Antropologia ekonomiczna 2900-MK3-AEK-KL
Zajęcia dotyczą elementów teorii antropologicznej oraz jej zastosowania w analizie źródeł etnograficznych i historycznych. Tematy teoretyczne uwzględniają różne perspektywy i kierunki badawcze. Antropologia ekonomiczna zajmuje się przede wszystkim społecznymi instytucjami i zachowaniami ekonomicznymi, choć jej rozważania często sięgają obszarów antropologii ekologii, techniki, kultury i struktur społecznych. Mimo że nauka ta wyrosła na gruncie badań nad społecznościami tradycyjnymi i archaicznymi, obecnie zajmuje się ona wszystkimi typami społeczeństw, zwłaszcza, gdy idzie o kulturowe aspekty zachowań ekonomicznych. Ze względu na potrzebę wpisania naszych zajęć w strukturę bloku historii gospodarczej zajmiemy się przede wszystkim społeczeństwami tradycyjnymi, słabo powiązanymi z organizacją państwową oraz rynkiem światowym. Interesować nas będą także tradycyjne wspólnoty odczuwające dotkliwie skutki gwałtownego włączenia w gospodarkę światową, np. poprzez udział w kontaktach we wczesnej fazie z systemem światowym (handel karawanowy) lub z władzą państwa kolonialnego. Będziemy analizować zagadnienia związane z produkcją, wymianą i akumulacją w różnych typach gospodarek wyżywieniowych (zbieracko-łowieckich, rolniczych i pasterskich) w oparciu o porównania reprezentujących je wspólnot, ale również całościowe analizy konkretnych społeczeństw, aby zrozumieć zachowania ekonomiczne ich członków w szerszym kontekście społeczno-kulturowym.
Materiały źródłowe pochodzą najczęściej z krajów pozaeuropejskich w XIX lub XX w., choć niekiedy sięgniemy do wcześniejszych epok.
Sylabus precyzuje, które teksty przeznaczone są dla wszystkich uczestników zajęć, a które prowadzący przypisze określonej grupie studentów („literatura do podziału”). Ponadto w sylabusie wskazano literaturę uzupełniającą, zarówno przy opisie niektórych zajęć, jak i w bibliografii, która uwzględnia zarówno teksty wymieniane w opisie zajęć, jak i inne, przeznaczone dla osób chcących poszerzyć swoje horyzonty. Każdy student powinien w ciągu semestru przygotować co najmniej jeden referat w oparciu o jeden z tekstów wymienionych w sylabusie (przy opisach zajęć) lub inny tekst zaproponowany przez prowadzącego. Wybór tekstu do referatu można uzgodnić („zarezerwować”) z prowadzącym już na pierwszych zajęciach.
Zajęcia ogólnouniwersyteckie/z grupy Teoria badań historycznych
Bilans pracy studenta: 4 ECTS (30 godz. w kontakcie, 60 godz. bieżąca lektura i przygotowanie do zajęć, 30 godz. przygotowanie referatu)
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
Po zaliczeniu zajęć student zna najważniejsze spory naukowe i szkoły w antropologii ekonomicznej, typy gospodarek tradycyjnych, zagadnień związane z produkcją, akumulacją i wymianą oraz znaczenie inspiracji płynących z antropologii dla historii. Rozumie podstawowe metody analizy i interpretacji procesów społecznych, gospodarczych, kulturowych z wykorzystaniem narzędzi antropologii ekonomicznej oraz możliwości zastosowania inspiracji płynących z antropologii w badaniach historycznych. Umie wyszukiwać, analizować, oceniać krytycznie i wykorzystywać uzyskane informacje z zakresu antropologii do rozwiązywania różnych zadań badawczych, umie zastosować wiedzę teoretyczną z zakresu antropologii ekonomicznej do analizy i interpretacji źródeł historycznych i rozumie wartość interdyscyplinarności w badanich.
Odniesienia do kierunkowych efektów uczenia dla kierunku Historia II st.: K W06, K W08, K U02, K U04, K U09, K K02
Kryteria oceniania
Oceniana jest aktywność, merytoryczny udział w dyskusji oraz poprawność przygotowania referatu.
Warunkiem zaliczenia jest obecność. Dopuszczalna jest jedna nieobecność. Osoby, które mają co najmniej dwie absencje muszą odrobić wszystkie (tzn. tracą prawo do jednej, dopuszczalnej nieobecności). Odrabianie odbywa się w formie ustnej na dyżurze w pokoju 11 lub 112, lub, w przypadku braku możliwości spotkania, online
Literatura
Bibliografia (literatura obowiązkowa i uzupełniająca)
1. Podręczniki, syntezy, zbiory studiów:
(red.) R. Firth, Themes in economic anthropology, London 1967; R. Firth, Społeczności ludzkie. Wstęp do antropologii społecznej, Warszawa 1965; M. Godelier, Idee i materia. Myśl gospodarka, społeczeństwo, Kraków: WUJ 2012; S. Gudeman, The anthropology of economy. Community, market and culture, Clackwell 2001; Ch. Hann, K. Hart, Economic anthropology, History, ethnography, critique, Malden, MA: Polity Press 2011 (także w j. polskim wyd. 2015); M. Herzfeld, Antropologia. Praktykowanie teorii w kulturze i społeczeństwie (r. 4), Kraków 2004; E. LeClair, H. K. Schneider. Economic anthropology. Readings in theory and analysis, NY 1968; S. Plattner, Economic anthropology, Stanford Univ. Press 1989; (red. G. Dalton) K. Polanyi, Primitive, archaic and modern economies. Essays of Karl Polanyi, Boston 1971; M. Sahlins, Stone age economics, London: Tavistock 1972; H. Schneider, Economic man. The anthropology of economics, London: The Free Press 1974; M. O. Sutton, E. N. Anderson, Introduction to cultural ecology, Oxford: Berg 2004; (red.) R. Wilk, L. Cliggett, Ekonomie i kultury. Podstawy antropologii ekonomicznej, Kraków 2011 ; J. Diamond, Strzelby, zarazki, maszyny. Losy ludzkich społeczeństw; T. Early, How chiefs come to power. The political economy in prehistory, Stanford University Press 1997
2. Poszczególne zagadnienia:
(red.) A. Appadurai, Social life of things. Commodities in cultural perspective, Cambridge 1986; A. W. Crosby, Imperializm ekologiczny. Biologiczna ekspansja Europy 900-1900, PIW 1999; P. Einzig, Primitive money. in its ethnological, historical, and economic aspects, London 1951; M. Godelier, Zagadka daru, Kraków: WUJ 2010; J. Goody, Production and reproduction. A comparative study of the domestic domain, Cambridge 1976; J. Goody, Cooking, cuisine and class. A study in comparative sociology, Cambridge 1982; R. H. Halperin, Cultural economies. Past and present, Austin: Univ. of Texas Press 1994; M. Konarzewski. Na początku był głód, PIW 2005; (red.) M. Kempny, E. Nowicka, Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej, (t.1) PWN 2003; A. Lasota-Moskalewska, Zwierzęta udomowione w dziejach ludzkości, WUW 2005; J. Parry, M. Bloch, Money and the morality of exchange, Cambridge 1989; (red.) J. Szmatka, M. Kempny, Współczesne teorie wymiany społecznej, PWN 1992; E. Wolf, Europa i ludy bez historii, Kraków: WUJ 2009;
3. Wybrane monografie etnograficzne w języku polskim: B. Malinowski, Dzieła, t. 1-13; K Moszyński, Ludy pasterskie. Ich kultura materialna oraz podstawowe wiadomości o formach współżycia zbiorowego, o wiedzy, życiu religijnym i sztuce, [m.in.] Cieszyn 1996; K. Moszyński, Ludy zbieracko-łowieckie. Ich kultura materialna oraz podstawowe wiadomości o formach współżycia zbiorowego, o wiedzy, życiu religijnym i sztuce, [m.in.] Cieszyn 1996; A. Rybiński, Tuaregowie z Sahary. Tradycyjna kultura Tuaregów Kel Ahaggar na przełomie XIX i XX wieku, Warszawa: Dialog 1999; W. Sieroszewski, Dwanaście lat w kraju Jakutów, t. 1-2, Kraków: Wyd. Literackie 1961; R. Vorbrich, Górale Atlasu marokańskiego. Peryferyjność i przejawy marginalności, Wrocław 1996; R. Vorbrich, Daba. Górale Północnego Kamerunu. Afrykańska gospodarka tradycyjna pod presją historii i warunków ekologicznych. Wrocław 1989; A. Waligórski, Społeczność afrykańska w procesie przemian 1890-1949. Studium wschodnioafrykańskiego plemienia Luo, Warszawa: WUW 1969; M. Ząbek, Arabowie z Dar Hamid, Warszawa: Dialog 1998