Ikonografia ze szczególnym uwzględnieniem malarstwa XIX wieku jako źródła historycznego 2900-MK2-ISUMZ-KL
Tematem podstawowym zajęć jest wykorzystanie źródeł o charakterze ikonograficznym ze szczególnym uwzględnieniem XIX-wiecznego malarstwa różnych nurtów i o różnej tematyce -– w warsztacie historyka. Czy tego typu źródła są w ogóle przydatne w badaniach historycznych? Jak czytać malarstwo, by dawało odpowiedzi na pytania badawcze? Jakiego typu pytania badawcze należy w tym przypadku zadać źródłu, by było ono wiarygodne? Z jakiego rodzaju źródłami należy je skonfrontować?
Przedmiotem analizy podczas zajęć konwersatoryjnych będą nie tylko pojedyncze obrazy, ale także ich grupy, dzieki którym możliwe jest wyodrębnienie i analiza zjawisk społecznych i kulturowych, także przemian mentalności. Jest to często niemożliwe w przypadku pojedynczych przykładów.
Poza malarstwem przyjrzymy się różnego rodzaju źródłom materialnym (które także wykorzystują pewnego rodzaju ikonografię), jak np. banknoty, monety, gry planszowe, ulotki propagandowe, XIX-wieczną satyrę ilustracyjną (np. mapy satyryczne.
Podstawą prawidłowej analizy źródeł ikonograficznych jest znakomita orientacja w dziejach XIX stulecia (polityka, kultura, przemiany cywilizacyjne). Z reguły wystarczającym materiałem będzie przypomnienia sobie standardowych podręczników do historii XIX wieku.
Zajęcia ogólnouniwersyteckie/z grupy Źródłoznawstwo i specjalistyczne narzędzia warsztatu badawczego historyka
Bilans pracy studenta: 4 ECTS (30 godz. w kontakcie, 30 godz. samodzielna analiza wskazanych źródeł, 60 godz. bieżąca lektura i przygotowanie do zajęć)
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Efekty uczenia się
Po zakończeniu zajęć uczestnik zna typy specyfikę różnych źródeł materialnych i narzędzia wykorzystywane w ich interpretacji; rozumie ograniczenia i możliwości związane z wykorzystaniem tych źródeł w badaniach, zna specjalistyczną terminologię związaną z badaniem tych źródeł i potrafi ją stosować, zna wybrane nurty badań nad źródłami materialnymi i ikonografią, potrafi przeprowadzić krytykę wewnętrzną źródeł ikonograficznych różnego rodzaju, zwłaszcza różnych gatunków i nurtów malarstwa XIX-wiecznego, ale także źródeł materialnych, Potrafi samodzielnie stawiać pytania badawcze, by ocenić wiarygodność takich źródeł i zdecydować, dla jakich pytań źródło takie jest wiarygodne. Potrafi konfrontować źródła różnego typu ze źródłami materialnymi i formułować na tej podstawie wnioski; rozumie wartość materialnego dziedzictwa kultury i konieczność jego ochrony.
Odniesienia do kierunkowych efektów uczenia dla kierunku Historia II st.: K W01, K W03, K W05, K U01, K U02, K U09, K K01, K K04
Kryteria oceniania
- Obserwacja i ocena zaangażowania studentów w rozwiązywanie zadań na zajęciach
- Ocena poziomu merytorycznego wypowiedzi
- Ocena umiejętności uczestnictwa w dyskusjach
Warunki zaliczenia: obecność na zajęciach (maks. 3 nieobecności), aktywny udział w zajęciach, poziom merytoryczny wypowiedzi
Literatura
[w niektórych przypadkach literatura do poszczególnych tematów zostanie podana w terminie późniejszym]
Literatura podstawowa do wykorzystania podczas całego kursu:
1. Syntezy Erica Hobsbawma (w polskim tłumaczeniu lub w oryginale): Wiek Rewolucji, Wiek Kapitału, Wiek Imperium, Narody i nacjonalizm po 1870 roku (wszystkie pozycje w Bibliotece WH, BUW wolny dostęp, inne biblioteki UW)
2. Dowolne podręczniki z historii Polski oraz powszechnej (fragmenty)
Wybrana literatura do poszczególnych tematów:
Thierry Smolderen: The Origin of Comics. From W.Hogarth to Winsor McCay (wybrane rozdziały) – BUW, dostępny on line
Marion Spielmann: The History of “Punch”, on line w Project Gutenberg
Demski D., Old Stereotypes Versus a Changing Reality: Images of the Other in Polish Caricatures, 1862–1939, w: Images of the Other in ethnic caricatures of Central and Eastern Europe, red. D. Demski, K. Baraniecka-Olszewska, Warszawa 2010, s. 150–183
Kowalska-Glikman S., Stereotypy grup drobnomieszczańskich w publicystyce Królestwa Polskiego XIX w., „Przegląd Historyczny” 81 (1990), z. 3–4, s. 479–505
Kowalska-Glikman S., Wizerunek ludzi średnich fortun w publicystyce, satyrze i przysłowiach w drugiej połowie XIX w., w: Image przedsiębiorcy gospodarczego w Polsce w XIX i XX wieku, red. R. Kołodziejczyk, Warszawa 1993, s. 61–66
Kowalska-Glikman S., „Ludzie interesu” w dziewiętnastowiecznej publicystyce i satyrze, w: Społeczeństwo – państwo – modernizacja. Studia ofiarowane J. Żarnowskiemu, red. W. Mędrzecki, Warszawa 2002, s. 179–186
Jerzy Malinowski, Malarstwo polskie XIX wieku
Jarosław Krawczyk, Jan Matejko i historia
Oxford Handbook of European Romanticism, ed. Paul Hamilton
Biedermeier. Koncepcja wystawy i katalogu, Warszawa 2017. red. A. Kozak, A. Rosales-Rodríguez
Ernst Gombrich, O sztuce
D. Żołądź-Strzelczyk, I. Gomułka, K. Kabacińska-Łuczak, M. Nawrot-Borowska, Dzieje zabawek dziecięcych na ziemiach polskich do początku XX wieku, Wrocław 2016.