Warsztat badawczy archeologa 2800-DOWAR

Zajęcia mają zapoznać studentów z podstawowym warsztatem badawczym archeologa, zasadami
procesu badawczego oraz najważniejszymi kwestiami etycznymi, prawnymi i społecznymi związanymi
z pracą archeologa. Zakres tematyczny zajęć obejmuje: poznanie kluczowych pojęć i definicji (w tym
stosowanych w regulacjach prawnych związanych z ochroną zabytków); przygotowanie praktyczne z
zakresu wyszukiwania informacji i pozyskiwania źródeł; poznanie struktury procesu badawczego, w
tym sposobów porządkowania, opracowania i krytycznej analizy źródeł; zasady i etyczne aspekty
prowadzenia i publikowania prac naukowych. Zajęcia z dużym komponentem dyskusji i pracy własnej
studenta.
Treści programowe:
1. Podstawowe pojęcia i definicje (w tym w świetle obowiązujących regulacji prawnych): archeologia,
zabytek ruchomy i nieruchomy, stanowisko archeologiczne (podziały ze względu na położenie,
funkcje, uwarstwienie i in.), kultura i kultura archeologiczna (krąg kulturowy, horyzont kulturowy, grupa
kulturowa, techonokompleks, dyfuzja kulturowa; nazywanie kultur i stanowisko eponimiczne, artefakty
i ekofakty. Era, epoka, okres, podokres, faza.
2. Struktura procesu badawczego (sformułowanie problemu badawczego, określenie podstawy
źródłowej, kwerenda, opracowanie i analiza krytyczna źródeł, synteza i interpretacja, publikacja
wyników). Podstawowe pojęcia: metoda, metodyka, metodologia, problem badawczy, problematyka,
hipoteza badawcza, teoria naukowa, próba losowa, próba reprezentatywna, synteza itp. Specyfika
procesu badawczego w archeologii: projektowanie i przebieg.
3. Kwerenda źródłowa (archiwalna, bibliograficzna, muzealna, kartograficzna); zasoby instytucji
(WUOZ, NID, AGAD itp.); katalogi biblioteczne, muzealne bazy danych i repozytoria cyfrowe,
wyspecjalizowane wyszukiwarki i narzędzia internetowe. Zasady konstruowania katalogów
tematycznych (np. katalogu stanowisk archeologicznych).
4. Pojęcie źródła w archeologii, opracowanie i analiza krytyczna źródeł archeologicznych, podstawy
klasyfikacji. Systemy taksonomiczne, pojęcie typu i zasady konstruowania typologii dla różnych
kategorii zabytków; przykłady typologii zróżnicowanych kategorii źródeł. Wnioskowanie i interpretacja.
5. Statystyka w warsztacie archeologa. Podstawowe wymogi badań statystycznych, możliwości
zastosowania, czytanie i prezentowanie wyników.
6. Archeologia eksperymentalna.
7. Źródła pozaarcheologiczne w warsztacie archeologa (pisane: adresowane, nieadresowane;
kartograficzne: geografia historyczna; ikonograficzne; etnograficzne, onomastyka i toponomastyka
etc.: definicje i koncepcje systematyzacji). Krytyka zewnętrzna i wewnętrzna źródła. Źródło a
opracowanie.
8. Prezentowanie wyników badań. Publikacje naukowe (wymagania, charakterystyka i proces
publikacyjny) i popularno-naukowe. Drapieżne czasopisma, pseudonauka, fake news – sposoby
weryfikacji.
9. Upowszechnianie wiedzy: popularyzacja nauki w praktyce, archeologia w popkulturze
10. Zasady przechowywania zbiorów archeologicznych, wymagania dla różnych kategorii zabytków.
Inwentaryzacja i archiwizacja zbiorów.