Dzieciństwo i płeć 3000-PIS-K-NN-DP

Podczas zajęć będziemy przyglądać się dzieciństwu i płci jako kategoriom kontekstowym, zmiennym, silnie zanurzonym w kulturowych wzorcach i oczekiwaniach i wytwarzanym poprzez różnorodne praktyki kulturowe. Zastanowimy się nad tym, jak bycie dziewczynką czy chłopcem jest negocjowane w różnych kontekstach (edukacyjnych, rodzinnych, w czasie wolnym etc.). Poznamy istotne dla tego obszaru kategorie analityczne i będziemy interpretować różne aspekty współczesnego dzieciństwa, stosując także metody empiryczne (obserwacja uczestnicząca) i analizę materiałów zastanych.
Będziemy przyglądać się takim kategoriom jak dziewczynka, chłopiec, nastolatek, nastolatka. Zastanowimy się, w jaki sposób są one społecznie tworzone, w jakich obszarach i w jakich formach kształtują się oczekiwania wobec nich. Jednocześnie weźmiemy pod uwagę dziecięcą sprawczość. Będziemy zatem patrzeć na dzieci nie jak na biernych odbiorców i ofiary zewnętrznych nacisków, lecz na działające, zanurzone w wielowymiarowych relacjach podmioty życia społecznego. Dlatego istotne będzie dla nas nie tylko to, jak kultura wytwarza dziewczynki i chłopców, ale też to, jak same podmioty dziecięce odnoszą się do kategorii płci.
Zaczniemy od zastanowienia się nad współczesnymi kategoriami dziecka i dzieciństwa; zastanowimy się nad usytuowaniem dzieci jako podmiotów życia społecznego i refleksji humanistycznej. Rozważymy, dlaczego we współczesnych badaniach nad dzieciństwem płeć rzadko stanowi istotną kategorię analityczną.
Szukając istotnych kontekstów dla myślenia o dzieciństwie i płci, będziemy analizować to, co o dziewczęcości, chłopięcości i płci mówią nam bohaterowie i bohaterki książek dla dzieci, w szczególności lektur z kanonu dla szkół podstawowych. Wytwarzanie dziewczęcych/kobiecych i chłopięcych/męskich podmiotowości w obszarze edukacji będziemy traktować jako soczewkę pozwalającą przyjrzeć się kulturowym wzorcom i oczekiwaniom dotyczącym dziecięcych podmiotów w kontekście płci.
Rozważając kwestię płci w odniesieniu do osób nastoletnich, zapoznamy się zarówno z klasycznymi koncepcjami, stojącymi u podstaw myślenia o młodych osobach, jak i współczesną refleksją na temat dorastania dziewczyn i chłopców. Przyjrzymy się m.in. raportom organizacji społecznych, dotyczącym dziewcząt i chłopców i zastanowimy się, co jest przedmiotem troski w przypadku tych dwóch grup. Zastanowimy się, czy i w jaki sposób dzieci i młode osoby doświadczają nierówności ze względu na płeć i wiek i na ile te kategorie się przecinają.
Podejmując refleksję nad współczesnymi dziećmi przyjrzymy się kulturze materialnej, w tym zabawkom. Zastanowimy się, jak materialność wiązana jest z dzieciństwem. Co mogą posiadać dziewczynki i chłopcy, czym mogą się posługiwać, jak powinni, powinny wyglądać? Przeanalizujemy regulaminy szkolne w zakresie regulacji dotyczących strojów i odpowiedniego wyglądu. Przyjrzymy się ciału dziecka i dojrzewaniu jako normatywnemu projektowi. Przyjrzymy się dyskursom wokół menstruacji, w szczególności menarche. Następnie zajmiemy się zajmiemy się kwestiami dzieciństwa i płci w kontekście biomedycznym, w odniesieniu do kondycji zaburzających normatywny rozwój. Następnie porozmawiamy o queerowym dzieciństwie i queerowym dorastaniu.
W ostatnich latach coraz częściej podejmuje się refleksję na temat relacji studiów feministycznych i badań nad dzieciństwem. Odnosząc się do tej debaty, zajmiemy się kwestią praw kobiet i praw dzieci: czy stoją one ze sobą w sprzeczności? Czy są one skazane na antagonizację, czy też mogą nawzajem z siebie czerpać? W tych rozważaniach spróbujemy zastosować perspektywę intersekcjonalną i relacyjną.