Tradycje i technologie ceramiki i szkła na Bliskim Wschodzie 2800-PL-L2-SPEC-K-CS
Tematem zajęć jest ceramika i szkło – jedne z najważniejszych źródeł w warsztacie
archeologa. Wyroby ceramiczne i szklane będą omawiane w kontekście starożytnego
Bliskiego Wschodu, który może poszczycić się długą tradycją ich produkcji, a także
licznymi innowacjami technologicznymi.
Zajęcia mają charakter laboratoryjny i będą okazją do bezpośredniej pracy z oryginalnym
materiałem ceramicznym i szklanym, pochodzącym głównie z polskich badań
archeologicznych w Syrii, Iraku czy Kuwejcie.
W trakcie zajęć omawiane będą następujące tematy:
1. Ceramika i szkło jako źródło archeologiczne
2. Warsztat pracy z ceramiką i szkłem
3. Technologia produkcji ceramiki i szkła
4. Metody klasyfikacji naczyń ceramicznych i szklanych
5. Zależności między formą, technologią a funkcją naczyń ceramicznych i szklanych
6. Ceramika i szkło a chronologia – datowania zespołów ceramicznych i szklanych
7. Tradycje naczyń ceramicznych i szklanych na starożytnym Bliskim Wschodzie
8. Ekonomia produkcji naczyń ceramicznych
9. Praca warsztatowa z zabytkami ceramicznymi i szklanymi
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty uczenia się
Pogłębiona i uporządkowana wiedza na temat ceramiki i wyrobów szklanych na
starożytnym Bliskim Wschodzie. Rozumienie i umiejętność definiowania głównych pojęć i
terminów związanych z naczyniami szklanymi i ceramicznymi. Umiejętność opisu i
interpretacji materiału ceramicznego i szklanego. Rozumienie znaczenia ceramiki i szkła
jako źródła archeologicznego. Umiejętność rozpoznawania i definiowania różnych tradycji
ceramicznych i szklanych na starożytnym Bliskim Wschodzie. Umiejętność budowania
porównań i syntez w oparciu o materiał ceramiczny i szklany. Umiejętność dyskusji i
krytycznej analizy.
Kryteria oceniania
Zajęcia kończą się zaliczeniem na ocenę. Kryteria oceny: obecność na zajęciach; aktywne
uczestnictwo w omawianych zagadnieniach, oraz zdanie testu zaliczeniowego z wiedzy
pozyskanej w trakcie zajęć.
Literatura
Ceramika:
P.M.M.G. Akkermans, M. Schwartz, The Archaeology of Syria, Cambridge, 2003
D.E. Arnold, Ceramic Theory and Cultural Process, Cambridge, 1988
K. Barclay, Scientific Analysis of Archaeological Ceramics: A Handbook of Resources,
Oxford, 2001
R.M. Boehmer, Tell Imlihiye, Tell Zubeidi, Tell Abbas, Baghdader Forschungen 7, Mainz
am Rhein, 1985
P. Delougaz, Pottery from the Diyala Region, Oriental Institute Publications LXIII,
Chicago, 1952
U. Finkbeiner, W. Rollig, (red.), Gamdat Nasr, Period or Regional Style, Wiesbaden, 1986
J. Moon, Catalogue of Early Dynastic Pottery, British School of Archaeology in Iraq, 1987
C. Orton, P. Tyers, A.G. Vince, Pottery in Archaeology, Cambridge, 2003
P.M. Rice, Pottery Analysis. A Sourcebook, Chicago-London, 1987
O.S. Rye, Pottery Technology. Principles and Reconstruction, Washington, 1981
J.M. Skibo, Understanding Pottery Function, New York, 2012
D. Sürenhagen, Keramik-Production in Habûba Kabira-Süd, Berlin, 1978
Szkło:
Ch. Bray, Dictionary of Glass materials and techniques, London – Philadelphia, 2001
R.H. Brill, Chemical Analyses of Early Glasses: Catalogue of Samples, vol. 1, Corning –
New York, 1999
R.H. Brill, Chemical Analyses of Early Glasses: Tables of Analyses, vol. 2, Corning – New
York, 1999
D.F. Grose, Early ancient glass : core-formed, rod-formed, and cast vessels and objects
from the late Bronze Age to the early Roman Empire, 1600 B.C. to A.D. 50, New York –
Toledo, 1989
J. Henderson, Ancient Glass: An Interdisciplinary Exploration, Cambridge, 2013
J. Henderson, The Science and Archaeology of Materials. An Investigation of Inorganic
Materials, London and New York, 2007, ss. 1–108
C.M. Jackson, P.T. Nicholson, The provenance of some glass ingots from the Uluburun
shipwreck, Journal of Archaeological Science 37, 2010, ss. 295–301
A.L. Oppenheim, et alli, Glass and Glassmaking in Ancient Mesopotamia: An Edition of
the Cuneiform Texts which Contain Instructions for Glassmakers with a Catalogue of
Surviving Objects, Corning – New York, 1970
T. Purowski, Od fajansu do szkła. Kontakty ziem polskich z głównymi centrami
cywilizacyjnymi w II-I tys. p.n.e. w świetle badań archeometrycznych tworzyw szklistych,
Warszawa, 2019, ss. 13–21 („1.4 Zagadnienia terminologiczne”)
W. Reade, The First Thousand Years of Glass-Making in the Ancient Near East
Compositional Analyses of Late Bronze and Iron Age Glasses, Oxford, 2021
K. Schmidt, Glass and Glass Production in the Near East during the Iron Age Evidence
from objects, texts and chemical analysis, Oxford, 2019
Y. Barkoudah, J. Henderson, Plant Ashes from Syria and the Manufacture of Ancient Glass:
Ethnographic and Scientific Aspects, Journal of Glass Studies 48, 2006, ss. 297–321