Wprowadzenie do statystyki dla archeologów 2800-DKSTAT

Głównym celem przedmiotu jest wykształcenie umiejętności świadomego i bezstresowego stosowania procedur statystycznych w praktyce archeologicznej. Zamiast ręcznego przeliczania skomplikowanych wzorów matematycznych, nacisk położony jest na rozumienie logiki wnioskowania, weryfikację założeń testów, sprawną obsługę pakietu analitycznego jamovi oraz trafną interpretację wyników w kontekście kultury materialnej i bioarcheologii. W ramach zajęć odchodzi się od przestarzałego oprogramowania MySTAT na rzecz nowoczesnego środowiska jamovi. Innowacyjnym elementem kursu jest włączenie modelu sztucznej inteligencji Gemini w roli dedykowanego tutora pomocniczego. AI wspiera studentów w tłumaczeniu pojęć statystycznych na język archeologiczny oraz w nawigacji po interfejsie jamovi, przy jednoczesnym zachowaniu ścisłych rygorów uczciwości akademickiej.

Koordynatorzy przedmiotu

Elżbieta Jaskulska

Rodzaj przedmiotu

uzupełniające

Tryb prowadzenia

w sali

Efekty uczenia się

Wiedza (K_W01, K_W06, K_W09, K_W10, K_W16): Zrozumienie roli metod ilościowych w archeologii, interdyscyplinarność, znajomość testów statystycznych, zasad organizacji baz danych oraz etyki naukowej i odpowiedzialnego korzystania z AI.
Umiejętności (K_U01, K_U03, K_U09, K_U12, K_U13, K_U16, K_U26): Praktyczna obsługa programu jamovi, dobór właściwych testów (Chi², test t, ANOVA, korelacja, analiza skupień), interpretacja wyników, komunikacja na platformie Google Classroom oraz samokształcenie z wykorzystaniem tutora Gemini Notebook.
Kompetencje społeczne (K_K01, K_K04, K_K11): Krytycyzm wobec wyników generowanych przez oprogramowanie i AI, rzetelność naukowa, konfrontacja wniosków z literaturą oraz odpowiedzialność za samodzielne wykonywanie obliczeń.

Kryteria oceniania

Wymogi formalne każdej pracy domowej:
1. Dowód wykonania analizy w jamovi: Dołączenie pliku wynikowego z programu (format .omv) lub zrzutów ekranu przedstawiających przeprowadzoną procedurę i uzyskane wykresy/tabele.
2. Raport z interpretacją: Sformułowanie wniosków w języku naturalnym, poprawny zapis statystyczny wyników (np. wartości p, statystyk testowych t, F, χ², stopni swobody df) oraz ich interpretacja archeologiczna.
3. Sekcja refleksji nad pracą z AI: Zamieszczenie krótkiego podsumowania: »W czym pomógł mi tutor AI, a w którym miejscu musiałem/am zweryfikować lub poprawić jego odpowiedź?«.

Literatura

Podręczniki podstawowe:

• A. Łomnicki, Wprowadzenie do statystyki dla przyrodników, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
• R.D. Drennan, Statistics for Archaeologists. A Common Sense Approach, Springer (dostępne w zasobach elektronicznych BUW).

Materiały cyfrowe i oprogramowanie:
• Oficjalny serwis i dokumentacja programu jamovi: https://www.jamovi.org
• Dedykowany serwis uczelniany Gemini Notebook kursu z kompletem slajdów i bazami danych (dostęp przez platformę Google Classroom).

W cyklu 2026Z:

Podręczniki podstawowe:
• A. Łomnicki, Wprowadzenie do statystyki dla przyrodników, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
• R.D. Drennan, Statistics for Archaeologists. A Common Sense Approach, Springer (dostępne w zasobach elektronicznych BUW).

Uwagi

W cyklu 2026Z:

Podstawa zaliczenia: Warunkiem koniecznym do uzyskania zaliczenia przedmiotu jest terminowe wykonanie i przesłanie wszystkich prac domowych przydzielanych podczas zajęć na platformie Google Classroom. Wymogi formalne każdej pracy domowej:
1. Dowód wykonania analizy w jamovi: Dołączenie pliku wynikowego z programu (format .omv) lub zrzutów ekranu przedstawiających przeprowadzoną procedurę i uzyskane wykresy/tabele.
2. Raport z interpretacją: Sformułowanie wniosków w języku naturalnym, poprawny zapis statystyczny wyników (np. wartości p, statystyk testowych t, F, χ², stopni swobody df) oraz ich interpretacja archeologiczna.
3. Sekcja refleksji nad pracą z AI: Zamieszczenie krótkiego podsumowania: »W czym pomógł mi tutor AI, a w którym miejscu musiałem/am zweryfikować lub poprawić jego odpowiedź?«.