Antyk i średniowiecze jako przedmioty fascynacji na ziemiach polskich w XIX i XX wieku – nauka, kultura, polityka 2900-LM-FAK-K1-ASZP
I. Zajęcia w sali (18 marca)
Zajęcia wstępne posłużą wprowadzeniu podstawowych terminów, ogólnemu zarysowaniu tematyki zajęć, omówieniu współpracy, przedstawieniem podstawowych informacji odnośnie obchodu i objazdu terenowego, a także określeniu zasad zaliczenia.
II. Obchód po Warszawie (8 kwietnia)
Będzie to kilkugodzinne, popołudniowe spotkanie, podczas którego odwiedzimy wybrane miejsca w Warszawie celem wprowadzenia studentów w metody pracy stosowane na objeździe w Wielkopolsce. Jako kontekst dla branej na warsztat sytuacji wielkopolskiej zostaną wprowadzone wybrane problemy z historii i topografii Warszawy.
III. Objazd terenowy do Wielkopolski (21-23 kwietnia)
Trasa: Poznań – Gniezno – Kórnik – Rogalin
Podczas wyjazdu zwiedzimy wybrane obiekty architektoniczne i miejsca pamięci, a także zapoznamy się z wybranymi zbiorami Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie, Biblioteki Raczyńskich, Biblioteki PTPN oraz Biblioteki Kórnickiej.
Zakres podstawowych tematów:
1. Społeczno-polityczne konteksty pionierskich badań nad antykiem i średniowieczem na ziemiach polskich
2. Początki edytorstwa źródeł historycznych na ziemiach polskich i ewolucja warsztatu badacza przeszłości.
3. Architektoniczne odwołania do antyku i średniowiecza jako komunikat ideowy.
4. Antyk jako obiekt kultury intelektualnej, edukacji i snobizmu.
5. Tzw. starożytności polskie jako obiekt badań i przestrzeń mitu.
6. Średniowiecze jako inspiracja dla odrodzenia duchowego i moralnego w XIX i XX w.
7. Średniowiecze w służbie budowania tożsamości narodowej.
8. Antyk i średniowiecze jako inspiracje myśli politycznej XIX i XX wieku.
9. Antyk i średniowiecze w przestrzeni popkulturowej (literatura, teatr, sztuki plastyczne, kinematografia).
10. Antyk i średniowiecze w przestrzeni prywatnej jako wyraz ekspresji osobowości.
Rodzaj przedmiotu
Wymagania (lista przedmiotów)
Założenia (opisowo)
Koordynatorzy przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty kształcenia
: Po zakończeniu zajęć student orientuje się w podstawowych zagadnieniach związanych z tytułowym problemem zajęć:
1. Zna i potrafi zdefiniować podstawowe terminy na podstawie historycznego kontekstu ich kształtowania i funkcjonowania.
2. Rozpoznaje główne przestrzenie fascynacji antykiem i średniowieczem na ziemiach polskich w XIX i XX w. oraz umiejętnie osadza studia przypadków w ich szerszych kontekstach społeczno-politycznych.
3. Potrafi wymienić i scharakteryzować węzłowe problemy XIX- i XX-wiecznych fascynacji antykiem i średniowieczem w obszarach nauki, kultury i polityki (na ziemiach polskich).
4. Potrafi wskazywać potencjalne źródła do badań nad tytułową problematyką a także samodzielnie formułować hipotezy i wnioski badawcze.
5. Dostrzega główne problemy badań nad tytułową problematyką, w tym potrafi uzasadnić niezbędność interdyscyplinarności tych badań.
Kryteria oceniania
Metody i kryteria oceniania: Na ocenę końcową składa się ocena ciągła merytorycznego udziału w zajęciach oraz projekt grupowy uzgodniony ze studentami podczas zajęć.
Literatura
Literatura:
Antyk w polskiej sztuce i kulturze artystycznej końca XVIII i w XIX wieku, red. J. Malinowski, G. Raj, „Sztuka Europy Wschodniej / The Art of Eastern Europe” 10, Warszawa 2023.
Bartkiewicz K., Obraz dziejów ojczystych w świadomości historycznej w Polsce doby oświecenia, Poznań 1979.
Delestowicz N., Historia Biblioteki Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk w latach 1857-2002, Poznań 2022.
E. Manikowska, Porządek dziedzictwa w XIX wieku. Polskie tradycje i wyobrażenia, Warszawa 2023.
Gotycyzm w literaturze i kulturze lat 1760-1830, red. M. Cieński, P. Pluta, Warszawa 2020.
International medievalism and popular culture, red. L. D’Arcens, A. Lynch, New York 2014.
Janion M., Żmigrodzka M., Romantyzm i historia, Gdańsk 2001.
Jaroszewski T. S. , Architektura doby Oświecenia w Polsce. Nurty i odmiany, Wrocław 1971.
Klasycyzm w Polsce, red. S. Lorentz, A. Rottermund, Warszawa 1984.
Kłudkiewicz K., Potrzeba trwania. Zbiory ikonograficzne na ziemiach polskich w XIX w., Poznań 2025.
Matthews D., Medievalism. A critical history, Suffolk 2015.
Michalski M., Dawni Słowianie w tradycji polskiej I połowy XIX wieku. W poszukiwaniu tożsamości wspólnotowej, Poznań 2013.
Miłośnictwo rzeczy. Studia z historii kolekcjonerstwa na ziemiach polskich w XIX wieku, red. K. Kłudkiewicz, M. Mencfel, Warszawa 2014.
Naganowski T., Gromadzenie pamiątek narodowych na zamku kórnickim w XIX w., „Pamiętnik Biblioteki Kórnickiej”, 1981, nr 18, s. 17–56.
Oblicza mediewalizmu, red. A. Dąbrówka, M. Michalski, Poznań 2013
Piech Z., Zbiory pieczęci jako przedmiot badań sfragistycznych, w: Zbiory pieczęci w Polsce, red. Z. Piech, W. Strzyżewski, Warszawa 2009, s. 7–30.
Poklewska K., Galicja romantyczna (1816-1840), Warszawa 1976.
Stefański K. , Polska architektura sakralna w poszukiwaniu stylu narodowego, Łódź 2002.
Sturtevant Paul B. , The Middle Ages in popular imagination. Memory, film and medievalism, London 2018.
Sznapik A. D, „Otoczyć naród swój pięknem…” Dyskusja wokół idei kultury i sztuki narodowej na ziemiach polskich na przełomie XIX i XX wieku na tle prądów europejskich, Warszawa 2021.
Węcowski P., August Bielowski i początki wydawnictwa „Monumenta Poloniae Historica” (do roku 1876), cz. 1–2, „Historia. Pismo Młodych Historyków”, 5, 1997, nr 1, s. 29–49; nr 2, s. 229–252.
Żygulski Z. (jun.), Dzieje zbiorów puławskich. Świątynia Sybilli i Dom Gotycki, Kraków 2009.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: