Ikonografia ze szczególnym uwzględnieniem malarstwa XIX wieku jako źródła historycznego 2900-MK2-ISUMZ-KL
Tematem podstawowym zajęć jest wykorzystanie źródeł o charakterze ikonograficznym ze szczególnym uwzględnieniem XIX-wiecznego malarstwa różnych nurtów i o różnej tematyce -– w warsztacie historyka. Czy tego typu źródła są w ogóle przydatne w badaniach historycznych? Jak czytać malarstwo, by dawało odpowiedzi na pytania badawcze? Jakiego typu pytania badawcze należy w tym przypadku zadać źródłu, by było ono wiarygodne? Z jakiego rodzaju źródłami należy je skonfrontować?
Przedmiotem analizy podczas zajęć konwersatoryjnych będą nie tylko pojedyncze obrazy, ale także ich grupy, dzieki którym możliwe jest wyodrębnienie i analiza zjawisk społecznych i kulturowych, także przemian mentalności. Jest to często niemożliwe w przypadku pojedynczych przykładów.
Poza malarstwem przyjrzymy się różnego rodzaju źródłom materialnym (które także wykorzystują pewnego rodzaju ikonografię), jak np. banknoty, monety, gry planszowe, ulotki propagandowe, XIX-wieczną satyrę ilustracyjną (np. mapy satyryczne.
Podstawą prawidłowej analizy źródeł ikonograficznych jest znakomita orientacja w dziejach XIX stulecia (polityka, kultura, przemiany cywilizacyjne). Z reguły wystarczającym materiałem będzie przypomnienia sobie standardowych podręczników do historii XIX wieku.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Efekty kształcenia
Po zakończeniu zajęć uczestnik potrafi przeprowadzić krytykę wewnętrzną źródeł ikonograficznych różnego rodzaju, zwłaszcza różnych gatunków i nurtów malarstwa XIX-wiecznego, ale także źródeł materialnych,
Umiejętnie stawia pytania badawcze by ocenić wiarygodność takich źródeł i zdecydować, dla jakich pytań źródło takie jest wiarygodne. Umiejętnie wprowadza inne źródła, które należy skonfrontować ze źródłami materialnymi.
Kryteria oceniania
- Obserwacja i ocena zaangażowania studentów na zajęciach
- Ocena poziomu merytorycznego wypowiedzi
- Ocena uczestnictwa w zajęciach
Warunki zaliczenia: obecność na zajęciach (maks. 3 nieobecności), aktywny udział w zajęciach, poziom merytoryczny wypowiedzi
Literatura
[w niektórych przypadkach literatura do poszczególnych tematów zostanie podana w terminie późniejszym]
Literatura podstawowa do wykorzystania podczas całego kursu:
1. Syntezy Erica Hobsbawma (w polskim tłumaczeniu lub w oryginale): Wiek Rewolucji, Wiek Kapitału, Wiek Imperium, Narody i nacjonalizm po 1870 roku (wszystkie pozycje w Bibliotece WH, BUW wolny dostęp, inne biblioteki UW)
2. Dowolne podręczniki z historii Polski oraz powszechnej (fragmenty)
Wybrana literatura do poszczególnych tematów:
Thierry Smolderen: The Origin of Comics. From W.Hogarth to Winsor McCay (wybrane rozdziały) – BUW, dostępny on line
Marion Spielmann: The History of “Punch”, on line w Project Gutenberg
Demski D., Old Stereotypes Versus a Changing Reality: Images of the Other in Polish Caricatures, 1862–1939, w: Images of the Other in ethnic caricatures of Central and Eastern Europe, red. D. Demski, K. Baraniecka-Olszewska, Warszawa 2010, s. 150–183
Kowalska-Glikman S., Stereotypy grup drobnomieszczańskich w publicystyce Królestwa Polskiego XIX w., „Przegląd Historyczny” 81 (1990), z. 3–4, s. 479–505
Kowalska-Glikman S., Wizerunek ludzi średnich fortun w publicystyce, satyrze i przysłowiach w drugiej połowie XIX w., w: Image przedsiębiorcy gospodarczego w Polsce w XIX i XX wieku, red. R. Kołodziejczyk, Warszawa 1993, s. 61–66
Kowalska-Glikman S., „Ludzie interesu” w dziewiętnastowiecznej publicystyce i satyrze, w: Społeczeństwo – państwo – modernizacja. Studia ofiarowane J. Żarnowskiemu, red. W. Mędrzecki, Warszawa 2002, s. 179–186
Jerzy Malinowski, Malarstwo polskie XIX wieku
Jarosław Krawczyk, Jan Matejko i historia
Oxford Handbook of European Romanticism, ed. Paul Hamilton
Biedermeier. Koncepcja wystawy i katalogu, Warszawa 2017. red. A. Kozak, A. Rosales-Rodríguez
Ernst Gombrich, O sztuce
D. Żołądź-Strzelczyk, I. Gomułka, K. Kabacińska-Łuczak, M. Nawrot-Borowska, Dzieje zabawek dziecięcych na ziemiach polskich do początku XX wieku, Wrocław 2016.