Wprowadzenie do archeologii włókiennictwa z zastosowaniem metod "hands-on learning" 2800-DKWLHOL
Celem zajęć jest praktyczne wprowadzenie do archeologii i technologii włókiennictwa, które łączy tradycyjne wykłady z działaniami eksperymentalnymi i nauczaniem ‘hands-on’. W czasie kursu zostanie wprowadzony koncept ‘chaîne opératoire’, jako rama metodologiczna dla badań nad włókiennictwem, oraz omówione zostanie zastosowanie archeologii eksperymentalnej jako metody badawczej w archeologii włókiennictwa.
Na zajęciach przedstawione zostaną podstawowe surowce włókiennicze i techniki ich pozyskiwania, techniki barwierskie, techniki wytwarzania tekstyliów i narzędzia: głównie przęśliki i ciężarki tkackie. Studenci poznają kolejne etapy obróbki różnych surowców włókienniczych oraz techniki tkackie (krosno ciężarkowe, bardko i tabliczki tkackie) oraz „pozatkackie” (m.in. sprang i nålebinding). W ramach zajęć przeprowadzone zostaną także eksperymenty z farbowaniem włókien naturalnymi barwnikami roślinnymi.
Studenci dowiedzą się czym są tkaniny archeologiczne, w jaki sposób powinny być one zabezpieczane (First Aid) i dokumentowane. Podejmą własne próby badań mikroskopowych tekstyliów i narzędzi włókiennych z użyciem mikroskopów cyfrowych typu Dino-Lite. Poznają w jaki sposób używano przęślików i ciężarków tkackich – najczęstszych pozostałości po produkcji włókienniczej w kontekstach archeologicznych. Dowiedzą się, jakie parametry tych narzędzi miały wpływ na wytwarzane za ich pomocą wyroby i poznają właściwe metody ich dokumentowania.
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Uczestnicy uzyskają podstawową wiedzę o archeologii włókiennictwa, zapoznają się z podstawową terminologią tej specjalności (K_W01, K_U05). Poznają podstawy samodzielnej analizy zabytków tekstylnych i narzędzi włókienniczych, poznają techniki dokumentacyjne dla poszczególnych pozostałości archeologicznych związanych z wytwarzaniem tekstyliów (K_W01). Dzięki udziałowi w zajęciach pogłębią wiedzę o metodologii badań archeologicznych (archeologia eksperymentalna, empiryczna) (K_W01). Nabędą podstawowych umiejętności posługiwania się wybranymi technikami włókienniczymi (hands-on learning), dzięki czemu uzyskają narzędzia do analizowania wiedzy milczącej tego rzemiosła. Będą umieli analizować chaîne opératoire produkcji włókienniczej i dokonywać własnych ocen trudności i ergonomii prac włókienniczych (K_U02).Rozwiną umiejętności pracy zespołowej pracując w grupach nad wykonaniem tkaniny na krośnie ciężarkowym (K_U09). Studenci naucza się wykorzystywać mikroskop cyfrowy do analizy wyrobów włókienniczych oraz narzędzi tkackich (K_U03). Zyskają lepszą świadomość genderowego podziału pracy, lepiej zrozumieją ekonomiczny wkład kobiet w społeczeństwach prehistorycznych (K_W04). Utrwalą umiejętności krytycznej obserwacji oraz samodzielnej oceny źródeł i publikacji archeologicznych. Ich działania praktyczne, spostrzeżenia i oceny stanowić będą element wyjściowy do dalszych badań naukowych (K_W01). Studenci zdobędą również doświadczenie udziału w debacie naukowej na tematy związane z archeologią włókiennictwa (K_U06).
Kryteria oceniania
Wymagane jest aktywne uczestnictwo w zajęciach. Dopuszczalne są 2 nieobecności nieusprawiedliwione. Ocenie podlegać będzie próba samodzielnego wykonania przynajmniej jednego wyrobu włókienniczego dowolną techniką poznaną na zajęciach (30%). Dokumentacja wykonanej pracy za pomocą gotowej karty dokumentacyjnej będzie podlegała ocenie na stopień (30%). Na koniec zajęć każdy student będzie musiał zaprezentować referat (40%).
Literatura
Andersson Strand E., M.-L. Nosch eds. (2015) Tools, Textiles and Contexts. Investigating Textile Production in the Aegean and Eastern Mediterranean Bronze Age, Ancient Textiles Series 21, Oxford & Philadelphia.
Chmielewski T.J. (2009) Po nitce do kłębka. O przędzalnictwie i tkactwie młodszej epoki kamienia w Europie Środkowej, Warszawa.
Gillis C., M-L. Nosch eds. (2007) Ancient Textiles. Production, Craft and Society, Ancient Textiles Series 1, Oxford.
GRӦMER K. (2016) The Art of Prehistoric Textile Making. The development of craft traditions and clothing in Central Europe, in Kroh A. eds., Veröffentlichungen der Prähistorischen Abteilung 5, Wiedeń.
Gleba M., U. Mannering eds. (2012) Textiles and Textile Production in Europe: From Prehistory to AD 400, Ancient Textile Series 12, Oxford & Oakville.
Michałowska M. (2006) Leksykon włókiennictwa, Warszawa.
Maik J. (2012) Włókiennictwo kultury wielbarskiej, Łódź.
Ulanowska A. (2012) Odtwarzanie dawnych technik tkackich w Instytucie Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego poprzez archeologię doświadczalną, in: P. Militello, M. Camera eds., Ricerche e attività del corso internazionalizzato di archeologia. Catania, Varsavia, Konya 2009-2012, Syndesmoi 3, Palermo, 239-262.
Ulanowska A. (2016) Towards methodological principles for experience textile archaeology. Experimental approach to the Aegean Bronze Age textile techniques in the Institute of Archaeology, University of Warsaw, Prilozi Instituta za arheologiju u Zagrebu 33, 317-339.
Ulanowska A. (2016) Włókiennictwo Grecji epoki brązu w (akademickiej) praktyce. Nowe refleksje nad zastosowaniem archeologii doświadczalnej w nauczaniu technologii dawnego włókiennictwa, in: M. Figueira, K. Żebrowska eds., International Course in Archaeology. “Papers in Mediterranean Archaeology”, Syndesmoi 5, Catania, 215-234.
Siennicka M., L. Rahmstorf, A. Ulanowska red. (2018) First Textiles, The Beginnings of Textile Manufacture in Europe and the Mediterranean. Proceedings of the EAA Session Held in Istanbul (2014) and the “First Textiles” Conference in Copenhagen (2015), Ancient Textiles Series 32, Oxford & Philadephia.
SCHMIDT-PRZEWOŹNA K. (2009) Barwienie metodami naturalnymi. Białystok.
Ulanowska A., M. Siennicka red. (2018) Światowit LV (2017): Tradition and Innovation in Textile Technology in Bronze Age Europe and the Mediterranean
Ulanowska A., M. Siennicka, M. Grupa red. (2018) Fasciuli Archaeologiae Historicae XXXI: Dynamics and Organisation of Textile Production in Past Societies in Europe and the Mediterranean.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: