Wprowadzenie do archeologii włókiennictwa z zastosowaniem metod "hands-on learning"– techniki tkackie 2800-DKWLHOL
ZAJĘCIA BĘDĄ SIĘ ODBYWAĆ W DRUGIEJ CZĘŚCI SEMERTRU ZIMOWEGO (zajęcia zblokowane 1,5h x2)
Celem zajęć jest praktyczne wprowadzenie do archeologii i technologii włókiennictwa, które łączy tradycyjne wykłady z działaniami eksperymentalnymi i nauczaniem ‘hands-on’. W czasie kursu zostanie wprowadzony koncept ‘chaîne opératoire’, jako rama metodologiczna dla badań nad włókiennictwem, oraz omówione zostanie zastosowanie archeologii eksperymentalnej jako metody badawczej w archeologii włókiennictwa.
Na zajęciach przedstawione zostaną podstawowe surowce włókiennicze i techniki ich pozyskiwania, oraz kolejne etapy obróbki, a także wybrane tkackie techniki wytwarzania tekstyliów (bardko, tabliczki tkackie, krosno ciężarkowe) oraz narzędzia włókiennicze, przede wszystkim przęśliki i ciężarki tkackie. Studenci podejmą własne próby wytworzenia wyrobów włókienniczych za pomocą poznanych technik.
Studenci dowiedzą się czym są tkaniny archeologiczne i w jaki sposób powinny być one dokumentowane. Podejmą próbę właściwego zadokumentowania przęślików i ciężarków tkackich – najczęstszych pozostałości po produkcji włókienniczej w kontekstach archeologicznych. Dowiedzą się, jakie parametry tych narzędzi miały wpływ na wytwarzane za ich pomocą wyroby.
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2025Z: | W cyklu 2026Z: |
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty uczenia się
Uczestnicy uzyskają podstawową wiedzę o archeologii włókiennictwa, zapoznają się z podstawową terminologią tej specjalności (K_W01, K_U05). Poznają techniki dokumentacyjne dla poszczególnych pozostałości archeologicznych związanych z wytwarzaniem tekstyliów (K_W01). Dzięki udziałowi w zajęciach pogłębią wiedzę o metodologii badań archeologicznych (archeologia eksperymentalna, empiryczna) (K_W01). Nabędą podstawowych umiejętności posługiwania się wybranymi technikami włókienniczymi (hands-on learning), dzięki czemu uzyskają narzędzia do analizowania wiedzy milczącej tego rzemiosła. Będą potrafili analizować chaîne opératoire produkcji włókienniczej i dokonywać własnych ocen trudności i ergonomii prac włókienniczych (K_U02). Rozwiną umiejętności pracy zespołowej pracując w grupach nad wykonaniem tzw. trzeciego brzegu oraz tkaniny na krośnie ciężarkowym (K_U09). Studenci nauczą się wykorzystywać mikroskop cyfrowy do analizy wyrobów włókienniczych oraz narzędzi tkackich (K_U03). Zyskają lepszą świadomość genderowego podziału pracy, lepiej zrozumieją ekonomiczny wkład kobiet w społeczeństwach prehistorycznych (K_W04). Utrwalą umiejętności krytycznej obserwacji oraz samodzielnej oceny źródeł i publikacji archeologicznych. Ich działania praktyczne, spostrzeżenia i oceny stanowić będą element wyjściowy do dalszych badań naukowych (K_W01). Studenci zdobędą również doświadczenie udziału w debacie naukowej na tematy związane z archeologią włókiennictwa (K_U06).
Kryteria oceniania
Wymagane jest aktywne uczestnictwo w zajęciach (wykonanie wyrobów włókienniczych podczas zajęć, opis tych wyrobów oraz zadokumentowanie narzędzi włókienniczych). Ocenie podlegać będzie próba samodzielnego wykonania przynajmniej jednego wyrobu włókienniczego dowolną techniką tkacką poznaną na zajęciach (40%). Dokumentacja wykonanej pracy za pomocą gotowej karty dokumentacyjnej będzie podlegała ocenie na stopień (30%). Na koniec zajęć każdy student będzie musiał zaprezentować referat omawiający pracę własną nad wyrobem (30%). Dopuszczalne są 2 nieobecności nieusprawiedliwione.
Literatura
ANDERSSON STRAND E., M.-L. NOSCH eds. (2015) Tools, Textiles and Contexts. Investigating Textile Production in the Aegean and Eastern Mediterranean Bronze Age, Ancient Textiles Series 21, Oxford & Philadelphia.
GILLIS C., M-L. NOSCH eds. (2007) Ancient Textiles. Production, Craft and Society, Ancient Textiles Series 1, Oxford.
GRӦMER K. (2016) The Art of Prehistoric Textile Making. The development of craft traditions and clothing in Central Europe, in Kroh A. eds., Veröffentlichungen der Prähistorischen Abteilung 5, Wiedeń.
GLEBA M., U. MANNERING eds. (2012) Textiles and Textile Production in Europe: From Prehistory to AD 400, Ancient Textile Series 12, Oxford & Oakville.
ULANOWSKA A. (2012) Odtwarzanie dawnych technik tkackich w Instytucie Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego poprzez archeologię doświadczalną, in: P. Militello, M. Camera eds., Ricerche e attività del corso internazionalizzato di archeologia. Catania, Varsavia, Konya 2009-2012, Syndesmoi 3, Palermo, 239-262.
ULANOWSKA A. (2016) Towards methodological principles for experience textile archaeology. Experimental approach to the Aegean Bronze Age textile techniques in the Institute of Archaeology, University of Warsaw, Prilozi Instituta za arheologiju u Zagrebu 33, 317-339.
ULANOWSKA A. (2016) Włókiennictwo Grecji epoki brązu w (akademickiej) praktyce. Nowe refleksje nad zastosowaniem archeologii doświadczalnej w nauczaniu technologii dawnego włókiennictwa, in: M. Figueira, K. Żebrowska eds., International Course in Archaeology. “Papers in Mediterranean Archaeology”, Syndesmoi 5, Catania, 215-234.
SIENNICKA M., L. RAHMSTORF, A. ULANOWSKA red. (2018) First Textiles, The Beginnings of Textile Manufacture in Europe and the Mediterranean. Proceedings of the EAA Session Held in Istanbul (2014) and the “First Textiles” Conference in Copenhagen (2015), Ancient Textiles Series 32, Oxford & Philadephia.
ULANOWSKA A., M. SIENNICKA red. (2018) Światowit LV (2017): Tradition and Innovation in Textile Technology in Bronze Age Europe and the Mediterranean
ULANOWSKA A., M. SIENNICKA, M. GRUPA red. (2018) Fasciuli Archaeologiae Historicae XXXI: Dynamics and Organisation of Textile Production in Past Societies in Europe and the Mediterranean.