Zrozumieć gender w Polsce 3000-PISB1-ZG

Student_ka zna i rozumie historyczne uwarunkowania zmian społeczno-politycznych i kulturowych, potrafi wyjaśnić zjawiska historyczne przez pryzmat porządku płci
Student_ka zna podstawowe elementy warsztatu historycznego (analiza źródłowa, wiedza historiograficzna, kierunki badań i paradygmatyczne ramy).
Student_ka potrafi interpretować źródła historyczne.
Student_ka potrafi brać udział w dyskusji z posz oraz dzielić się wiedzą z szacunkiem dla głosów innych osób.

1. Podstawowym warunkiem zaliczenia semestru jest uczestniczenie w zajęciach. Osoba studiująca ma prawo do dwóch nieobecności w semestrze (bez konieczności przedstawiania usprawiedliwienia). Dodatkowa, jedna nieobecność wynikająca z udokumentowanego udziału w objazdach naukowych, warsztatach, konferencjach (z referatem) traktowana jest jako obecność w zajęciach.
Osoba mająca od trzech do pięciu nieobecności w semestrze musi
nadrobić je na dyżurze. Nieobecności (nawet usprawiedliwione!) na więcej niż pięciu zajęciach skutkują niedopuszczeniem do zaliczenia zajęć – jedynie osoby z przyznaną Indywidualną Organizacją Studiów
mogą mieć zwiększony limit nieobecności.
2. Metoda oceniania pochodna z oceny ciągłej aktywności na zajęciach (udział w dyskusjach, pracy w grupach, przygotowania przentacji zespołowej) i końcowego kolokwium). Osoby wyróżniające się na zajęciach mogą być zwolnione z pisania kolokwium.
3. Kryteria oceniania
- aktywny udział w dyskusjach i pracy w grupach (30%)
- przygotowanie prezentacji zespołowej (30%)
- zaliczenie kolokwium (40%).
4. Szacunkowy nakład pracy: udział w zajęciach 30 h (1 ECTS), przygotowanie do zajęć 30h (1 ECTS), przygotowanie zaliczenia 30 h (1 ECTS).
5. Zasady wykorzystania sztucznej inteligencji, pod warunkiem umieszczenia informacji o narzędziach do tego wykorzystanych. Dopuszczalne jest wykorzystanie narzędzi:
- usprawniającymi lekturę tekstów naukowych (tłumaczenie, tematyzacja, porównanie argumentacji, poszukiwanie informacji)
- przygotowanie prezentacji

Wybrana literatura:
Desperak I., Kuźma I. B. (red.), 2016, Kobiety niepokorne. Reformatorki – buntowniczki – rewolucjonistki. Herstorie, Łódź.
Dobrowolska A., 2025, Polish Sexual Revolutions: Negotiating Sexuality and Modernity behind the Iron Curtain, Oxford, New York.
Dufrat J., 2013, W służbie obozu marszałka Józefa Piłsudskiego. Związek Pracy Obywatelskiej Kobiet (1928-1939), Wrocław.
Fidelis Małgorzata, 2015, Kobiety, komunizm i industrializacja w powojennej Polsce, Warszawa.
Frevert U. 1997,, Mąż i niewiasta. Niewiasta i mąż. O różnicach płci w czasach nowoczesnych, Warszawa.
Górnicka-Boratyńska A., 2001, Stańmy się sobą. Cztery projekty emancypacji (1863-1939), Izabelin.
Grabowska M., 2018, Zerwana genealogia. Działalność społeczna i polityczna kobiet po 1945 roku a współczesny polski ruch kobiecy, Warszawa.
Grzebalska W., 2013, Płeć powstania warszawskiego, Narodowe Centrum Kultury; Instytut Badań Literackich PAN
Desperak I. B. K. (red.), 2016, Kobiety niepokorne. Reformatorki – buntowniczki – rewolucjonistki. Herstorie, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego
Janiak-Jasińska A., Sierakowska K., Szwarc A. (red.), Działaczki społeczne, feministki, obywatelki... Samoorganizowanie się kobiet na ziemiach polskich do 1918 roku (na tle porównawczym), Warszawa.
Janiak-Jasińska A., 2014, Maszyna do pisania i jej wpływ na sytuację kobiet na rynku pracy biurowej na ziemiach polskich w pocz. XX wieku, „Rocznik Antropologii Historii” IV, nr 2: 95-112.
Jarska N., Olaszek J. (red.), 2014, Płeć buntu. Kobiety w oporze społecznym i opozycji w Polsce w latach 1944-1989 na tle porównawczym, Warszawa
Jarska N., Perkowski P., 2016, Droga do władzy? Kobiety w PZPR 1948–1989, „Pamięć i Sprawiedliwość” nr 1: 231-246.
Jarska N., 2019, Modern Marriage and the Culture of Sexuality: Experts between the State and the Church in Poland, 1956–1970, „European History Quarterly” 49, nr 3: 467-490.
Jarska N., 2020, Praca zawodowa kobiet a relacje małżeńskie w powojennej Polsce. Analiza materiałów konkursów pamiętnikarskich z lat 1963, 1964 i 1974, „Polska 1944/45-1989. Studia i Materiały” nr 18: 83-105.
Krylova A., 2012, Radzieckie kobiety w walce. Historia przemocy na froncie wschodnim, Zakrzewo.
Kałwa D., 2001, Kobieta aktywna w Polsce międzywojennej. Dylematy środowisk kobiecych, Kraków.
Kałwa D., 2014, Historia kobiet versus studia gender – o potrzebie interdyscyplinarnego dialogu, w: R. S. Ewa Domańska Tomasz Wiślicz, (red.), 115-126.
Kałwa D., 2015, Przemoc i zapomnienie. Druga wojna światowa z perspektywy płci kulturowej, w: K. Bałżewska, D. Korczyńska-Partyka,, A. Wódkowska (red.), Kobiety i historia. Od niewidzialności do sprawczości, Gdańsk: 27-43.
Kenney P., 1999, The Gender of Resistance in Communist Poland, „American Historical Review” 104, nr 2: 399-425.
Kenney P., 2001, Pojęcie „Matki-Polki” w języku opozycji i władzy, w: T. Szarota (red.), Komunizm. Ideologia, system, ludzie, 338-351.
Klich-Kluczewska B., 2012a, Przypadek Marii spod Bochni. Próba analizy mikrohistorycznej procesu o aborcję z 1949 roku, „Rocznik Antropologii Historii” II, nr 1: 195-209.
Klich-Kluczewska B., 2016, Rodzina, tabu i komunizm w Polsce, Kraków.
Klich-Kluczewska B., 2017, Biopolitics and (Non-)Modernity. Population Micro-Policy, Expert Knowledge and Family in Late-Communist Poland, „Acta Poloniae Historica” 115: 151-174.
Kościelniak M., 2024, Aborcja i demokracja: przeciw-historia Polski 1956-1993, Warszawa.
Kubisa J., Rakowska K., 2019, Czy to był strajk? Refleksje na temat strajku polskich kobiet i strajku rodziców osób niepełnosprawnych, „Praktyka Teoretyczna” 30, nr 4: 15-50.
Kuźma-Markowska S., 2015, Wiele twarzy „nierządu”. Prostytucja w międzywojennym Wilnie, „Metamorfozy Społeczne”: 291-309.
Kuźma-Markowska S., 2018, Walka z „babkami” o zdrowie kobiet: medykalizacja przerywania ciąży w Polsce w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XX wieku, „Polska 1944/45-1989. Studia i Materiały” nr 15: 189-27.
Lóránd Z., Hîncu A., Trbovc Mihajlović J., Stańczak-Wiślicz K. (red.), 2024, Texts and Contexts from the History of Feminism and Women’s Rights. East Central Europe, Second Half of the Twentieth Century, Budapest - Vienna - New York.
Ostrowska J., 2018, Przemilczane. Seksualna praca przymusowa w czasie II wojny światowej, Wydawnictwo marginesy.
Pawlińska M., 2025, „Nie trzeba się załamywać, jest się przecież mężczyzną”. Obrazy męskości w pamiętnikach konkursowych polskich mężczyzn pracujących przymusowo na rzecz Trzeciej Rzeszy, Toruń.
Pető A., 2015, Pisanie historii przemocy seksualnej: przekraczanie granic, „Pamięć i Sprawiedliwość” nr 2: 27-37.
Piotrowska-Marchewa M., 2023, „Potrzebne państwu polskiemu”: nauczycielki w systemie publicznych szkół powszechnych Drugiej Rzeczypospolitej (1918-1939), Kraków.
Ramme J., Snochowska-Gonzalez C., 2019, Solidarność mimo różnic – solidarność dzięki różnicom. Działaczki Ogólnopolskiego Strajku Kobiet, „Praktyka Teoretyczna” 30, nr 4: 75-100.
Scott J. W., 2009, Gender jako przydatna kategoria analizy historycznej, Think Tank Feministyczny.
Scott J. W., 2010, Gender: Still a useful category of analysis?, „Diogenes” 57, nr 1: 7-14.
Sierakowska K., 2021, Dyskusje o wpływie wojny na emancypację kobiet w prasie kobiecej dwudziestolecia międzywojennego, „Dzieje Najnowsze” 53, nr 1: 41-53.
Solarska M., Bugajewski M., 2007, Współczesna francuska historia kobiet. Dokonania — perspektywy — krytyka, Bydgoszcz.
Stańczak-Wiślicz K., 2013a, Traktorzystka – o potędze wizerunku, „Teksty Drugie” nr 3: 150-163.
Stańczak-Wiślicz K., 2022, Gniew „Wściekłej Henryki” i dziewczyński bunt w listach do redakcji „Filipinki” (1957–1989), „Teksty Drugie” nr 2: 73-83.
Stańczak-Wiślicz K., Perkowski P., Fidelis M., Klich-Kluczewska B., 2020, Kobiety w Polsce 1945-1989. Nowoczesność, równouprawnienie, komunizm, Kraków.
Stolarz A., 2014, Wojsko, płeć i historia mówiona. O „kobiecych” opowieściach o doświadczeniu walki w czasie drugiej wojny światowej, „Rocznik Antropologii Historii” IV, nr 2: 113-133.
Tosiek A., 2025, Przepraszam za brzydkie pismo: Pamiętniki wiejskich kobiet, Wołowiec.
Wieruszewska M., 2019, Rodzina wiejska w genderowej perspektywie, czyli o sytuacji kobiet, w: M. Halamska, M. Stanny, J. Wilkin (red.), Ciągłość i zmiana: sto lat rozwoju polskiej wsi, t. 1, wyd. Wydanie pierwsze., Warszawa: 287-322.
Żarnowska A., 2006, Kobieta i rewolucja obyczajowa: społeczno-kulturowe aspekty seksualności: wiek XIX i XX: zbiór studiów, Warszawa.
Żarnowska A., Szwarc A. (red.), 1997, Kobieta i kultura życia codziennego: wiek XIX i XX, Warszawa.
Żarnowska A., Szwarc A. (red.), 2000, Kobieta i praca zawodowa, Warszawa.
Żarnowska A., Szwarc A. (red.), 2000, Równe prawa i nierówne szanse. Kobiety w Polsce międzywojennej. Zbiór studiów, Warszawa.
Żarnowska A., Szwarc A. (red.), 2001, Kobieta i kultura czasu wolnego, Warszawa
Żarnowska A., Szwarc A. (red.), 2004, Kobieta i małżeństwo: społeczno-kulturowe aspekty seksualności. Wiek XIX i XX: zbiór studiów, Warszawa.

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

• Strona przedmiotu 3000-PISB1-ZG w USOSweb