu społeczno-politycznego.
KOMPETENCJE SPOŁECZNE / Osoba studiująca jest gotowa do:
— krytycznej refleksji nad dynamiką pola dyscypliny i jego uwikłaniami politycznymi;
— zabierania głosu w dyskusji z uwzględnieniem różnorodności perspektyw i kontekstów;
— etycznego podejścia do badań nad płcią i seksualnością, w tym wrażliwości na sytuację osób, których dotyczą podejmowane zagadnienia.
Kryteria oceniania
(1) Podstawowym warunkiem zaliczenia semestru jest uczestniczenie w zajęciach. Nieobecności należy usprawiedliwiać u prowadzącego zajęcia. Osoba studiująca ma prawo do dwóch usprawiedliwionych lub nieusprawiedliwionych nieobecności w semestrze. Osoba mająca od trzech do pięciu nieobecności w semestrze musi nadrobić je w ramach dyżuru prowadzącego. Nieobecności (nawet usprawiedliwione) na więcej niż pięciu zajęciach skutkują niedopuszczeniem do zaliczenia zajęć. Jedynie osoby z przyznaną Indywidualną Organizacją Studiów w oparciu o opinię BON mogą mieć zwiększony limit nieobecności, jednak nie więcej niż do 50%.
(2) Ocena na zaliczenie zostanie wystawiona na podstawie aktywności na zajęciach w postaci zabierania głosu w dyskusji (50%) oraz przygotowania krótkiej prezentacji zespołowej, wykorzystującej materiał z zajęć do analizy wybranego aktualnego zjawiska z zakresu badań nad płcią i seksualnością (50%).
(3) Szacunkowy nakład pracy osoby studiującej: 3 ECTS (90h) — udział w zajęciach 30h (1 ECTS), przygotowanie do zajęć 30h (1 ECTS), przygotowanie zaliczenia 30h (1 ECTS).
(4) Sposób wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji w prezentacjach określają zapisy § 3 i 4 uchwały nr 98 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 8 grudnia 2023 roku. W związku z tym, że jedną z podstawowych umiejętności zdobywanych na kierunkach studiów organizowanych na Wydziale Polonistyki jest sprawne i profesjonalne posługiwanie się polszczyzną pisaną, a w szczególności stylem naukowym, zabrania się wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji do generowania tekstów i slajdów. Niemniej na niniejszych zajęciach dopuszcza się wykorzystanie narzędzi AI wyłącznie do korekty językowej tekstów przygotowanych uprzednio samodzielnie.
Literatura
Wybór literatury:
— Atshan, S., Queer Palestine and the Empire of Critique, Stanford University Press, 2020.
— Bernstein, E., Temporarily Yours: Intimacy, Authenticity, and the Commerce of Sex, University of Chicago Press, 2007
— Cooper, M., „Epstein Family Values", Equator, 14.02.2026
— Deem, A., The Tradwife Revolution: An Ethnography of Trad Futurism on Social Media, Routledge, 2026.
— Geffen, S., Glitter Up the Dark: How Pop Music Broke the Binary, University of Texas Press, 2020.
— Gill-Peterson, J., A Short History of Trans Misogyny, Verso, 2024.
— Gleeson, S., O'Rourke, E. (red.), Transgender Marxism, Pluto Press, 2021
— Goriunova, O., Ideal Subjects: The Abstract People of AI, University of Minnesota Press, 2025.
— Ngai, S., „The Cuteness of the Avant-Garde", Critical Inquiry, 2005
— O'Donnell, J., Gamergate and Anti-Feminism in the Digital Age, Palgrave Macmillan, 2022.
— Slobodian, Q., Tarnoff, B., Muskism: A Guide for the Perplexed, Verso, 2026.
Ze względu na tematykę zajęć konieczna jest nieustanna aktualizacja sylabusa, dlatego ostateczna lista lektur zostanie podana na pierwszych zajęciach i będzie konsultowana z osobami studenckimi; wszystkie teksty będą udostępniane w formie skanów na Classroomie.