Epigrafika w warsztacie historyka 2900-MK2-EPWAR

Proponowane zajęcia nieregularne mają charakter terenowy i nie odbywają się w rytmie cotygodniowym. Zajęcia będą realizowane pięć razy w semestrze, po trzy godziny każde. Ich celem jest połączenie wiedzy zdobywanej podczas lektur i pracy seminaryjnej z bezpośrednią obserwacją oraz analizą inskrybowanych zabytków zachowanych w przestrzeni miejskiej, muzealnej, prawnej, rezydencjonalnej, ogrodowej i funeralnej Warszawy.

Pierwsze spotkanie odbędzie się w sali dydaktycznej i będzie poświęcone wprowadzeniu do epigrafiki łacińskiej. Omówione zostaną podstawowe typy inskrypcji łacińskich, ich funkcje, sposoby zapisu, najczęstsze skróty, formuły epigraficzne, zasady odczytu, transkrypcji, rozwijania skrótów, tłumaczenia oraz opisu zabytku inskrybowanego.

Kolejne spotkania będą odbywać się poza salą dydaktyczną i będą polegały na oglądaniu, dokumentowaniu i interpretowaniu konkretnych inskrypcji in situ. Studenci będą uczyć się traktować inskrypcję nie tylko jako tekst, lecz także jako obiekt materialny związany z określonym nośnikiem, miejscem ekspozycji, funkcją społeczną i kontekstem kulturowym.
Planowane zajęcia terenowe obejmują:

- wizytę w Muzeum Narodowym w Warszawie - typy inskrypcji łacińskich w przestrzeni muzealnej; analiza inskrypcji jako zabytków przeniesionych z pierwotnego kontekstu do ekspozycji muzealnej;

- obejrzenie budynku Sądu Najwyższego — łacińskie sentencje prawnicze w przestrzeni publicznej i współczesna recepcja prawa rzymskiego (tu: W. Wołodkiewicz, Regulae iuris. Łacińskie inskrypcje na kolumnach Sądu Najwyższego Rzeczypospolitej Polskiej , Warszawa 2017);

- wizytę w Pałacu w Wilanowie — inskrypcje łacińskie na fasadzie pałacu i ich funkcja w programie ideowym rezydencji królewskiej; analiza związku między napisem, architekturą, władzą, tradycją antyczną i nowożytną kulturą dworską;

- wizytę w Łazienkach Królewskich — inskrypcje łacińskie w przestrzeni ogrodowej i rezydencjonalnej; analiza łaciny jako elementu klasycystycznego programu artystycznego, edukacyjnego i politycznego;

- wizytę na Starych Powązkach — analiza niektórych formuł funerarnych.

Koordynatorzy przedmiotu

Piotr Okniński
Krystyna Stebnicka

Rodzaj przedmiotu

fakultatywne

Tryb prowadzenia

w sali i w terenie

Założenia (opisowo)

Zajęcia mają charakter terenowy i są pomyślane jako forma uczenia się przez działanie. Ich celem jest połączenie wiedzy zdobytej podczas lektur i spotkań seminaryjnych z bezpośrednią pracą nad zabytkami epigraficznymi w przestrzeni miejskiej, muzealnej, sakralnej i funeralnej Warszawy. Studenci będą uczyć się rozpoznawać, dokumentować, odczytywać, tłumaczyć i interpretować inskrypcje łacińskie in situ. Szczególna uwaga zostanie poświęcona relacji między tekstem inskrypcji a jej nośnikiem, lokalizacją, funkcją społeczną oraz kontekstem historycznym i kulturowym. Zajęcia mają rozwijać umiejętność traktowania inskrypcji nie tylko jako tekstu, lecz także jako obiektu materialnego i elementu przestrzeni publicznej, religijnej, prawnej lub komemoratywnej.

Efekty kształcenia

- student w uczeniu się przez działanie umie przenieść wiedzę z lektur i zajęć do pracy w terenie, muzeum, itd.;

- umie rozpoznać i sklasyfikować podstawowe typy inskrypcji łacińskich zachowanych w przestrzeni miejskiej;

-odczytać, przepisać, rozwinąć skróty i przetłumaczyć wybrane inskrypcje łacińskie;

- sporządzić podstawowy opis epigraficzny inskrypcji, uwzględniający nośnik , układ tekstu, stan zachowania, formę liter, skróty oraz kontekst przestrzenny;

- analizować inskrypcję zarówno jako tekst, jak i jako obiekt materialny;
wyjaśnić, w jaki sposób znaczenie inskrypcji zależy od jej umiejscowienia, oprawy wizualnej, zamierzonego odbiorcy i funkcji społecznej;

- powiązać inskrypcje omawiane in situ z szerszymi problemami tradycji rzymskiej, kultury chrześcijańskiej, pamięci prawnej, komemoracji i recepcji antyku;

- ocenić funkcjonowanie łaciny jako języka religii, prawa i pamięci publicznej w przestrzeni j Warszawy;

Kryteria oceniania

Będzie oceniane przygotowanie i udział w zajęciach. Każdy z uczestników powinien wygłosić jeden referat w terenie (poza sala) i jeden referat w sali (w zależności od liczby uczestników zajęć referaty będą przygotowywane w grupach bądź indywidualnie).

Literatura

- W. Wołodkiewicz, Regulae iuris. Łacińskie inskrypcje na kolumnach Sądu Najwyższego Rzeczypospolitej Polskiej , Warszawa 2017.

- Marek Winiarczyk, Słownik skrótów łacińskich. Lexicon siglorum latinorum, Wrocław: Wydawnictwo Chronicon, 2024.

- Alison E. Cooley, The Cambridge Manual of Latin Epigraphy, Cambridge: Cambridge University Press, 2012.

-John Bodel, Epigraphic Evidence: Ancient History from Inscriptions, London–New York: Routledge, 2001.

- Arthur Gordon, ., Illustrated Introduction to Latin Epigraphy, Berkeley–Los Angeles–London: University of California Press, 1983.

Literatura do poszczególnych miejsc, które będziemy odwiedzać, samodzielnie zebrana przez studentów.