Współczesne teorie męskości 3000-PIS-K-NN-TM
TEMATYKA ZAJĘĆ
Spotkanie 1 – Wprowadzenie do zajęć
Wprowadzenie do struktury kursu, jego celów oraz kluczowych debat w ramach studiów nad męskością.
Spotkanie 2 – Wprowadzenie do studiów nad męskością (Masculinity Studies)
• Przegląd: Omówienie podstawowych pojęć, w tym społecznego konstruowania męskości.
• Do przemyślenia: Jak często mężczyźni doświadczają swojej męskości i reflektują nad nią w ciągu dnia?
• Lektury obowiązkowe:
o Kimmel, M. S. (1997). Masculinity as homophobia: Fear, shame and silence in the construction of gender identity. W: M. M. Gergen & S. N. Davis (red.), Toward a new psychology of gender (s. 223–242).
o Hearn, J. & Howson, R. (2019). “The Institutionalization of (Critical) Studies on Men and Masculinities.” W: L. Gottzén, U. Mellström & T. Shefer (red.), Routledge International Handbook of Masculinity Studies (s. 19-30).
• Lektury uzupełniające:
o Connell, R. W. (1995). Masculinities (Rozdział 3).
Spotkanie 3 – Męskość a feminizm
• Przegląd: Relacja między męskością a feminizmem. Rola męskości w teoriach feministycznych.
• Do przemyślenia: Czy feminizm prawdziwie przyczynia się do demontażu systemu patriarchalnego?
• Lektury obowiązkowe:
o hooks, b. (2004). The Will to Change: Men, Masculinity, and Love (Rozdziały 1 i 2).
o Holmgren, L. E., & Hearn, J. (2009). Framing ‘men in feminism’: theoretical locations, local contexts and practical passings in men’s gender-conscious positionings on gender equality and feminism. Journal of Gender Studies, 18(4), 403–418.
o Beasley, Ch. (2019). “Feminism and Men/Masculinities Scholarship: Connections, Disjunctions, and Possibilities.” W: L. Gottzén, U. Mellström & T. Shefer (red.), Routledge International Handbook of Masculinity Studies (s. 31-40).
• Lektury uzupełniające:
o Wiegman, R. (2002). Unmaking: Men and Masculinity in Feminist Theory.
o Van der Gaag, N. (2014). Feminism and Men.
Spotkanie 4 – Męskość hegemoniczna i przyzwalająca (complicit)
• Przegląd: Analiza męskości hegemonicznej oraz jej krytyka. Zrozumienie pojęcia przyzwolenia w kontekście męskości.
• Do przemyślenia: Czy każdy mężczyzna jest beneficjentem patriarchatu?
• Lektury obowiązkowe:
o Howson, R. & Hearn, J. (2019). Hegemony, Hegemonic Masculinity, and Beyond. W: L. Gottzén, U. Mellström & T. Shefer (red.), Routledge International Handbook of Masculinity Studies (s. 41-51).
o Connell, R. W., & Messerschmidt, J. W. (2005). “Hegemonic Masculinity: Rethinking the Concept.” Gender and Society, t. 19, nr 6 (s. 829-859).
o Wojnicka, K. (2021). Invisible yet significant: the case of complicit masculinities’ transparency in power, NORMA, t. 16, nr 4, (s. 200-204).
Spotkanie 5 – Męskości protestujące, hybrydowe, queerowe
• Przegląd: Koncepcje męskości nie współgrających z męskością hegemoniczną.
• Do przemyślenia: Czy Waszym zdaniem sprostanie wymaganiom modelu męskości hegemonicznej jest zawsze łatwe? Kto może uważać ten model za ograniczający lub niekomfortowy?
• Lektury obowiązkowe:
o Connell, R. W. (1995). Masculinities (s. 109-119).
o Bridges, T. & Pascoe, C. J. (2014). “Hybrid Masculinities.” Sociology Compass.
o Allan, J. A. (2020). “Queer Theory and Critical Masculinity Studies.” W: L. Gottzén, U. Mellström & T. Shefer (red.), Routledge International Handbook of Masculinity Studies (s. 72-81).
• Lektury uzupełniające:
o Wetherell, M. & Edley, N. (1999). “Negotiating Hegemonic Masculinity.” Feminism & Psychology.
o Filipowicz, M., & Zachová, A. (2016). Constructions of modern Czech masculinity and feminity in memoirs written at the turn of the 19th century (1870–1918). European Journal of Cultural Studies, 19(6), 598-615.
Spotkanie 6 – Seksualność a męskość
• Przegląd: Rola męskości w kształtowaniu seksualności oraz wpływ seksualności na męskość.
• Do przemyślenia: Czy seksualność jest prawdziwą istotą męskości, czy jest raczej sztucznie napędzana przez dyskurs kulturowy?
• Lektury obowiązkowe:
o hooks, b. (2004). The Will to Change: Men, Masculinity, and Love (Rozdział 5).
o Garlick, S. (2019). “Sexual Affects: Masculinity and Online Pornographies.” W: L. Gottzén, U. Mellström & T. Shefer (red.), Routledge International Handbook of Masculinity Studies (s. 253-261).
o Jackson, D. (2016). Exploring Aging Masculinities. The Body, Sexuality and Social Lives (Chapter 4).
• Lektury uzupełniające:
o Vera-Gray, F. (2024). Women on Porn.
Spotkanie 7 – Męskości w mediach i kulturze popularnej
• Przegląd: Reprezentacje męskości w mediach i kulturze popularnej.
• Do przemyślenia: Wolicie Jamesa Bonda czy szwedzki serial Bonus Family (Patchworkowa rodzina)?
• Lektury obowiązkowe:
o Moss, M. (2011). The Media and the Models of Masculinity (Rozdziały 2 i 4).
o Potts, C., & Stebleton, M. J. (2023). Behind the Digital Mask: Examining Social Media and Masculinity. About Campus, t. 28, nr 4 (s. 4-13).
• Lektury uzupełniające:
o Maaranen, A. & Tienari, J. (2020). Social media and hyper-masculine work cultures. Gender Work & Organization, t. 27 (s. 1127–1144).
Spotkanie 8 – Reakcja konserwatywna (backlash) i toksyczna męskość
• Przegląd: Analiza oporu i reakcji konserwatywnej wobec zmieniających się norm płciowych oraz koncepcji toksycznej męskości.
• Do przemyślenia: Kto jest najbardziej toksyczny: Putin, Trump czy Musk?
• Lektury obowiązkowe:
o Maricourt, C. de, & Burrell, S. R. (2022). #MeToo or #MenToo? Expressions of Backlash and Masculinity Politics in the #MeToo Era. The Journal of Men’s Studies, t. 30, nr 1, (s. 49-69).
o Lucy, S. (2024). Slippages in the Application of Hegemonic Masculinity: A Case Study of Incels. Men and Masculinities, t. 27, nr 2, (s. 127-148).
• Lektury uzupełniające:
o Bates, L. (2020), Men who Hate Women, Londyn: Simon & Schuster.
Spotkanie 9 – Męskość a zmiana klimatyczna
• Przegląd: Rola męskości w katastrofie klimatycznej i działaniach na rzecz zrównoważonego rozwoju.
• Lektury obowiązkowe:
o Hultman, M. & Pule, P. (2020). Ecological Masculinities: A Response to the Manthropocene Question. W: L. Gottzén, U. Mellström & T. Shefer (red.), Routledge International Handbook of Masculinity Studies (s. 477-487).
o Pease, B. (2020). “Masculinism, Climate Change, and ‘Man-Made’ Disasters: Toward an Environmental Profeminist Response.” W: E. Enarson & B. Pease (2016), Men, Masculinities and Disaster, Londyn: Routledge (s. 21-33).
• Dodatkowe materiały do odsłuchania:
• https://open.spotify.com/episode/3saKxGrro4Myaj53jMwHAB?si=18fwgdlJTkqSyIMB9ZdE9g
Spotkanie 10 – Zdrowie a męskość
• Przegląd: Analiza zachowań zdrowotnych oraz medykalizacji męskości.
• Do przemyślenia: Czy zastanawialiście się kiedyś, dlaczego we wszystkich krajach mężczyźni statystycznie żyją krócej i z czego to wynika?
• Lektury obowiązkowe:
o Stibbe, A. (2004). Health and the Social Construction of Masculinity in Men’s Health Magazine. Men and Masculinities, t. 7, nr 1 (s. 31-51).
o Robertson, S. & Shand, T. (2019). W: L. Gottzén, U. Mellström & T. Shefer (red.), Routledge International Handbook of Masculinity Studies, “Men, Health, and Medicalization: An Overview.” (s. 360-370).
• Dodatkowe materiały do odsłuchania:
https://open.spotify.com/episode/3oSba20pTtCNSI9aAob3TF?si=d072e80b7a30418c
Spotkanie 11 – Starzenie się a męskość
• Przegląd: Analiza punktów wspólnych (intersekcji) starszego wieku i męskości.
• Lektury obowiązkowe:
o Tarrant, A. (2019). “Maturing” theories of ageing masculinities and the diverse identity work of older men in later life. W: L. Gottzén, U. Mellström & T. Shefer (red.), Routledge International Handbook of Masculinity Studies (s. 192-200).
o Jackson, D. (2016). Exploring Aging Masculinities. Rozdział 3 (s. 38-55).
Spotkanie 12 – Polski kontekst
• Lektura obowiązkowa:
o Śmieja, W. (2024). Po męstwie (s. 5-59 i 443-474).
Spotkanie 13 – Podsumowanie wcześniejszych dyskusji i indywidualne konsultacje dotyczące esejów
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
Efekty uczenia się
Po pomyślnym ukończeniu tego kursu studiujący będą potrafili:
Definiować i krytycznie omawiać kluczowe pojęcia z zakresu studiów nad męskością, w tym męskość hegemoniczną, współwinną (sprzyjającą), podporządkowaną oraz protestacyjną.
Analizować społeczne konstruowanie męskości w kontekstach historycznych i współczesnych, z uwzględnieniem punktów wspólnych (intersekcji) z rasą, klasą społeczną, seksualnością, narodowością oraz niepełnosprawnością.
Stosować ramy teoretyczne z zakresu gender studies i kulturoznawstwa do analizy różnych tekstów kultury oraz praktyk społecznych związanych z męskościami.
Oceniać reprezentacje męskości w filmie, mediach, literaturze i dyskursie publicznym, posługując się interdyscyplinarnym, krytycznym aparatem badawczym.
Identyfikować i reflektować nad sposobami, w jakie męskość jest odgrywana (performowana), regulowana oraz kwestionowana zarówno w życiu codziennym, jak i w kontekstach instytucjonalnych.
Angażować się w szacunkową i inkluzywną dyskusję na tematy związane z płcią kulturową (gender), tożsamością, władzą oraz normami społecznymi.
Tworzyć samodzielne teksty akademickie, które wykazują umiejętność argumentacji, krytycznego wglądu oraz właściwego korzystania ze źródeł naukowych w analizie zjawisk związanych z męskością.
Rozpoznawać ideologiczne wymiary dyskursów o męskości, w tym pojęcia toksycznej męskości, reakcji konserwatywnej (backlash) oraz męskości ekologicznej, a także formułować wobec nich merytoryczne, oparte na wiedzy stanowisko.
Kryteria oceniania
Aby otrzymać ocenę z kursu, studenci muszą spełnić wszystkie wymienione poniżej wymagania.
Dopuszczalne są maksymalnie dwie nieusprawiedliwione nieobecności. Każda dodatkowa nieobecność musi zostać usprawiedliwiona i może być odrobiona podczas indywidualnych konsultacji z prowadzącym.
Aktywny udział w dyskusjach klasowych. Podczas dyskusji studenci będą prezentować i omawiać lektury przypisane do poszczególnych spotkań. Na zajęcia przychodzą przygotowani, wykazując się dobrą znajomością lektur obowiązkowych. Ta aktywność stanowi jedyną i wyłączną podstawę oceny końcowej. W trakcie dyskusji wszyscy uczestnicy używają inkluzywnego języka i odnoszą się do siebie z szacunkiem, aby tworzyć bezpieczne środowisko do nauki.
Korzystanie ze Sztucznej Inteligencji (AI): Korzystanie z narzędzi AI jest dozwolone wyłącznie w celach technicznych i pomocniczych (np. korekta własnych notatek, strukturyzacja planu wypowiedzi czy pomoc językowa). Zabrania się używania AI do generowania merytorycznych treści, tez czy argumentacji na zajęcia. Cała praca koncepcyjna, analiza tekstów oraz krytyczne wnioskowanie prezentowane na forum grupy muszą być wyłącznym autorstwem osoby studiującej.
Nakład pracy osoby studiującej w punktach ECTS (3 ECTS = 84–90 godzin):
Udział w zajęciach: 30 godzin – 1 ECTS
Przygotowanie do zajęć (lektury obowiązkowe, krytyczna analiza tekstów, sporządzanie notatek, przygotowanie do dyskusji): 54–60 godzin – 2 ECTS
Suma: 84–90 godzin (3 ECTS).
Literatura
1. Kimmel, Michael S. (1997). Masculinity as Homophobia: Fear, Shame and Silence in the Construction of Gender Identity. In: M. M. Gergen & S. N. Davis (Eds.), Toward a New Psychology of Gender (pp. 223–242). New York: Routledge.
2. Hearn, Jeff & Howson, Richard (2019). The Institutionalization of (Critical) Studies on Men and Masculinities. In: L. Gottzén, U. Mellström & T. Shefer (Eds.), Routledge International Handbook of Masculinity Studies (pp. 19–30). London: Routledge.
3. Connell, R. W. (1995). Masculinities. Berkeley: University of California Press. (relevant: Chapter 3, pp. 67–86; Chapter on Protest Masculinities: pp. 109–119)
4. hooks, bell (2004). The Will to Change: Men, Masculinity, and Love. New York: Atria Books. (Chapters 1, 2, 5)
5. Holmgren, Linn E. & Hearn, Jeff (2009). Framing ‘Men in Feminism’: Theoretical Locations, Local Contexts and Practical Passings in Men’s Gender-Conscious Positionings on Gender Equality and Feminism. Journal of Gender Studies, 18(4), 403–418.
6. Beasley, Christine (2019). Feminism and Men/Masculinities Scholarship: Connections, Disjunctions, and Possibilities. In: L. Gottzén, U. Mellström & T. Shefer (Eds.), Routledge International Handbook of Masculinity Studies (pp. 31–40). London: Routledge.
7. Wiegman, Robyn (2002). Unmaking: Men and Masculinity in Feminist Theory. Durham: Duke University Press.
8. Van der Gaag, Nikki (2014). Feminism and Men. London: Zed Books.
9. Connell, R. W. & Messerschmidt, James W. (2005). Hegemonic Masculinity: Rethinking the Concept. Gender & Society, 19(6), 829–859.
10. Wojnicka, Katarzyna (2021). Invisible yet Significant: The Case of Complicit Masculinities’ Transparency in Power. NORMA: International Journal for Masculinity Studies, 16(4), 200–204.
11. Bridges, Tristan & Pascoe, C. J. (2014). Hybrid Masculinities. Sociology Compass, 8(3), 246–258.
12. Allan, Jonathan A. (2020). Queer Theory and Critical Masculinity Studies. In: L. Gottzén, U. Mellström & T. Shefer (Eds.), Routledge International Handbook of Masculinity Studies (pp. 72–81). London: Routledge.
13. Wetherell, Margaret & Edley, Nigel (1999). Negotiating Hegemonic Masculinity. Feminism & Psychology, 9(3), 335–356.
14. Filipowicz, Marcin & Zachová, Adéla (2016). Constructions of Modern Czech Masculinity and Femininity in Memoirs Written at the Turn of the 19th Century (1870–1918). European Journal of Cultural Studies, 19(6), 598–615.
15. Garlick, Steve (2019). Sexual Affects: Masculinity and Online Pornographies. In: L. Gottzén, U. Mellström & T. Shefer (Eds.), Routledge International Handbook of Masculinity Studies (pp. 253–261). London: Routledge.
16. Haywood, Chris (2019). Exploring Men, Masculinity, and Contemporary Dating Practices. In: L. Gottzén, U. Mellström & T. Shefer (Eds.), Routledge International Handbook of Masculinity Studies (pp. 262–272). London: Routledge.
17. Vera-Gray, Fiona (2024). Women on Porn. London: Verso.
18. Moss, Mark (2011). The Media and the Models of Masculinity. Lanham: Lexington Books. (Chapters 2 and 4)
19. Potts, Craig & Stebleton, Michael J. (2023). Behind the Digital Mask: Examining Social Media and Masculinity. About Campus, 28(4), 4–13.
20. Maaranen, Anna & Tienari, Janne (2020). Social Media and Hyper-Masculine Work Cultures. Gender, Work & Organization, 27(6), 1127–1144. [https://doi.org/10.1111/gwao.12450](https://doi.org/10.1111/gwao.12450)
21. Maricourt, Camille de & Burrell, S. R. (2022). #MeToo or #MenToo? Expressions of Backlash and Masculinity Politics in the #MeToo Era. The Journal of Men’s Studies, 30(1), 49–69. [https://doi.org/10.1177/10608265211035794](https://doi.org/10.1177/10608265211035794)
22. Lucy, Sarah (2024). Slippages in the Application of Hegemonic Masculinity: A Case Study of Incels. Men and Masculinities, 27(2), 127–148. [https://doi.org/10.1177/1097184X241240415](https://doi.org/10.1177/1097184X241240415)
23. Bates, Laura (2020). Men Who Hate Women. London: Simon & Schuster.
24. Hultman, Martin & Pule, Paul M. (2020). Ecological Masculinities: A Response to the Manthropocene Question. In: L. Gottzén, U. Mellström & T. Shefer (Eds.), Routledge International Handbook of Masculinity Studies (pp. 477–487). London: Routledge.
25. Pease, Bob (2016). Masculinism, Climate Change, and ‘Man-Made’ Disasters: Toward an Environmental Profeminist Response. In: E. Enarson & B. Pease (Eds.), Men, Masculinities and Disaster (pp. 21–33). London: Routledge.
26. Stibbe, Arran (2004). Health and the Social Construction of Masculinity in Men’s Health Magazine. Men and Masculinities, 7(1), 31–51. [https://doi.org/10.1177/1097184X03257441](https://doi.org/10.1177/1097184X03257441)
27. Robertson, Steve & Shand, Tom (2019). Men, Health, and Medicalization: An Overview. In: L. Gottzén, U. Mellström & T. Shefer (Eds.), Routledge International Handbook of Masculinity Studies (pp. 360–370). London: Routledge.