Technologie reprodukcji: od opisu doświadczeń do science fiction 3000-PIS-K-MH-TR
Zajęcia podzielone będą na następujące bloki, obejmujące po kilka spotkań zajęciowych:
1. Między biologią a technologią
Zagadnienia:
Znaczenie nowych technik reprodukcyjnych oraz wizualizacji płodu w kształtowaniu kulturowego i społecznego wyobrażenia ciąży, płodu, prokreacji;
Reprodukcja jako technika społeczna;
Technologia płci w kontekście reprodukcji: ciało trans- i postpłciowe jako ciało rodzące.
2. Potęga widzenia, potęga kontroli?
Zagadnienia:
Rola ultrasonografii w rozumieniu ciąży i wyobrażaniu tożsamości płodu; wyobrażenia płodu w kontekście dyskusji o podmiotowości; podmiotowość płodu a podmiotowość kobiety;
Problem badań prenatalnych w kontekście kontroli nad reprodukcją, dyskursów o niepełnosprawności i doświadczenia niepełnosprawności dziecka; kulturowe wyobrażenie aborcji z przyczyn embriopatologicznych; diagnostyka preimplantacyjna zarodków.
3. Przyszłość reprodukcji: przemiany ciała
Zagadnienia:
Inżynieria genetyczna zarodków; historia He Jiankui;
Reprodukcja międzygatunkowa;
Przykładowe narracje/obrazy dokumentalne i science fiction: Cody Sheehy, "Make People Better", Bregtje van der Haak, "DNA Dreams", Mike Nichols, "Gattaca", Octavia Butler, "Xenogensis"; Aaron Guzikowski, "Wychowane przez Wilki".
4. Przyszłość reprodukcji: poza ciało?
Zagadnienia:
Sztuczna macica vs inkubator: bioetyka, medycyna i wyobraźnia kulturowa wobec projektów ektogenezy;
Naukowe wizje przeniesienia ciąży poza ludzkie ciało;
Przykładowe narracje/obrazy science fiction: Wachowskie, "Matrix"; Grant Sputore, "Jestem matką"; Alice Birch, "Dead Ringers"
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
Wiedza
– absolwent/ka zna i rozumie swoistość refleksji nad technologiami reprodukcji w naukach o kulturze i jej rozległe związki z innymi naukami humanistycznymi i społecznymi także w perspektywie historycznej;
– absolwent/ka zna i rozumie w stopniu pogłębionym współczesne kulturowe badania nad reprodukcją;
– absolwent/ka zna i rozumie w stopniu pogłębionym historyczne i instytucjonalne uwarunkowania wyobrażeń i praktyk kulturowych związanych z reprodukcją;
– absolwent/ka zna i rozumie zależność między badaniami nad reprodukcją a fundamentalnymi dylematami współczesnej cywilizacji;
Umiejętności
– absolwent/ka potrafi zabierać głos w dyskusji wobec różnorodnych odbiorców, mówiąc zrozumiale i poprawnie; samodzielnie poprowadzić debatę naukową lub dyskusję publiczną;
– absolwent/ka potrafi korzystać z wybranej literatury przedmiotu w języku obcym;
– absolwent/ka potrafi ciągle dokształcać się i rozwijać intelektualnie oraz zawodowo; ukierunkowywać innych w tym zakresie;
Kompetencje społeczne
– absolwent/ka jest gotów/gotowa do dostrzegania wagi refleksji kulturoznawczej dla życia społecznego i dostrzegania konieczności jej rozwoju;
– absolwent/ka jest gotów/gotowa do zaangażowania w dialog społeczny i międzykulturowy ze zrozumieniem i empatią;
– absolwent/ka jest gotów/gotowa do krytycznej analizy treści, z uwzględnieniem mediów jej przekazu.
Kryteria oceniania
Podstawowym warunkiem zaliczenia semestru jest uczestniczenie w zajęciach. Nieobecności należy usprawiedliwiać u prowadzącej/prowadzącego zajęcia. Osoba studiująca ma prawo do dwóch usprawiedliwionych lub nieusprawiedliwionych nieobecności w semestrze. Osoba mająca od trzech do pięciu nieobecności w semestrze musi nadrobić je w sposób określony przez osobę prowadzącą zajęcia. Nieobecności (nawet usprawiedliwione!) na więcej niż pięciu zajęciach skutkują niedopuszczeniem do zaliczenia zajęć – jedynie osoby z przyznaną Indywidualną Organizacją Studiów mogą mieć zwiększony limit nieobecności.
Ocena końcowa z przedmiotu wystawiana jest na podstawie prezentacji zajęciowej na temat uzgodniony z prowadzącą i powiązany z tematyką konwersatorium (60%) oraz jej krótkiego, pisemnego opracowania (ok. 7 tys. znaków), uwzględniającego ewentualne uwagi prowadzącej/grupy (40%).
Ocena końcowa może zostać podwyższona ze względu na dużą aktywność podczas zajęć (zabieranie głosu w dyskusjach, formułowanie pytań, wykazywanie się bardzo dobrą znajomością lektur) w trakcie semestru.
Szacunkowy nakład pracy osoby studiującej: udział w zajęciach 30 h (1 ECTS), przygotowanie do zajęć 30 h (1 ECTS), przygotowanie projektów/prezentacji 30 h (1 ECTS).
Literatura
Wybrana literatura
(pełen spis zostanie przedstawiony osobom uczestniczącym po pierwszych zajęciach; lektury udostępniane będą w formie cyfrowej).
Irina Aristarkhova, Hospitality of the Matrix. Philosophy, Biomedicine and Culture, Columbia University Press, New York 2012 (s. 104-126);
Joanna Bednarek, Nie nasze dzieci. Naturalizm, reprodukcyjny futuryzm i potworne macierzyństwo, „Etyka”, t. 57, 2018;
Sarah Franklin, Transbiology: A Feminist Cultural Account of Being After IVF, http://sfonline.barnard.edu/reprotech/franklin_01.htm;
Shulamith Firestone, The Dialectic of Sex. The Case for Feminist Revolution (rozdział Feminism and Ecology), William Morrow and Company, New York, 1970.
Amanda Hess, Second Life. Having a Child in Digital Age (fragmenty), Doubleday, New York 2025;
Tsipy Ivry, The Ultrasonic Picture Show and the Politics of Threatened Life, „Medical Anthropology Quarterly”, vol. 23, nr 3, 2009;
Rosalind Pollack Petchesky, Fetal Images: The Power of Visual Culture in the Politics of Reproduction, Feminist Studies, Vol. 13, No. 2 (Summer, 1987);
Matylda Szewczyk, Sarah Franklin, To Think the Unimaginable: Sarah Franklin in Conversation with Matylda Szewczyk on Reproduction, Biology, Feminism and Technology, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej”, nr 32, 2022;
Evie S. Kendal, Form, Function, Perception, and Reception: Visual Bioethics and the Artificial Womb, "Yale Journal of Biology and Medicine” 95 (2022);
Rayna Rapp, Testing Women, Testing the Fetus. The Social Impact of Amniocentesis in America (rozdziały Waiting and Watching i The Disabled Fetal Imagery), Routledge, New York 1999