Stygmat: performans i tożsamość 3000-PIS-K-MH-SPT
Przyjmując interdyscyplinarną perspektywę łączącą socjologię, studia nad performansem, teorię krytyczną i disability studies, zajęcia koncentrują się na analizie mechanizmów stygmatyzacji oraz strategii oporu wobec nich. Kluczowym pytaniem kursu jest: w jaki sposób stygmat jest performatywnie konstruowany, utrwalany i kwestionowany w praktykach społecznych i kulturowych?
W centrum zainteresowania znajdują się cztery kluczowe teksty teoretyczne: klasyczna praca Ervinga Goffmana o „zranionej tożsamości", fenomenologiczna analiza doświadczenia niepełnosprawności Paula Hunta, refleksja Peggy Phelan nad widocznością i nieoznaczonością, oraz teoria performatywu Judith Butler w kontekście mowy nienawiści. Lektury te pozwolą studentom zrozumieć zarówno strukturalne mechanizmy stygmatyzacji, jak i ich kulturowe, cielesne i performatywne wymiary.
Szczególnym polem badawczym w ramach zajęć będzie historia HIV/AIDS, analizowana zarówno w kontekście historii społecznej, jak i praktyk artystycznych. Epidemia HIV/AIDS stanowi kluczowy przykład procesów stygmatyzacji, wykluczenia i performatywnego oporu. Przyjrzymy się, jak w obliczu kryzysu zdrowia publicznego i masowej stygmatyzacji rozwinęły się zarówno mechanizmy społecznego piętna (opisywane przez Goffmana), jak i radykalne strategie artystycznego aktywizmu (między innymi ACT UP, Gran Fury, prace Davida Wojnarowicza, Dereka Jarmana i Feliksa Gonzaleza-Torresa). Ten wybór problematyki pozwoli nam zobaczyć, jak teoria stygmatu, performatywności i polityk widoczności/niewidoczności działa w konkretnym, historycznie osadzonym kontekście.
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Wiedza
Osoba biorąca udział w konwersatorium zna i rozumie:
- w stopniu pogłębionym teorie stygmatyzacji
- w stopniu pogłębionym najważniejsze założenia związane z badaniami nad społecznymi praktykami stygmatyzacji
- w stopniu pogłębionym podstawowe metodologie badań stygmatu w kontekście społecznym i artystycznym
- co oznacza performatywność i tożsamość
- jaki kontekst kulturowy towarzyszył epidemii HIV/AIDS
Umiejętności
Osoba studiująca potrafi
- wykorzystać zdobytą w czasie zajęć wiedzę i umiejętności, by w pracy samodzielnej i grupowej analizować zjawiska kulturowe z punktu widzenia praktyk stygmatyzacji
- przygotować prezentację wybranego przez siebie problemu z użyciem teorii performatywności, stygmatyzacji i tożsamości.
- uważnie i ze zrozumieniem przeczytać książkę naukową prezentującą wywód teoretyczny i zastosować poznaną teorię do własnych badań
- zabierać głos w dyskusji na podstawie przeczytanych tekstów
Kompetencje społeczne
Osoba studiująca jest gotowa do
- samodzielnego czytania tekstów naukowych uwzględniającego poszukiwanie kontekstu
- dyskusji zarówno o teorii jak i metodologii badań z zakresu stygmatyzacji
- pracy z grupie nad wybranym zagadnieniem z omawianego tekstu
- przyjęcia postawy szacunku wobec przedmiotu badań
Kryteria oceniania
Podstawowym warunkiem zaliczenia semestru jest uczestniczenie w zajęciach. Nieobecności należy usprawiedliwiać u prowadzącej zajęcia. Osoba studiująca ma prawo do dwóch usprawiedliwionych lub nieusprawiedliwionych nieobecności w semestrze. Osoba mająca od trzech do pięciu nieobecności w semestrze musi nadrobić je w ramach dyżuru prowadzącej. Nieobecności (nawet usprawiedliwione!) na więcej niż pięciu zajęciach skutkują niedopuszczeniem do zaliczenia zajęć - jedynie osoby z przyznaną Indywidualną Organizacją Studiów w oparciu o opinię BON mogą mieć zwiększony limit nieobecności, jednak nie więcej niż do 50%.
2. Ocena na zaliczenie zostanie wystawiona na podstawie aktywności na zajęciach w postaci zabierania głosu w dyskusji lub uczestniczenia w dyskusji w grupach (50%) oraz przygotowania prezentacji w wybranej formule (wypowiedź ustna, powerpoint, prezentacja opublikowana na platformie classroom etc.) wykorzystującej materiał z zajęć do interpretacji wybranego przez siebie zagadnienia badawczego (50%).
3.Szacunkowy nakład pracy osoby studiującej: 3 ECTS (90h) - udział w zajęciach 30h (1 ECTS), przygotowanie do zajęć 30h (1 ECTS), przygotowanie zaliczenia 30h (1 ECTS);
4. Sposób wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji w prezentacjach określają zapisy § 3 i 4 uchwały nr 98 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 8 grudnia 2023 roku. W związku z tym, że jedną z podstawowych umiejętności zdobywanych na kierunkach studiów organizowanych na Wydziale Polonistyki jest sprawne i profesjonalne posługiwanie się polszczyzną pisaną, a w szczególności stylem naukowym, zabrania się wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji do korekty i redakcji tekstów a także generowania tekstu i slajdów.
Literatura
Lektury prowadząca udostępnia w formie elektronicznej.
Przykładowy wybór lektur:
• Goffman, Erving. Piętno. Rozważania o zranionej tożsamości. Tłum. A. Dzierżyńska, J. Tokarska-Bakir. Gdańsk: GWP, 2005.
• Hunt, Paul. "A Critical Condition". W: Stigma: The Experience of Disability, red. Paul Hunt. London: Geoffrey Chapman, 1966.
• Phelan, Peggy. Unmarked: The Politics of Performance. London & New York: Routledge, 1993. [Wybrane rozdziały]
• Butler, Judith. Walczące słowa. Mowa nienawiści i polityka performatywu. Tłum. A. Ostolski. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2010.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: