Wojskowość w średniowiecznej Europie Wschodniej: obraz archeologiczny 2800-DKWOJEW
Celem zajęć jest zapoznanie studentów z historią uzbrojenia, fortyfikacji i wojskowości ludności Europy Wschodniej w okresie średniowiecza.
Przez wszystkie epoki historyczne wojna była integralną częścią życia różnych społeczności ludzkich. Z tego powodu badanie historii uzbrojenia, fortyfikacji i działań wojennych jest nieodłączną częścią wszelkich badań archeologicznych i historycznych. Znaleziska uzbrojenia zwykle stanowią jedną z najliczniejszych kategorii zabytków w wykopaliskach archeologicznych.
Zajęcia obejmą najważniejsze zagadnienia dotyczące badań nad bronią, uzbrojeniem ochronnym, fortyfikacją, polami bitew oraz ogólnymi tendencjami w rozwoju wojskowości średniowiecznych mieszkańców Europy Wschodniej.
Wykład będzie realizowany zgodnie z blokami tematycznymi:
1. Główne zagadnienia historii wojskowości Europy Wschodniej w średniowieczu.
2. Historia badań nad wojskowością ludności Europy Wschodniej w średniowieczu.
3. Źródła do historii wojskowości w średniowieczu.
4. Wojskowość Słowian w drugiej połowie I tysiąclecia n.e.
5. Uzbrojenie Europy Wschodniej i Północnej w epoce wikingów: miecze i technologia ich wytwarzania.
6. Uzbrojenie ludności Europy Wschodniej i Północnej w epoce wikingów.
7. Wojskowość Rusi w połowie XI - połowie XIII wieku.
8. Wojskowość nomadów wschodnioeuropejskich stepów w średniowieczu.
9. Wojskowość Bałtów w średniowieczu.
11. Wojskowość Ugrofinów w średniowieczu.
12. Podstawowe kwestie badań nad fortyfikacją Europy Wschodniej w średniowieczu.
13. Wojskowość Mongołów „epoki wielkich podbojów”. Uzbrojenie Złotej Ordy i jego wpływ na rozwój uzbrojenia Europy Wschodniej.
14. Krucjaty bałtyckie. Wojskowość krzyżowców w końcu XII-XIV wieku
15. Archeologia konfliktów zbrojnych: badania archeologiczne pól bitewnych i oblężeń średniowiecznych twierdz.
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
absolwent zna i rozumie w zaawansowanym stopniu zagadnienia szczegółwe dotyczące badań archeologicznych nad wojskowością średniowiecznej Europy Wschodniej (K_W01, K_W02, K_W03); wykorzystywać w praktyce wiedzę teoretyczną z zakresu badań archeologicznych dotyczących wojskowością średniowiecznej Europy Wschodniej (K_U02); komunikować z użyciem specjalistycznych pojęć i terminologii stosowanej w archeologii wojskowości (K_U05); brać udział w debacie naukowej na tematy związane z archeologią wojskowości średniowiecznej Europy Wschodniej (K_U06).
Kryteria oceniania
Obecność na zajęciach i przygotowanie jednego referatu są warunkami dopuszczenia do zaliczenia. Dozwolone są 3 nieusprawiedliwione nieobecności w semestrze. Zaliczenie odbędzie się w formie ustnej.
Literatura
1. Atgāzis M. Tuvcīņas ieroči Latvijā 10.-13. gadsimtā, Rīga, 2019.
2. Kainov S. Slozheniye kompleksa vooruzheniya Drevney Rusi X – nachala XI v. (po materialam Gnèzdovskogo nekropolya i poseleniya), Dissertatsiya kandidata istoricheskikh nauk, Moskva, 2019.
3. Kazakevičius V. IX–XIII a. baltų kalavijai, Vilnius, 1996.
4. Kirpichnikov A. N. Drevnerusskoye oruzhiye. Vyp. 1. Mechi i sabli IX–XIII vv., Moskva – Leningrad, 1966.
5. Kirpichnikov A. N. Drevnerusskoye oruzhiye. Vyp. 2. Kop'ya, sulitsy, boyevyye topory, bulavy, kisteni X–XIII vv., Moskva – Leningrad, 1966.
6. Kirpichnikov A. N. Drevnerusskoye oruzhiye. Vyp. 3. Dospekh, kompleks boyevykh sredstv IX–XIII vv., Leningrad, 1971.
7. Kirpichnikov A. N. Drevnerusskoye oruzhiye. Snaryazheniye vsadnika i verkhovogo konya na Rusi IX–XIII vv., Leningrad, 1973.
8. Marek L. Wczesnośredniowieczne miecze z Europy Środkowej i Wschodniej: dylematy archeologa i bronioznawcy, Wrocław, 2004.
9. Medvedev A. F. Drevnerusskoye oruzhiye. Ruchnoye i metatel'noye oruzhiye. Luk i strely, samostrel VIII–XIV vv., Moskva – Leningrad, 1966.
10. Nadolski A. Studia nad uzbrojeniem polskim w X, XI i XII wieku, Łódź, 1954.
11. Petersen J. De Norske Vikingesverd: en typologisk-kronologisk studie over vikingetidens Vaaben, Kristiania, 1919.
12. Rackevičius G. Arbaletas ir lankas Lietuvoe XIII–XVI a., Vilnius, 2002.
13. Świętosławski W. Arms and Armour of the Nomads of the Great Steppe in the Times of the Mongol Expansion (12th–14th Centuries), Łódź, 1999.
14. Świętosławski W. Ślady koczowników Wielkiego Stepu z X, XI i XII wieku w dorzeczach Wisły i Odry, Łódź, 2006.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: