Mapowanie semiotyczne – warsztat 3000-LPTA2MS-W
Celem zajęć jest analiza tekstualnych (filmowych oraz literackich) reprezentacji Warszawy, obejmująca utwory od końca XIX wieku do współczesności. Analizując wybrane dzieła, będziemy przyglądać się temu, jakie znaczenia kulturowe nakładane były na przestrzeń miasta w toku jego historycznego rozwoju. Przedmiotem zainteresowania będzie więc m.in. kulturowo ustanowiony podział na centrum i peryferie oraz znaczenie poszczególnych dzielnic, ulic oraz obiektów w różnych okresach: pod koniec XIX wieku, w latach międzywojennych, w czasach socrealizmu, w okresie późnego PRL-u oraz współcześnie. Reprezentacje tekstualne badać będziemy w kontekście zmieniającej się topografii Warszawy, przemian historycznych oraz dominujących w danym momencie dyskursów – społecznych, politycznych czy popkulturowych. Które rejony Warszawy uznawane były w danym momencie historycznym za centra – i przez które społeczności? Które symboliczne miejsca stolicy były degradowane, a które mityzowane w tekstach kultury? Jak zmieniało się przedstawienie poszczególnych miejsc? Które z nich w dalszym ciągu funkcjonują w pamięci zbiorowej? To tylko niektóre pytania, jakie będziemy zadawać sobie w trakcie warsztatów. Analizy poszczególnych dzieł filmowych uzupełnione będą perspektywą komparatystyczną, w ramach której porównywać będziemy literackie przedstawienia miasta z reprezentacjami z adaptacji filmowych (chociażby na przykładzie „Lalki”). Zajęcia obejmą również spacery po Warszawie, podczas których będziemy konfrontować przestrzeń przedstawioną w analizowanych dziełach z materialną topografią miasta — jej historycznymi przekształceniami, współczesnym wyglądem oraz sposobami funkcjonowania w pamięci i wyobraźni odbiorców.
Proponowane tematy zajęć to m.in.: - Warszawa jako miejsce społecznych podziałów (na przykładzie "Lalki" Bolesława), Warszawa jako zagadka kryminalna (na przykładzie "Tajemnic Nalewek" Henryka Nagiela), Warszawa utracona (na przykładzie "Pianisty" Władysława Szpilmana oraz filmu Romana Polańskiego), Warszawa mitów socrealistycznych (na przykładzie "Przygody na Mariensztacie"), Pałac Kultury jako węzeł znaczeń (na różnych przykładach), Warszawa blokowisk (na przykładzie "Dekalogu" Krzysztofa Kieślowskiego), Warszawa jako miejsce i nie-miejsce (na podstawie "Chamowa" Mirona Białoszewskiego i "Warszawy" Dariusza Gajewskiego"), Warszawa jako marka, Warszawa ponowoczesna (na przykładzie "Ślepnąc od świateł" Jakuba Żulczyka i adaptacji Krzysztofa Skoniecznego), Warszawa oczyma Innego.
Ostateczny zakres tematów zostanie jednak uzgodniony po konsultacji ze studentami.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
WIEDZA
Osoba studiująca zna i rozumie:
- historyczne, społeczne i kulturowe uwarunkowania literackich i filmowych sposobów przedstawiania miasta (efekt kierunkowy K_W01);
- wybrane teorie oraz metodologie literackie i filmowe ujmujące tekstualne przedstawienia miasta' (efekt kierunkowy K_W02);
- sposoby odzwierciedlania w literackich i filmowych reprezentacjach miasta problemów globalnych, w tym wielokulturowości i relacji między różnymi grupami społecznymi (efekt kierunkowy K_W05);
UMIEJĘTNOŚCI
Osoba studiująca potrafi:
- analizować i interpretować teksty literackie oraz filmowe pod kątem sposobów przedstawiania przestrzeni miejskiej i nadawania jej znaczeń (efekt kierunkowy K_K01);
- pracować z poświęconymi tematyce miejskiej materiałami archiwalnymi i cyfrowymi (efekt kierunkowy K_U02);
- przekształcać wiedzę literaturoznawczą i filmoznawczą w projekt audiowizualny (efekt kierunkowy K_U03);
- tworzyć projekt cyfrowy w postaci filmu prezentującego pomysł dzieła fabularnego rozgrywającego się w przestrzeni miejskiej (efekt kierunkowy K_U07);
- brać udział w debacie publicznej dotyczącej problematyki miejskiej (efekt kierunkowy K_U08);
- planować, tworzyć i realizować projekt badawczy dotyczący literackich lub filmowych reprezentacji przestrzeni miejskiej, z wykorzystaniem analizy tekstów, materiałów źródłowych i obserwacji terenowych (efekt kierunkowy K_U10);
- planować i realizować własne uczenie się, zwłaszcza związane z poznawaniem znaczeń przestrzeni miejskiej (efekt kierunkowy K_U11);
KOMPETENCJE SPOŁECZNE
Osoba studiująca jest gotowa do:
- krytycznej oceny przedstawień miasta (zarówno w tekstach fikcjonalnych, jak i w przekazach niefikcjonalnych) (efekt kierunkowy K_01);
- eksperymentowania z nowymi formatami i mediami (przygotowanie filmu), pozwalającego na kreatywne wykorzystanie zdobytej wiedzy (efekt kierunkowy K_02);
- aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym i kulturalnym poprzez świadome i krytyczne odbieranie oraz interpretowanie kulturowych obrazów miasta, z uwzględnieniem różnorodności doświadczeń jego mieszkańców (efekt kierunkowy K_03);
- podejmowania świadomych decyzji o własnym rozwoju poprzez rozpoznawanie własnych potrzeb edukacyjnych oraz rozwijanie kompetencji analitycznych, badawczych i audiowizualnych (efekt kierunkowy K_04);
Kryteria oceniania
- obecność i przygotowanie do zajęć;
- przygotowanie krótkich opracowań dotyczących historii oraz kulturowego znaczenia odwiedzanych w ramach spacerów miejsc;
- praca zaliczeniowa: krótki film, w którym uczestnicy przedstawiają swój pomysł na dzieło fabularne rozgrywające się w Warszawie (wykorzystujące potencjał narracyjny miasta).
Wykorzystanie narzędzi sztucznej inteligencji:
1. Jeśli student chce (na potrzeby realizacji i zaliczenia kursu) skorzystać z narzędzi sztucznej inteligencji, musi:
a. uzyskać na to zgodę osoby prowadzącej zajęcia,
b. uzgodnić z osobą prowadzącą zajęcia cele i zakres wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji.
2. Student nie może korzystać z narzędzi sztucznej inteligencji, aby redagować prace w języku polskim, chyba że osoba prowadząca zajęcia się na to zgodzi.
3. Jeśli student wykorzysta narzędzia sztucznej inteligencji:
a. bez zgody osoby prowadzącej zajęcia lub
b. w sposób z nią nieuzgodniony,
osoba prowadząca zajęcia stosuje procedury analogiczne do tych stosowanych w procedurze antyplagiatowej.
Literatura
M. Augé, Nie-miejsca. Wprowadzenie do antropologii hipernowoczesności, Warszawa 2010;
R. Barthes, Mitologie, Warszawa 2000;
M.l de Certeau, Wynaleźć codzienność. Sztuki działania, Kraków 2008;
U. Eco, Sześć przechadzek po lesie fikcji, Kraków 1996;
M. Jazdon, Zagłada miasta. Warszawa w Pianiście Romana Polańskiego”, "Images" 2013, nr 21;
E. Paczoska, ,„Lalka”, czyli rozpad świata, Białystok 1995;
E. Rybicka: Geopoetyka. Przestrzeń i miejsce we współczesnych teoriach i praktykach literackich. Kraków 2014;
Sto metrów asfaltu. Warszawa Marka Hłaski, red. A. Karpowicz, P. Kubkowski, W. Pessel, I. Piotrowski, Warszawa 2016.