Archeologia interdyscyplinarna 2800-PL-L1-MET-K-ARI

1. Archeologia jako nauka interdyscyplinarna

Wprowadzenie do archeologii jako nauki interdyscyplinarnej.
Omówienie rozwoju podejścia interdyscyplinarnego oraz jego
znaczenia we współczesnych badaniach archeologicznych.
Przegląd najważniejszych metod zaczerpniętych z nauk ścisłych i
przyrodniczych, humanistycznych oraz społecznych,
wykorzystywanych w archeologii. Zastosowanie poszczególnych
metod w zależności od typu stanowiska archeologicznego oraz
problemu badawczego.
2. Od badań terenowych do laboratorium
Omówienie metodyki badań archeologicznych w ujęciu
interdyscyplinarnym, obejmującej cały proces badawczy: od
rozpoznania i interpretacji stanowiska (z wykorzystaniem metod
geomorfologii, geografii historycznej, toponomastyki oraz
prospekcji nieinwazyjnej), poprzez planowanie badań terenowych
(strategie i zakres próbkowania, modele współpracy zespołów
interdyscyplinarnych), aż po dokumentację, pobieranie i
zabezpieczanie próbek.
3. Datowanie w archeologii
Omówienie podstawowych metod datowania względnego i
bezwzględnego stosowanych w archeologii. Przedstawienie zasad
działania, zastosowań oraz ograniczeń poszczególnych metod,
m.in. datowania radiowęglowego wraz z procedurami kalibracji,
datowania uranowo-torowego (U–Th), metod luminescencyjnych
(OSL, TL) i paleomagnetycznych, czy tefrochronologii.

4. Analizy aDNA i paleoproteomika
Omówienie podstaw archeogenetyki oraz paleoproteomiki jako
nowoczesnych narzędzi badawczych w archeologii. Przedstawienie
możliwości rekonstrukcji pochodzenia, pokrewieństwa, mobilności
oraz cech biologicznych dawnych populacji, poprzez analizę
szczątków organicznych. Dyskusja nad ograniczeniami metod i
obecnymi kierunkami badawczymi.
5. Badania lipidów i innych markerów chemicznych w
materiałach archeologicznych
Omówienie zastosowania analiz lipidów (np. tłuszczów, wosków,
żywic) oraz różnorodnych markerów chemicznych (np. fosforu
albo markerów spalania) w badaniach zabytków i osadów
archeologicznych. Zajęcia skoncentrują się na możliwościach
identyfikacji materiałów organicznych, rekonstrukcji technologii
wytwarzania i funkcji artefaktów oraz interpretacji śladów
aktywności człowieka. Przedstawione zostaną metody takie jak
GC–MS, FTIR i spektroskopia Ramana, wraz z omówieniem ich
możliwości i ograniczeń.
6. Rekonstrukcje paleośrodowiskowe w archeologii
Przegląd metod rekonstrukcji środowiska przeszłości,
obejmujących analizy mikro- i makroszczątków roślinnych i
zwierzęcych, analizy izotopowe oraz metody molekularne, w tym
środowiskowe DNA. Omówienie integracji danych
paleośrodowiskowych z danymi archeologicznymi w celu badania
relacji człowiek–środowisko.
7. Dieta i zdrowie w przeszłości
Przegląd metod rekonstrukcji diety i stanu zdrowia dawnych
populacji ludzkich. Omówienie analiz izotopowych,
antropologicznych, zooarcheologicznych, paleopatologicznych
oraz molekularnych. Przykłady badań nad zróżnicowaniem diety
oraz pojawianiem się i rozprzestrzenianiem chorób.
8. Analizy zabytków archeologicznych
Zajęcia poświęcone badaniu technologii, funkcji oraz „biografii”
zabytków archeologicznych. Omówienie roli analiz zabytków w
badaniach nad mobilnością ludności, migracjami i wymianą
handlową. Przegląd metod petrograficznych, traseologicznych,
surowcowych, izotopowych oraz technik instrumentalnych (XRF,
RTG, SEM-EDS).
9. Społeczeństwa przeszłości: struktura i organizacja
Omówienie interpretacji danych archeologicznych z
wykorzystaniem źródeł historycznych i etnograficznych.
Rekonstrukcja struktur społecznych, organizacji gospodarczej oraz
praktyk kulturowych społeczeństw przeszłości na wybranych
przykładach badań.
10. Prawne i etyczne aspekty badań interdyscyplinarnych
Omówienie prawnych i etycznych aspektów badań
archeologicznych prowadzonych w sposób interdyscyplinarny.
Zagadnienia związane z badaniami szczątków ludzkich,
inwazyjnością metod, współpracą z lokalnymi społecznościami,
ochroną dziedzictwa archeologicznego oraz udostępnianiem i

publikowaniem danych badawczych.