Historia społeczna "Ziem Odzyskanych" 2900-L-FAKUL-HSZO

Po zaliczeniu kursu osoba studiująca

zna i rozumie:
• podstawy dziejów „Ziem Odzyskanych” po 1945 r. w ujęciu chronologicznym i tematycznym;
• główne kierunki osadnictwa, adaptacji i integracji migrantów na „Ziemiach Odzyskanych”;
• specyfikę badań nad historią polityczną, społeczną i kulturową „Ziem Odzyskanych” oraz ich znaczenie dla historiografii polskiej;
• podstawową terminologię z zakresu historii społecznej połowy XX wieku i historyczne nazewnictwo „Ziem Odzyskanych”.
Potrafi:
• scharakteryzować przeszłe i obecne kierunki badań historycznych nad „Ziemiami Odzyskanymi”;
• umie zidentyfikować i omówić główne metody badawcze wykorzystywane w badaniach nad „Ziemiami Odzyskanymi”;
• posługiwać się w wypowiedziach ustnych i pisemnych specjalistyczną terminologią historyczną z zakresu historii połowy XX wieku, a także podstawową terminologią etnografii, antropologii kulturowej i socjologii;
• samodzielnie rozszerzyć wiedzę o „Ziemiach Odzyskanych” po 1945 r.
Jest gotów do:
• wykorzystania wiedzy zdobytej podczas kursu jako narzędzia do zrozumienia współczesnych debat nad polityką pamięci, tożsamością i społeczeństwem Ziem Zachodnich i Północnych.

• Warunkiem dopuszczenia do zaliczenia jest odpowiednia frekwencja, dopuszczalne są dwie nieobecności, z czego jedna nieusprawiedliwiona. Nieobecności związane z podejmowaną aktywnością naukową (udział w konferencji z referatem, objazd itp.) po zgłoszeniu mogą być uznane przez prowadzącego jako obecność;
• Trzecia nieobecność na zajęciach musi być usprawiedliwiona i wymaga zaliczenia jej na dyżurze. Każda kolejna nieobecność stanowi podstawę do niezaliczenia przedmiotu, chyba że student/tka jest objęty/a Indywidualną Organizacją Studiów.
• 70 % oceny końcowej: ocena ciągła aktywności na zajęciach (udział w dyskusji, praca w grupie, prezentacje) potwierdzająca przygotowanie. Możliwa jest weryfikacja przygotowania do zajęć przez krótką wypowiedź pisemną w trakcie ich trwania;
• 30 % oceny końcowej: praca pisemna, min. 7200 znaków ze spacjami, maks. 14400 znaków ze spacjami (4–8 stron znormalizowanego druku), obejmująca wybrany problem związany z tematem zajęć, dostosowany do długości tekstu. Praca powinna uwzględniać aktualny stan badań, a także spełniać wymogi merytoryczne, językowe i etyczne tekstu naukowego. Wybór i zatwierdzenie tematu przez prowadzącego powinno nastąpić do 15 maja 2027 r. Temat może zostać zaproponowany przez studenta/tkę lub wybrany z listy przedstawionej przez prowadzącego. Termin ostatecznego złożenia pracy: 27 czerwca 2027 r.
• W trakcie zajęć obowiązuje zakaz używania narzędzi sztucznej inteligencji (AI) lub przez nią wspomaganych. Poza zajęciami narzędzia sztucznej inteligencji nie mogą być wykorzystane na potrzeby kursu do tworzenia lub poprawiania wypowiedzi pisemnych, a także analizy materiału źródłowego. Dopuszczalne jest ich użycie do usprawnienia lektury tekstów naukowych.

1. Banasiak S., Działalność osadnicza Państwowego Urzędu Repatriacyjnego na Ziemiach Odzyskanych w latach 1945–1947, Poznań 1963.
2. Browarek T., Ewolucja statusu prawnego mniejszości niemieckiej w Polsce w latach 1944–1989, w: Mniejszości regionu pogranicza polsko-niemieckiego: separacja, adaptacja, integracja, asymilacja, red. B. A. Orłowska, K. Wasilewski, Gorzów Wielkopolski 2012, s. 95–111.
3. Bukiel M., Teren nieznany, kraj niewielki: dyskurs(y) o Ziemi Lubuskiej 1945–1999, Poznań 2025.
4. Czerniakiewicz J., Repatriacja ludności polskiej z ZSRR 1944–1948, przedm. F. Ryszka, Warszawa 1987.
5. Ćwiek-Rogalska K., Mrzygłód I., Futuryści z MZO: Organizowanie się Ministerstwa Ziem Odzyskanych w czasie i przestrzeni, „Acta Baltico-Slavica”, 46, 2022, s. 1–26.
6. Ćwiek-Rogalska K., Ziemie: historie odzyskiwania i utraty, Warszawa 2024.
7. Drożdż A., “Young people don’t even know the dish…” Disappearing day-to-day dishes in the memories of settlers in Lower Silesia. Analysis of selected materials of the Polish Ethnographic Atlas, “Zeszyty Wiejskie”, 29, 2023, s. 115–137.
8. Drugie pokolenie. Wspomnienia mieszkańców zachodnich i północnych ziem Polski, red. Z. Dulczewski, Poznań 1978.
9. Dumin, H, Dolnośląskie kulinaria, w: Mom jo skarb… Smaki tradycji dolnośląskich, red. E. Berendt, Wrocław 2012, s. 21–45.
10. Halicka B., Polski Dziki Zachód. Przymusowe migracje i kulturowe oswajanie Nadodrza 1945–1948, tłum. A. Łuczak, Kraków 2015.
11. Jasiewicz Z., Rodzina wiejska na Ziemi Lubuskiej, Warszawa–Poznań 1977.
12. Kersten K, Repatriacja ludności polskiej po II wojnie światowej, Wrocław 1974.
13. Konopińska J., Tamten wrocławski rok. 1945–1946. Dziennik, Wrocław 1987.
14. Kosiński K., Pamiętnikarstwo konkursowe jako źródło historyczne, „Polska 1944/49–1989. Studia i Materiały”, 6, 2003, s. 133–145.
15. Kosiński L., Procesy ludnościowe na Ziemiach Odzyskanych w latach 1945–1960, Warszawa 1963 (Prace Geograficzne, 40).
16. Kouli Y., Dolny Śląsk 1936–1956. Szybki rozwój i nieudana odbudowa: wpływ wiedzy na produkcję przemysłową, tłum. T. Dominiak, Warszawa 2018.
17. Kurpiel A., Maniak K., Porządek rzeczy: relacje z przedwojennymi przedmiotami na Ziemiach Zachodnich (przypadek Wrocławia i Szczecina), Kraków–Szczecin 2023.
18. Kuszyk K., Poniemieckie, Wołowiec 2019.
19. Kwaśniewski K., Adaptacja i integracja kulturowa ludności Śląska po II wojnie światowej, Opole 1968.
20. Kwilecki A., Łemkowie. Zagadnienia migracji i asymilacji, Warszawa 1974.
21. Ligarski S., W zwierciadle ogłoszeń drobnych. Życie codzienne na Śląsku w latach 1945–1949, Wrocław 2007.
22. Łach S., Osadnictwo miejskie na Ziemiach Odzyskanych w latach 1945–1950, Słupsk 1996.
23. Mach Z., Niechciane miasta: migracja i tożsamość społeczna, Kraków 1998.
24. Misztal J., Weryfikacja narodowościowa na Ziemiach Odzyskanych, Warszawa 1990.
25. Młode pokolenie wsi Polski Ludowej, Pamiętniki i Studia, t. 2, Tu jest mój dom. Pamiętniki z Ziem Zachodnich i Północnych, red. J. Chałasiński, Warszawa 1965.
26. Mój dom nad Odrą. Pamiętniki osadników Ziem Zachodnich po 1945, red. B. Halicka, Kraków 2016.
27. Nitschke-Szram B., Wysiedlenie ludności niemieckiej z Polski w latach 1945–1949, Zielona Góra 1999.
28. Olszewska-Ładykowa A., Żygulski K., Małżeństwa mieszane na Śląsku Opolskim, „Przegląd Socjologiczny”, 13, 1, 1959, s. 89–105.
29. Ordyłowski M., Życie codzienne we Wrocławiu 1945–1948, Wrocław 1991.
30. Osadnicy, opr. A. Knyt, Warszawa 2014.
31. Osękowski Cz., Społeczeństwo Polski Zachodniej w latach 1954–1956: procesy integracji i dezintegracji, Zielona Góra 1994.
32. Pamiętniki mieszkańców Dolnego Śląska, opr. A. Kotlarska, Wrocław 1978.
33. Pamiętniki osadników Ziem Odzyskanych, red. Z. Dulczewski, A. Kwilecki, wyd. 2, Poznań 1970.
34. Pawłowska J., Dolnośląska wieś Pracze w powiecie milickim. Część 1. kultura materialna, Wrocław 1966.
35. Praczyk M., Pamięć środowiskowa we wspomnieniach osadników na „Ziemiach Odzyskanych”, Poznań 2018.
36. Region czy regiony? Ziemie Zachodnie i Północne 1945–1989, red. K. Kucharski, Wrocław 2022.
37. Sakson A., Nowe społeczeństwo Ziem Zachodnich i Północnych (1945–2020), Poznań 2020.
38. Skotarczak D., O filmie jako źródle historycznym do historii PRL, „Tabularium Historiae”, 15, 2024, s. 145–163.
39. Szarota T., Osadnictwo miejskie na Dolnym Śląsku, Wrocław–Warszawa–Kraków 1968.
40. Szaynok B., Ludność żydowska na Dolnym Śląsku w latach 1945–1950, Wrocław 2000 (Acta Universitatis Wratislaviensis. Historia, 146).
41. Śleziak M., Ziemie Odzyskane w drukach ulotnych z lat 1945–1948, Wrocław 2016.
42. Tomaszewski A., Kresy utracone, ziemie odzyskane, w: Dziedzictwo Kresów – nasze wspólne dziedzictwo?, red. J. Purchla, Kraków 2006, s. 265–272.
43. Trudne dziedzictwo: tradycje dawnych i obecnych mieszkańców Dolnego Śląska, red. J. Nowosielska-Sobel, G. Strauchold, Wrocław 2006.
44. Wieś dolnośląska. Studia etnograficzne, red. E. Pietraszek, Prace i Materiały Etnograficzne, t. 29, Wrocław 1989.
45. Wieś na Ziemiach Zachodnich i Północnych po 1945 r.: ciągłość czy zmiana?, red. J. Kluba i in., Wrocław 2020.
46. Wysiedlenia, wypędzenia i ucieczki 1939–1959. Atlas ziem Polski, red. W. Sienkiewicz, G. Hryciuk, M. Wieczorek, wyd. 2, Warszawa 2023, s. 82–113
47. Zaremba M., Wielka Trwoga: Polska 1944–1947. Ludowa reakcja na kryzys, Kraków 2012.
48. Zborowska A., Życie rzeczy w powojennej Polsce, Warszawa 2019.
49. Ziemie odzyskane w plakacie: katalog zbiorów Muzeum Niepodległości w Warszawie, red. T. Skoczek, Warszawa 2023.
50. Ziemie Odzyskane/Ziemie Zachodnie i Północne (1945–2005) – 60 lat w granicach państwa polskiego, red. R. Drozd, A. Sakson, Poznań–Słupsk 2006.
51. Żak, M. (2024). Drudzy w mieście. Życie codzienne ludności polskiej w Legnicy 1945–1948, Wrocław: Ośrodek „Pamięć i Przyszłość”.