Śródziemie oczami anglistki i archeologa. Subiektywne spojrzenia na światy Tolkienowskie 2800-HUM-TOL
Część językoznawcza (filologiczna):
1. Język, literatura i manuskrypty staroangielskie – warsztat profesora, który został pisarzem
2. Beowulf J.R.R. Tolkiena i Beowulf Sheamusa Heaneya – o przekładaniu eposu
3. Jak mówią elfy? Fikcyjne języki Tolkiena
4. Guthlac, Alfred, Aelfwine, Theoden – co kryje się w imionach staroangielskich?
5. Na drogach średniowiecznego świata: motyw wędrówki w literaturze staroangielskiej
6. The Homecoming of Byrhtnoth: odwaga, pycha i etos wojownika w poematach bitewnych
7. W świecie mitów i legend germańskich: symbioza wartości i wierzeń
8. Chrystus-wojownik i jego drużyna
9. Smoki, potwory i hybrydy z krańców ziemi – tropy literackie i rękopiśmienne
10. Dar i nagroda w społecznościach archaicznych i w świecie Tolkiena
11. Skąd się wzięły zagadki Golluma?
12. Skarga, lament i pieśni żałobne: obyczaje funeralne w świecie barbarzyńskim
13. Przemija postać świata – sławne miasta i ślady ich dawnej wielkości
14. Na bezdrożach: banici, waśnie rodowe, zemsta
15. Silmarilion – jak powstaje mitologia?
Ta część kursu omawia najważniejsze źródła starogermańskie, które były przedmiotem badań
filologicznych J.R.R. Tolkiena oraz inspiracją dla jego twórczości literackiej. Studenci będą
mieli okazję poznać wybrane utwory piśmiennictwa staroangielskiego, skandynawskiego i
starosaskiego w przekładach na współczesny język polski i angielski oraz ich kluczowe wątki,
postacie i motywy, dla których analogie znaleźć można na kartach Władcy Pierścieni i
Hobbita.
Część archeologiczna:
1. Co J.R.R.Tolkien mógł wiedzieć o archeologii? Źródła inspiracji Tolkienowskich w
dawnych kulturach.
2. Beowulf w świetle źródeł archeologicznych
3. Jeźdźcy Rohanu a Gondor.
4. Pustaci w Barbaricum
5. Drużyny pierścieni – wędrówki wojowników w świecie antyku i wczesnego średniowiecza
6. Uchwycić nieuchwytne: etos wojownika i kowala w świetle źródeł archeologicznych
7. Jak archeolog badałby miejsce bitwy na Polach Pelennoru? Archeologia pól bitewnych
starożytności
8. Martwe Bagna istniały! Wodne stanowiska ofiarne w barbarzyńskiej Europie
9. Smoki, olifanty, wargowie et alii – bestiariusz archeologiczny
10. Władcy i pierścienie. Dar i nagroda w źródłach archeologicznych
11. Oko Saurona. Świat barbarzyńskich symboli
12. Mgła na kurhanach – barbarzyńskie zwyczaje pogrzebowe
13. Starożytne Moria, Dal, Edoras, Minas Tirith i Hobbiton? Między miejscami centralnymi a
wioskami w Barbaricum
14. Dokąd prowadzi Ścieżka Umarłych? Tropy celtyckie u Tolkiena
15. Między zachwytem a rozczarowaniem. Tolkien oczami Petera Jacksona albo czy warto
być skrupulatnym w filmie?
W tej części kursu przedstawione zostaną pewne i potencjalne inspiracje kulturowe J.R.R.
Tolkiena, dostrzegalne w wykreowanych przezeń światach. Sięgniemy do starożytnych i
wczesnośredniowiecznych źródeł archeologicznych, których echa odczytać można w
Hobbicie i Władcy Pierścieni.
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Koordynatorzy przedmiotu
Literatura
Beowulf. A New Verse translation by Seamus Heaney. 2000. W. W. Norton & Company.
(fragmenty)
Edda poetycka 1986. (tłum.) A. Załuska-Stromberg. Ossolineum. (fragmenty)
Kontny B., Archeologia wojny Studia nad uzbrojeniem barbarzyńskiej Europy okresu
wpływów rzymskich i wędrówek ludów, Napoleon V, 2019.
Kontny B., Od Tollense po Harzhorn. Archeologia pradziejowych i starożytnych pól
bitewnych na wybranych przykładach, [w:] Archeologia pól bitewnych, Akademia
Sztuki Wojennej, 2024, 20 – 51.
Opalińska, M (2013). Pieśni szarej godziny. Elegie staroangielskie z Kodeksu z Exeter.
WUW. (wybrane rozdziały)
Opalińska, M. (2007). Sen o Krzyżu. Staroangielski poemat mistyczny. WUW.
The Past Societies, vol. 4: Polish lands from the first evidence of human presence to the Early
Middle Ages: 500 BC–500 AD, red. A. Rzeszotarska-Nowakiewicz, Instytut Archeologii i
Etnologii PAN, 2016.
Tolkien, J.R.R. 1983. The monsters and the critics and other essays. George Allen and
Unwin. (pol. przekład) Potwory i Krytycy, 2000. tłum. T. A. Olszański. Zysk i S-ka.
Wydawnictwo.
Tolkien, J.R.R. 1999. Silmarilion. Ed. by Christopher Tolkien. Harper Collins Publishers.
(fragmenty)
Tolkien, J.R.R. 2015. Beowulf. Przekład i komentarz oraz Sellic Spell. Pod redakcją
Christophera Tolkiena. Tłum. K. Staniewska i A. Sylwanowicz. Warszawa.
Prószyński i S-ka. (fragmenty)
Tolkien, J.R.R. 2023. The Battle of Maldon. Harper Collins Publishers.
Ponadto, wybrane artykuły lub rozdziały wynikające z aktualnego programu kursu.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: