Narzędzia cyfrowe w naukach humanistycznych 2900-NCNH(KC)-OG

WIEDZA:
– student wie, jaki zakres zagadnień wchodzi w skład humanistyki cyfrowej,
– student zna wybrane narzędzia cyfrowe pomocne w pracy badawczej humanisty,
– student wie, czym jest domena publiczna, licencje Creative Commons, pryncypia FAIR, dane badawcze i pojęcie otwartej nauki,
– student zna różnorodne uwarunkowania wykorzystania AI oraz zasady korzystania z AI podczas studiowania na Uniwersytecie Warszawskim.

UMIEJĘTNOŚCI:
– student potrafi przedstawić własną definicję humanistyki cyfrowej,
– student umie wykorzystać wybrane narzędzia cyfrowe podczas studiowania i we własnej pracy badawczej,
– student umie znaleźć informacje o możliwości wykorzystania cudzej twórczości we własnej pracy badawczej i popularnonaukowej,
– student umie zdefiniować własny stosunek do AI.

POSTAWY:
– student wykazuje postawę otwartości wobec łączenia tradycyjnego warsztatu humanistycznego z wykorzystaniem narzędzi cyfrowych,
– student dostrzega znaczenie uprawiania nauki w sposób otwarty, a jednocześnie z poszanowaniem praw autorskich wyrażanych za pośrednictwem licencji Creative Commons,
– jeśli student korzysta z AI, robi to na podstawie wiedzy o sposobie i uwarunkowaniach jej funkcjonowania oraz z poszanowaniem zasad wykorzystania AI obowiązujących na Uniwersytecie Warszawskim,
– student docenia wartość podnoszenia swoich kompetencji cyfrowych i postrzega je jako element składowy warsztatu badacza.

– wykonanie pre-testu i post-testu
– obecność na zajęciach (w ciągu semestru możliwe są maksymalnie trzy nieobecności: pierwsza jest bez konsekwencji, drugą i trzecią należy zaliczyć)
– bieżące przygotowanie (zapoznanie się ze wskazanymi materiałami i przemyślenie ich) oraz merytoryczna i konstruktywna aktywność podczas zajęć
– wykonanie ćwiczeń zadawanych podczas zajęć i w formie prac domowych

– A. Pawłowski, Humanistyka cyfrowa: geneza, zakres, cele i perspektywy, w: Od Gutenberga do Zuckerberga. Wstęp do Humanistyki cyfrowej, red. A. Pawłowski, Kraków 2023, s. 11–56, online: https://issuu.com/universityofwroclaw/docs/od_gutenberga_do_zuckerberga?fr=xKAE9_zU1NQ
– M. Wilkowski, Wykorzystanie sztucznej inteligencji w sektorze dziedzictwa, https://humanistyka.dev/readings/wykorzystanie-sztucznej-inteligencji-w-sektorze-dziedzictwa/
– tenże, ChatGPT w pracy instytucji kultury: podstawy, https://humanistyka.dev/readings/chatgpt-w-kulturze-podstawy/
– tenże, ChatGPT w pracy instytucji kultury: prompty systemowe, https://humanistyka.dev/readings/chatgpt-w-kulturze-prompty-systemowe/
– Generatywna AI na UW – dobre praktyki, oprac. K. Śledziewska i in., Uniwersytet Warszawski, 2024, https://delab-uw.github.io/genai_site/
– Uchwała nr 98 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z 8 XII 2023, https://dokumenty.uw.edu.pl/dziennik/DURK/Lists/Dziennik/Attachments/134/DURK.2023.98.UURK.98.pdf
– Uchwała nr 49 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z 5 IX 2025, https://dokumenty.uw.edu.pl/dziennik/DURK/Lists/Dziennik/Attachments/222/DURK.2025.49.UURK.49.pdf
– K. Siewicz, Otwarty dostęp do publikacji naukowych. Kwestie prawne, Warszawa 2012, s. 16–23 (rozdz.: Wolne licencje), online: https://www.wuw.pl/product-pol-6731-Otwarty-dostep-do-publikacji-naukowych-Kwestie-prawne-PDF.html
– M. Maryl, M. Błaszczyńska, B. Szleszyński, T. Umerle, Dane badawcze w literaturoznawstwie, „Teksty Drugie”, 2021, nr 2, s. 13–42, online: https://rcin.org.pl/Content/214075/WA248_248110_P-I-2524_maryl-dane_o.pdf
– J. Hałaczkiewicz, Zastosowanie sztucznej inteligencji w edytorstwie naukowym – przykład „Moraliów” Wacława Potockiego, „Napis”, 30, 2024, s. 215–232, online: https://rcin.org.pl/dlibra/publication/280093/edition/243909/content?ref=struct
– https://www.transkribus.org/
– P. Szwedo-Kiełczewska, Aplikacja INDXR jako narzędzie udostępniania treści Metryki Koronnej – przykład księgi MK 126 z czasów Stefana Batorego, „Studia Geohistorica”, 9, 2021, s. 181–188, online: https://apcz.umk.pl/AZMDDP/article/view/37175
– https://atlas.ihpan.edu.pl/indxr/app/mk126_pub/index.php
– R.L. Górski, Tekst w humanistyce cyfrowej: czym jest korpus i do czego służy, w: Od Gutenberga do Zuckerberga. Wstęp do Humanistyki cyfrowej, red. A. Pawłowski, Kraków 2023, s. 103–120, online: https://issuu.com/universityofwroclaw/docs/od_gutenberga_do_zuckerberga?fr=xKAE9_zU1NQ
– Corpus corporum: https://mlat.uzh.ch/browser?path=/index.php
– eFontes i Długosz 2.0 – SketchEngine: https://corpus.scriptores.pl/#open
– Voces – SketchEngine: https://voces.scriptores.pl/#open
– KorBa: Elektroniczny korpus tekstów polskich z XVII i XVIII w.: https://korba.edu.pl/query_corpus/
– Korpus polszczyzny 1830–1918: https://szukajwslownikach.uw.edu.pl/f19/
– Narodowy Korpus Języka Polskiego: https://nkjp.pl/
– J. Rybicki, Tekst w humanistyce cyfrowej: jak (i po co) mierzyć podobieństwo dokumentów?, w: Od Gutenberga do Zuckerberga. Wstęp do Humanistyki cyfrowej, red. A. Pawłowski, Kraków 2023, s. 125–147, online: https://issuu.com/universityofwroclaw/docs/od_gutenberga_do_zuckerberga?fr=xKAE9_zU1NQ
– A. Błoch, C. Santana, Od historii cyfrowej do obliczeniowej. Studium przypadku cyfrowej historii kolonialnego imperium portugalskiego, w: Człowiek twórcą historii, red. C. Kuklo, W. Walczak, t. 5: Warsztat nowoczesnego humanisty historyka na progu XXI w., cz. 1, Białystok 2024, s. 23–50: https://historia.uwb.edu.pl/badania/publikacje/tomy-zjazdu-historykow-1.html
– J. Rolińska, Jak tworzyć cyfrowe edycje źródeł historycznych? Kilka uwag do nowej instrukcji wydawniczej, w: Edytorstwo źródeł: od instrukcji do edycji, red. A. Perłakowski, Kraków 2022, s. 275–325 – proszę przeczytać fragment: s. 284–297, czyli sekcje „Wokół definicji edycji cyfrowej” i „Proces tworzenia edycji cyfrowej”, online: https://www.academia.edu/90360335/Jak_tworzy%C4%87_cyfrowe_edycje_%C5%BAr%C3%B3de%C5%82_historycznych_Kilka_uwag_do_nowej_instrukcji_wydawniczej_How_to_Create_the_Digital_Editions_of_Historical_Sources_A_Few_Remarks_to_the_New_Editorial_Instruction
– A. Skolimowska, Korespondencja Jana Dantyszka jako laboratorium edytorstwa cyfrowego, w: Człowiek twórcą historii, red. C. Kuklo, W. Walczak, t. 5: Warsztat nowoczesnego humanisty historyka na progu XXI w., cz. 1, Białystok 2024, s. 73–93, online: https://historia.uwb.edu.pl/badania/publikacje/tomy-zjazdu-historykow-1.html
– TEI Critical Apparatus Toolbox: http://teicat.huma-num.fr/index.php

Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami:

• Bioinformatyka i biologia systemów, stacjonarne, pierwszego stopnia
• Informatyka, stacjonarne, pierwszego stopnia
• Matematyka, stacjonarne, pierwszego stopnia
• Bioinformatyka i biologia systemów, stacjonarne drugiego stopnia
• Informatyka, stacjonarne, drugiego stopnia
• Matematyka, stacjonarne, drugiego stopnia

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

• Strona przedmiotu 2900-NCNH(KC)-OG w USOSweb