Społeczne praktyki równości 3000-PISB1-SPR
Celem spotkań będzie pogłębienie wiedzy na temat tego, czym może być równość w praktyce i w jaki sposób możliwe jest postawienie odpowiedzi na to pytanie. Przyjrzymy się doświadczeniom praktyczek równości, podejmujących konkretne „równościowe” działania w różnych społecznych kontekstach: w ramach ruchów społecznych, organizacji pozarządowych, instytucji kultury, samorządu czy akademii. Jednocześnie, będziemy definiować równość z perspektyw interesekcjonalnych, które uwzględnią interesy osób queerowych, Czarnych i z niepełnosprawnościami. Zastanowimy się nad różnymi taktykami i formami działania: protestem, ograniczonym w czasie projektem, badaniem, językową inwencją czy systemową reformą prawną. Integralną częścią spotkań będą rozmowy z osobami, których praca bezpośrednio związana jest z projektowaniem i praktycznym wdrażaniem równości.
- Przywilej i nierówności – na czym polega praktyczne „działanie”?
- Pozaludzkie inspiracje dla oporu i emancypacji
- Przemocowy vs. równościowy język – antyczarny rasizm
- Praktyki równości i LGBTQ – status prawa i zmian systemowych
- Aborcja w Polsce: język protestu, nowe narracje
- Inicjatywy badawcze: solidarność i wiedza podporządkowana
- Puszcza i granica polsko-białoruska: oddolna samoorganizacja
- Reformy prawne i systemowe, współpraca z polityką i administracją publiczną
- Przeciwko przemocy seksualnej: mobilizacja #MeToo
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2026Z: | W cyklu 2025Z: |
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty kształcenia
Student_ka zna i rozumie socjologiczne pojęcie działania społecznego.
Student_ka posiada podstawową wiedzę na temat zależności między jednostką a strukturą społeczną, oraz czynnikami warunkującymi działanie.
Student_ka jest świadomy_a istnienia różnorodnych praktyk społecznych, których celem jest walka z nierównościami
Student_ka potrafi wykorzystać pozyskaną wiedzę, by samodzielnie analizować społeczne praktyki równości.
Student_ka potrafi uczestniczyć w dyskusji oraz dzielić się wiedzą z szacunkiem dla głosów innych osób.
Kryteria oceniania
Podstawowym warunkiem zaliczenia semestru jest uczestniczenie w zajęciach. Nieobecności należy usprawiedliwiać u prowadzącej/prowadzącego zajęcia. Student/studentka ma prawo do dwóch nieusprawiedliwionych nieobecności w semestrze. Osoba mająca od trzech do pięciu nieobecności w semestrze musi nadrobić je w sposób określony przez osobę prowadzącą zajęcia (poprzez indywidualnie spotkanie podczas dyżuru w celu omówienia materiału z zajęć).
Warunkiem zaliczenia zajęć jest obecność, regularne przygotowanie do zajęć oraz aktywny udział w dyskusji. Warunkiem zaliczenia jest przygotowanie krótkiej prezentacji na forum (możliwość pracy zespołowej) lub przedstawienie pracy pisemnej. Konkretna forma zaliczenia zostanie omówiona z uczestnikami i uczestniczkami na pierwszych zajęciach.
Praktyki zawodowe
Brak praktyk.
Literatura
Propozycje zajęć i źródeł:
1. Praktyki i struktury nie(równości)
Eddo-Lodge, R. 2018. Dlaczego nie rozmawiam już z białymi o kolorze skóry. Tłum. Anna Sak. Wydawnictwo Karakter. Rozdział 3. Czym jest biały przywilej?
Bodzan, M. Kolonializm? Nas to nie dotyczy. Zródło: https://www.pah.org.pl/kolonializm-polska/?enable_cookies=all
2. Rasizm i powtarzające się historie
Ohia-Nowak, M. 2024. Antyczarny rasizm. Język – dyskurs – komunikacja. Wydawnictwo UMCS, s. 53-81.
Czarnota K. Stany Wyjątkowe. Podcast Czasu Kultury, rozmowa z Piotrem Laskowskim, 1 września 2021.
3. Kapitalizm
Repo, J. 2020. Feminist Commodity Activism: The New Political Economy of Feminist Protest. International Political Sociology 14(2): 215-232.
Gilbert S. 2025. Jak popkultura zwróciła kobiety przeciw sobie. Tłum. Kaja Gucio. Wydawnictwo Poznańskie: Rozdział. “Girlboss. Transformacja kobiecych ambicji”
4. Protest
Pamuła, N . 2020. „Czy adoptowałeś już niepełnosprawne dziecko?: przyczynek do analizy niepełnosprawności w dyskursie pro-choice w Polsce. Teksty Drugie, 2: 86-103.
5. LGBTQ? (1)
Spade. D. 2011. Normal Life: Administrative violence, critical trans politics and the limits of law. Duke University Press.
6. LGBTQ? (2)
Kulpa R. 2014. Western leveraged pedagogy of Central and Eastern Europe: Discourses of homophobia, tolerance, and nationhood. Gender, Place & Culture 21(4).
Lewicki P. 2023. Racist and Imperial Genealogies in LGBT-free Zones and Struggles over Europe in Poland. In: Kristín Loftsdóttir, Brigitte Hipfl, Sandra Ponzanesi (eds.) Creating Europe from the Margins. Mobilities and Racism in Postcolonial Europe.
7. Badania
Hajdarowicz, I. 2024. Badanie jako praktyka solidarności? O feministycznym procesie badawczym z Syryjkami z doświadczeniem uchodźstwa w Libanie. Przegląd Socjologii Jakościowej, 20(4), 166-189.
8. Puszcza
Pawluśkiewicz, J., Rok, J. 2019. Demokracja dla puszczy, w: J. Sowa (red.) Solidarność 2.0., czyli demokracja jako forma życia. Biennale Warszawa.
9. Pozaludzkie inspiracje
Gumbs, A. P. 2024. Niezatapialne. Czarny feminizm i ssaki morskie. Tłum. Dominka Wasilewska i Weronika Zalewska. Wydawnictwo Współbycie. Rozdział 1. Słuchaj, Rozdział 13. Odmawiaj.
10. Troska
Rawłuszko, M., Grabowska, M. 2026. Social Reproduction as resistance: abortion, refugees, and illegitimate care. Social Politics. W druku.
Spade D. 2020. Solidarity not charity. Mutual aid for Mobilization and Survival. Social Text, 142, 38(1): 131-151.
11. #metoo
Gustavsson, M. 2020. Klub. Seksskandal w komitecie noblowskim. Tłum. Justyna Czechowska. Wielka Litera.
Farrow, R. 2020. Złap i ukręć łeb. Szpiedzy, kłamstwa i zmowa milczenia wokół gwałcicieli. Tłum. Anna Dzierzgowska i Sławomir Królak, Wydawnictwo Czarne.
Shiori, I. 2024. Czarna skrzynka. Sprawa, która stała się symbolem japońskiego #MeToo. Tłum. Karolina Bednarz i Dominika Błażyca. Wydawnictwo Tajfuny.
Filmy i seriale:
Dziennik Black Box, ang. Black Box Diaries, reż. Shiori Itō, 2024.
Jednym głosem, ang. She said, reż. Maria Schrader, 2022.
Nie jesteś sama: Walka z Watahą, hisz. No estás sola: La Lucha contra La Manada, reż. Almudena Carracedo, Robert Bahnar, 2024.
The Prize of Silence, reż. Joel Karsberg, 2021.