Droga do krainy duchów, czyli kultura symboliczna społeczności epoki kamienia. 2800-PL-MD0-SPEC-KSS
Lista zagadnień poruszanych na zajęciach:
1. Materialne korelaty zachowań symbolicznych: podstawowe definicje, formy i konteksty zapisu w materiale kopalnym, ograniczenia poznawcze oraz możliwości analityczne metody archeologicznej.
2. Najstarsze świadectwa zachowań nieutylitarnych (paleolit dolny i środkowy): „Każdy widzi to co chce czyli problemy interpretacyjne stanowisk Makapansgat, Sima de los Huesos (Atapuerca) oraz Berekhat Ram.
3. Praktyki sepulkralne neandertalczyków: Archeologiczne wskaźniki intencjonalności pochówków, struktury jam grobowych, wyposażenie i konteksty stratygraficzne.
4. Bioarcheologiczne i kulturowe przesłanki rozwoju mowy artykułowanej: Morfologiczne, genetyczne oraz materialne wskaźniki komunikacji symbolicznej we wczesnych stadiach antropogenezy.
5. Wczesne świadectwa ekspresji symbolicznej Homo sapiens: Analiza zespołów z Blombos Cave oraz Diepkloof Rock Shelter.
6. Ochra: praktyczne wykorzystanie i symboliczny wymiar pigmentów w epoce kamienia.
7. Praktyki funeralne górnego paleolitu: struktura, obrządek i wyposażenia wybranych pochówków górnopaleolitycznych - analiza porównawcza.
8. Sztuka górnopaleolityczna: forma, tematyka, rodzaje przedstawień i środki wyrazu.
9. Paradygmaty interpretacyjne sztuki paleolitycznej: krytyczny przegląd modeli wyjaśniających - od podejść funkcjonalnych i totemizmu, po koncepcje szamańskie i strukturalne.
10. Ozdoby osobiste jako nośnik informacji kulturowej i społecznej: pokaż kim jesteś, skąd jesteś, co potrafisz i co znaczysz.
11. Praktyki sepulkralne i wyroby artystyczne w mezolicie: specyfika obrządku pogrzebowego i ekspresji plastycznej pierwszych populacji łowców-zbieraczy wczesnego holocenu.
12. Możliwości rekonstrukcji systemów społeczno-kosmologicznych paleolitu i mezolit: Granice wnioskowania archeologicznego w odniesieniu do organizacji społecznej i światopoglądu ugrupowań epoki kamienia.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty uczenia się
Absolwent zna i rozumie w pogłębionym stopniu zagadnienia szczegółowe dotyczące badań archeologicznych obejmujących problematykę zachowań symbolicznych społeczności epoki kamienia.
Absolwent potrafi wykorzystywać twórczo wiedzę teoretyczną z zakresu badań archeologicznych dotyczących problematyki zachowań symbolicznych społeczności epoki kamienia do innowacyjnej interpretacji zjawisk kulturowych na podstawie znalezisk archeologicznych.
Kryteria oceniania
Egzamin pisemny w formie testu obejmujący wiedzę z zakresu zajęć oraz podanej literatury obowiązkowej. Kryteriach oceniania:
70% - 74% ocena 3
75% - 79% ocena 3+
80% - 84 % ocena 4
85% - 89% ocena 4+
90% – 94% ocena 5
95% – 100% ocena 5!
Literatura
Clottes, J., Lewis-Williams, D., 2001. Prehistoryczni szamani. Trans i magia w zdobionych grotach. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.
Dunbar, R., 2016. Człowiek-Biografia. Copernicus Center Press, Kraków.
Rozwadowski, A., Kośko, M. M., Dawson, A., (red.), 1999. Sztuka naskalna i szamanizm Azji Środkowej. Wydawnictwo Akademickie DIALOG, Warszawa.