Wytwórczość w Polsce średniowiecznej i nowożytnej 2800-DKWYTW
Zajęcia poświęcone są charakterystyce różnych dziedzin wytwórczości rzemieślniczej w Polsce późnośredniowiecznej i nowożytnej, podzielonych wedle kategorii surowcowych. Omówiony zostanie sposób ich organizacji, asortyment wyrobów, technologia produkcji na podstawie źródeł historycznych (archeologicznych i pozaarcheologicznych), a także ślady technologiczne zachowane na zabytkach archeologicznych i możliwości ich analizy.
Pierwsze zajęcia poświęcone zostaną zagadnieniom związanym z powstaniem i organizacją wytwórczości cechowej (struktura, cele i zasady funkcjonowania, podziały kompetencji) oraz kwestii wytwórczości pozacechowej. Zaprezentowane i omówione zostaną przykładowe teksty źródłowe, dotyczące funkcjonowania cechów rzemieślniczych na ziemiach polskich.
Główną treść zajęć stanowić będzie charakterystyka wytwórczości wybranych rzemiosł, uporządkowanych w grupach surowcowych:
- rzemiosła związane z obróbką drewna
- rzemiosła włókiennicze
- rzemiosła skórnicze
- rzemiosła rogownicze
- rzemiosła kowalskie i odlewnicze
- wytwórczość szklarska
Jedne zajęcia odbędą się w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie.
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Wiedza: absolwent
- ma zaawansowaną wiedzę w zakresie organizacji produkcji i asortymencie wytwórczości społeczeństw średniowiecznych i nowożytnych (K_W04)
- ma zaawansowaną wiedzę na temat właściwości surowców oraz sposobów ich wykorzystania przez dawne społeczności (K_W04);
- zna i rozumie metody opisu, analizy i interpretacji różnych wytworów kultury, właściwe dla wytwórczości rzemieślniczej późnośredniowiecznej i nowożytnej Polski, z wykorzystaniem dorobku innych dyscyplin naukowych z obszaru nauk humanistycznych, społecznych, przyrodniczych i ścisłych (K_W05);
Umiejętności: absolwent potrafi:
- właściwie dobrać metody archeologiczne i źródła archeologiczne oraz pochodzące z dorobku innych dyscyplin w celu samodzielnego zidentyfikowania i analizy znalezisk archeologicznych (K_U01);
- wykorzystywać w praktyce wiedzę teoretyczną z zakresu badań nad kulturą materialną późnego średniowiecza i nowożytności oraz komunikować się z użyciem specjalistycznych pojęć i adekwatnej terminologii (K_U02; K_KU05);
- wyszukiwać możliwości poszerzania wiedzy i doskonalenia umiejętności analizy i klasyfikacji zabytków archeologicznych poza uczelnią (K_U10);
Kompetencje społeczne: absolwent jest gotów do:
- wykorzystania posiadanej przez siebie wiedzy i umiejętności, ich krytycznej oceny oraz jest świadomy konieczności konfrontowania ich z opiniami ekspertów (K_K01; K_K02);
- uznania istotnego znaczenia pozostałości materialnych jako elementu dziedzictwa kulturowego ludzkości i jego znaczenia dla rozumienia procesu przemian gospodarczych, społecznych i kulturowych od czasów najdawniejszych do współczesności (K_K03);
- uznania własnej odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa kulturowego (K_K05).
Kryteria oceniania
Obecność na zajęciach jest warunkiem dopuszczenia do zaliczenia, dopuszczalne dwie nieobecności. Osoby, które nie wykażą się wystarczającą frekwencją nie będą klasyfikowane. Zaliczenie na ocenę na koniec semestru na podstawie aktywności na zajęciach (20%) i wyniku pisemnego kolokwium (80%).
Literatura
Herbst S., Cechy rzemieślnicze, Warszawa 1948
Historia kultury materialnej Polski w zarysie, tom II od XIII do XV wieku, red. A. Płachcińska-Rutkowska, Wrocław-Warszawa-Kraków 1978
Historia kultury materialnej Polski w zarysie, tom III od XVI do połowy XVII wieku, red. A. Keckowa i D. Molenda, Wrocław-Warszawa-Kraków, 1978
Barnycz-Gupieniec R., Tokarstwo i bednarstwo z XIII-XIV wieku w osadzie miejskiej w Gdańsku, Materiały Zachodniopomorskie, t. VII, 1961
Metz D., Organizacja wytwórczości naczyń drewnianych w średniowieczu, [w:] Nie tylko archeologia. Księga poświęcona pamięci Eugeniusza „Gwidona” Wilgockiego, red. E. Cnotliwy i in., Szczecin 2006, s. 293-302
Woźnicka Z., Wyroby bednarskie i tokarskie średniowiecznego Międzyrzecza, Prace Komisji Archeologicznej, t. V, z. I, Poznań 1961
Maik J., Sukiennictwo elbląskie w średniowieczu, Łódź 1997
Blusiewicz K., Szewc czy garbarz? Interpretacja archeologicznych śladów produkcji skórniczej, Archaeologia Historica Polona, t. 25, Toruń 2017, s. 201-220
Turnau I., Garbarstwo na ziemiach polskich w XVI-XVIII wieku, Wrocław 1975
Turnau I., Skórnictwo odzieżowe w Polsce XVI-XVIII wieku, Wrocław 1975
Jaworski K., Wytwórczość rogownicza we Wrocławiu przed i po XIII-wiecznym przełomie, [w:] Kultura średniowiecznego Śląska i Czech. „Rewolucja” XIII wieku, red. K. Wachowski, Wrocław 1998, s. 73-86.
Jaworski K., Wytwórczość kościanych i rogowych przedmiotów w późnośredniowiecznym Wrocławiu, [w:] Kultura średniowiecznego Śląska i Czech. Miasto, red. K. Wachowski, Wrocław 1995, s. 145-154
Osipowicz G., Metody rozmiękczania kości i poroża w epoce kamienia w świetle doświadczeń archeologicznych oraz analiz traseologicznych, Toruń 2005
Jasiński T., Rzemiosła kowalskie średniowiecznego Torunia, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej R. 23 (1975) z. 2
J. Pazdur, Górnictwo rud żelaza. [w:] Zarys dziejów górnictwa na ziemiach polskich, t. I, Katowice 1960
D. Molenda, E. Balcerzak, Metale nieżelazne na ziemiach polskich od XIV do XVIII wieku, Studia i Materiały z Historii Kultury Materialnej, t. LIX, red. Z. Kamieńska
Dąbrowska M., Proces odlewania dział w lejni malborskiej w XV wieku, Archaeologia Historica Polona, t. 22, Toruń 2009, s. 21-44
Žalnierius A., Balčiūnas, Pozostałości pieców ludwisarskich z XVII-XVIII wieku z Kowna, Archaeologia Historica Polona, t. 25, s. 155-180
Biszkont J., Średniowieczne szklarstwo na Śląsku, Wratislavia Antiqua, t. 7, 2005
Wyrobisz A., Szkło w Polsce od XIV do XVII wieku, Wrocław 1968
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: