Historia i archeologia chorób 2800-DKHISARCHO
Zajęcia będą składały się z wykładu oraz części poświęconej na dyskusję wybranego zagadnienia związanego z historią medycyny.
Duży nacisk położony zostanie na interpretacje znalezisk archeologicznych.
Tematy:
1. Choroba vs zdrowie – Czym jest choroba? Co w opinii dawnych społeczeństw powodowało rozwój chorób? Jak je postrzegano?
2. Rozwój medycyny i wielkie epidemie w przeszłości – Jak radzono sobie w przeszłości z epidemiami na przykładzie epidemii dżumy oraz jak studiować epidemie na podstawie badań archeologicznych.
3. Opieka nad trędowatymi – Przedstawienia w sztuce, zabytki oraz stanowiska archeologiczne związane z trądem.
4. Moda na chorobę – Historia oraz przedstawienia gruźlicy w literaturze i sztuce od starożytności po czasy współczesne. Ślady
pozostawione przez gruźlicę w materiale archeologicznym.
5. Zdrowie reprodukcyjne – Pochodzenie i historia kiły, postrzeganie choroby w sztuce i tekstach pisanych. Ślady pozostawione przez kiłę w materiale archeologicznym.
6. Choroby niepozostawiające śladów w materiale archeologicznym i jak możemy je badać.
7. Historia higieny i papieru toaletowego – Zmiany w postrzeganiu higieny w przeszłości oraz zabytki archeologiczne związane z higieną. Historia chorób pasożytniczych oraz wpływ parazytologii na badania nad życiem codziennym.
8. Chirurgia – Historia rozwoju chirurgii, zabytki archeologiczne oraz pozostałości bioarcheologiczne związane z chirurgią.
9. Postrzeganie niepełnosprawności w przeszłości
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty uczenia się
1) Wiedza
K_W01 – W zaawansowanym stopniu podstawy metodologiczne i teoretyczne historii medycyny oraz metody i pojęcia stosowane do badania stanu zdrowia, epidemii i higieny w dawnych populacjach ludzkich.
K_W04 – W zaawansowanym stopniu wiedzę ogólną dotyczącą historii materialnej dawnych społeczności, w tym wpływ wybranych chorób (m.in. dżumy, trądu, gruźlicy, kiły) na życie codzienne, kulturę i postawy społeczne od starożytności po czasy współczesne.
K_W05 – W zaawansowanym stopniu wybrane metody nauk ścisłych i przyrodniczych (m.in. paleopatologii, paleoparazytologii i bioarcheologii) wykorzystywane w analizie źródeł archeologicznych związanych z historią medycyny i chirurgii.
2)Umiejętności
K_U01 – Właściwie dobrać źródła archeologiczne, historyczne i ikonograficzne oraz metody pochodzące z innych dyscyplin (medycyny, nauk biologicznych) w celu analizy i interpretacji zabytków związanych z medycyną, chirurgią, higieną oraz leczeniem chorób.
K_U02 – Wykorzystywać w praktyce wiedzę teoretyczną z zakresu historii medycyny do interpretacji zjawisk kulturowych, dawnych postaw wobec niepełnosprawności oraz zachowań społecznych w czasach epidemii na podstawie znalezisk archeologicznych.
K_U05 – Komunikować się z użyciem specjalistycznych pojęć i terminologii z zakresu historii medycyny, paleopatologii i bioarcheologii.
K_U06 – Brać czynny udział w debacie naukowej dotyczącej zagadnień z zakresu dawnej medycyny, higieny i epidemii – przedstawiać, oceniać i dyskutować różne stanowiska badawcze na podstawie literatury przedmiotu.
3) Postawy
K_K01 – Krytycznej oceny posiadanej wiedzy oraz analizowanych treści naukowych i literackich dotyczących historii medycyny, epidemii i dawnej higieny.
K_K02 – Uznawania roli wiedzy z zakresu nauk medycznych/biologicznych i konieczności zasięgania opinii eksperckiej przy interpretacji specyficznych zabytków oraz śladów chorób w materiale archeologicznym.
K_K03 – Świadomego wypełniania zobowiązań społecznych w zakresie popularyzacji znaczenia badań archeologicznych dla odtwarzania historii higieny, medycyny oraz warunków życia dawnych społeczności.
Kryteria oceniania
Obecność na zajęciach (maksymalnie 3 nieobecności), aktywność oraz praca pisemna.
Literatura
Porter R. (2021) The Cambridge History of Medicine, Cambridge Univeristy Press.
Roberts C., Manchester K., (2013) The Archaeology of Disease, Cornell University Press.
Wynbrandt J. (2020) Bolesna historia stomatologii albo płacz i zgrzytanie zębów od starożytności po czasy współczesne, Warszawa.
Vigarello G. (2012) Historia czystości i brudu: higiena ciała od czasów średniowiecza, Warszawa.